Source: https://jugti.com/kosh/books/dhooni-di-agg/ ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[Books](https://jugti.com/kosh/books/)/[Drama](https://jugti.com/kosh/books/)/Dhooni Di Agg Book · Drama # Dhooni Di Aggਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ [Balwant Gargi](https://jugti.com/kosh/people/balwant-gargi/)'s 1977 Punjabi play of fire, desire and repression in a city household AuthorBalwant GargiPublished1977Title meansFire in the Furnace; Sangeet Natak renders it The Dark Lantern [In short](#in-short)[About the play](#s-b1)[The fire in the title](#s-b4)[Desire, repression and violence](#s-b7)[Why is Dhooni Di Agg compared to Lorca?](#s-b10)[The author](#s-b13)[Reception and legacy](#s-b16)[Editions and translations](#editions)[The author](#author)[Connected](#connected)[More to read](#more) ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ In short Dhooni Di Agg (Fire in the Furnace) is a 1977 Punjabi play by Balwant Gargi, one of the three major plays of his late career. Set in a city household, it turns a smouldering hearth fire into the image of desire, jealousy and anger kept hidden behind respectable manners. Critics have compared it to Federico Garcia Lorca's Yerma for the way it stages repression and violence inside a family. Punjabi, GurmukhiUpdated 12 Nov 2026 Facts Punjabi name ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ Author Balwant Gargi (1916 to 2003, born Sehna, Barnala district) First published 1977 Form Full-length play Language Punjabi (Gurmukhi) Title means Fire in the Furnace; Sangeet Natak renders it The Dark Lantern Setting A city household Full story5 min read ## About the play Dhooni Di Agg is a full-length Punjabi play by Balwant Gargi, first published in 1977\. It is one of three major plays Gargi wrote in the last phase of his career, after he returned to India from teaching theatre in the United States: the other two were Sultan Razia, a historical play, and Saukan, a rural one. Of the three, Dhooni Di Agg is the urban play, and the darkest. Gargi's early work, from Loha Kutt in 1944 to Kanak Di Balli in 1968, had taken up the peasant struggle and the life of the Punjab village. This play turns inward, to what happens behind closed doors in a city house. The play's subject is what polite life hides. In a profile published in Sangeet Natak, the critic Bindu Batra described Gargi's late plays as a study of violence, sexual violence, repression, incest and jealousy, an attempt to discover what is happening in the dark courtyards of the villages and behind the drawing-room platitudes of city life. Dhooni Di Agg is the city half of that discovery. ## The fire in the title A dhuni is the fire an ascetic keeps burning at his seat, a small hearth that is never allowed to go out. Gargi takes that image and sets it inside a household. The fire in the title is both literal and figurative: a hearth that smoulders, and the passions that smoulder with it. The title has been rendered in English as Fire in the Furnace, and the Sangeet Natak profile calls it The Dark Lantern, a fair description of a play that looks for light in dark rooms. Fire suits Gargi's purpose because it does two things at once. It warms a house and it destroys one. The play draws its power from that double meaning: the same heat that holds a family together is the heat that can burn it down. ## Desire, repression and violence By the 1970s Gargi had moved away from the social themes of his early plays. He had grown impatient with plays that carried a message, and he said so plainly: the habit of hurling political and social ideologies at the people had produced a theatre full of melodrama and sentiment. His late plays instead explore the human being at what he called a more elemental level, and Dhooni Di Agg is the clearest example. ## ਨਾਟਕ ਬਾਰੇ ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1977 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ। ਇਹ ਗਾਰਗੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦੌਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰੰਗਮੰਚ ਪੜ੍ਹਾ ਕੇ ਭਾਰਤ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਖੇ: ਬਾਕੀ ਦੋ ਸਨ ਸੁਲਤਾਨ ਰਜ਼ੀਆ, ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਟਕ, ਅਤੇ ਸੌਕਣ, ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ ਨਾਟਕ। ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨਾਟਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗੂੜ੍ਹਾ। ਗਾਰਗੀ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਕੰਮ, 1944 ਵਿੱਚ ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1968 ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ ਤੱਕ, ਕਿਸਾਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਘਰ ਦੇ ਬੰਦ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵੱਲ। ਨਾਟਕ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਿਸ਼ਟ ਜੀਵਨ ਲੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫ਼ਾਈਲ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਕ ਬਿੰਦੂ ਬੱਤਰਾ ਨੇ ਗਾਰਗੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਨਾਟਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ, ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ, ਦਮਨ, ਅਨੈਤਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਦੱਸਿਆ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿਹੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਸ਼ਟ ਗੱਲਾਂ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਖੋਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼। ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ ਉਸ ਖੋਜ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅੱਧ ਹੈ। ## ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਧੂਣੀ ਉਹ ਅੱਗ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਧੂ ਆਪਣੇ ਆਸਣ ਕੋਲ ਜਗਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਅੱਗ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਬੁੱਝਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਗਾਰਗੀ ਉਸ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਅੱਗ ਦੋਹਰੀ ਹੈ: ਇੱਕ ਚੁੱਲ੍ਹਾ ਜੋ ਸੁਲਘਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਜਜ਼ਬੇ ਜੋ ਉਸ ਨਾਲ ਸੁਲਘਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪ Fire in the Furnace ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ਾਈਲ ਇਸ ਨੂੰ The Dark Lantern ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਨਾਟਕ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਨਾਮ ਹੈ ਜੋ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨੀ ਲੱਭਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਗਾਰਗੀ ਦੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਇਸ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਦੋ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਘਰ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾੜ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਨਾਟਕ ਦੀ ਤਾਕਤ ਇਸ ਦੋਹਰੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ: ਜੋ ਗਰਮੀ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਜੋੜੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਗਰਮੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾੜ ਸਕਦੀ ਹੈ। ## ਇੱਛਾ, ਦਮਨ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਗਾਰਗੀ ਆਪਣੇ ਮੁੱਢਲੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਨਾਟਕਾਂ ਤੋਂ ਅੱਕ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਕਿਹਾ: ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਆਦਤ ਨੇ ਮੈਲੋਡਰਾਮਾ ਅਤੇ ਭਾਵੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰੰਗਮੰਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਆਖਰੀ ਨਾਟਕ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁੱਢਲੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਖੋਜਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। Advertisement The forces in the play are the oldest ones: desire that cannot be spoken, jealousy between people who live under one roof, and the violence that follows when repression fails. Gargi had long been drawn to the theatre of cruelty of Antonin Artaud, and to the poetic drama of Federico Garcia Lorca. In this play those influences come to the front. Nothing is explained away as a social problem. The audience is left with the heat itself. ## Why is Dhooni Di Agg compared to Lorca? Critics who write about Gargi often reach for Lorca, and Dhooni Di Agg is the play that earns the comparison most. Gargi's Kanak Di Balli had already been likened to Lorca's Blood Wedding, and Dhooni Di Agg, with its city household and its hidden passions, reminded critics of Yerma, Lorca's play of a woman whose longing is thwarted until it turns destructive. The comparison is not about plot. It is about method: both playwrights take ordinary domestic life and show the mythic forces underneath it, desire and death, working in plain rooms. Gargi himself had learned from Lorca as well as from Brecht and Artaud. He spent months at the Berliner Ensemble watching Brecht's productions, and he drew on Sanskrit classics as freely as on European modernism. The result in Dhooni Di Agg is a Punjabi play that speaks a local language and thinks in universal images: a hearth, a house, a family, and a fire that will not go out. ## The author Balwant Gargi (1916 to 2003) was born at Sehna in Barnala district and became the pioneer of modern Punjabi playwriting. His first play, Loha Kutt, appeared in 1944, and his plays were translated into twelve languages and performed around the world, in Moscow, London, New Delhi and the United States. He founded the Department of Indian Theatre at Panjab University, Chandigarh, and his students included Anupam Kher and Kiron Kher. He won the Sahitya Akademi Award in 1962 for his book Rang Manch, and later the Padma Shri and the Sangeet Natak Akademi Award. Gargi wrote Dhooni Di Agg after a long wandering life: study in Lahore, travel through Europe, years teaching in Seattle, and then a return to India in 1967 with the resolve to write in India and let India judge his work. He was fifty when he came back, and the plays that followed are the work of a man who had stopped trying to reform his audience and started trying to see them clearly. He also worried, in these years, that Punjabi had no stage diction for city life, that the language was given to pastoral humour and not to a serious theatre of ideas. Dhooni Di Agg, an urban play written in Punjabi, is his answer to his own doubt. ## Reception and legacy Dhooni Di Agg has not had the stage life of Loha Kutt or Kanak Di Balli, and it is rarely the first Gargi play a reader meets. Its place is different: it is the play critics point to when they describe how far Gargi travelled from the village realism of his youth to the mythic, inward theatre of his last years. The Sangeet Natak profile that grouped it with Sultan Razia and Saukan treated the three as a turning point, the moment Gargi stopped writing plays with a message and started writing plays about the human being at an elemental level. For readers coming to Gargi now, the play is a good second step after Kanak Di Balli: less famous, but sharper in temper, and the clearest window onto the playwright Gargi became in his sixties. ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹਨ: ਇੱਛਾ ਜੋ ਬੋਲੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਇੱਕੋ ਛੱਤ ਹੇਠ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਈਰਖਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਹਿੰਸਾ ਜੋ ਦਮਨ ਦੇ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਗਾਰਗੀ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਂਤੋਨਿਨ ਆਰਤੋ ਦੇ ਕਰੂਰਤਾ ਵਾਲੇ ਰੰਗਮੰਚ ਅਤੇ ਫ਼ੈਡਰਿਕੋ ਗਾਰਸੀਆ ਲੋਰਕਾ ਦੇ ਕਾਵਿਕ ਨਾਟਕ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਵੀ ਸਮਾਜਕ ਸਮੱਸਿਆ ਕਹਿ ਕੇ ਸਮਝਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਦਰਸ਼ਕ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਗ ਦੀ ਗਰਮੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ## ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਲੋਰਕਾ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਗਾਰਗੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਆਲੋਚਕ ਅਕਸਰ ਲੋਰਕਾ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ ਉਹ ਨਾਟਕ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਤੁਲਨਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਹੀ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗਾਰਗੀ ਦੀ ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੋਰਕਾ ਦੇ Blood Wedding ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਘਰ ਅਤੇ ਲੁਕੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੂੰ Yerma ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਈ, ਲੋਰਕਾ ਦਾ ਉਹ ਨਾਟਕ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਬਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀ। ਇਹ ਤੁਲਨਾ ਕਥਾ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਤਰੀਕੇ ਬਾਰੇ ਹੈ: ਦੋਵੇਂ ਨਾਟਕਕਾਰ ਆਮ ਘਰੇਲੂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਮਿਥਕ ਤਾਕਤਾਂ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੌਤ, ਨੂੰ ਸਾਦੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਰਗੀ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਲੋਰਕਾ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਰੈਖ਼ਤ ਅਤੇ ਆਰਤੋ ਤੋਂ ਵੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਰਲਿਨਰ ਐਂਸੈਂਬਲ ਵਿੱਚ ਬਰੈਖ਼ਤ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਮਹੀਨੇ ਬਿਤਾਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਕਲਾਸਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਉਨਾ ਹੀ ਲਿਆ ਜਿੰਨਾ ਯੂਰਪੀ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਤੋਂ। ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਹੈ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਚੁੱਲ੍ਹਾ, ਇੱਕ ਘਰ, ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਅੱਗ ਜੋ ਬੁੱਝਦੀ ਨਹੀਂ। ## ਲੇਖਕ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ (1916 ਤੋਂ 2003) ਸਹਿਣਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਰਨਾਲਾ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਮੋਢੀ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਟਕ, ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ, 1944 ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਟਕ ਬਾਰਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ, ਮਾਸਕੋ, ਲੰਡਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਪਮ ਖੇਰ ਅਤੇ ਕਿਰਨ ਖੇਰ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ 1962 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਰੰਗ ਮੰਚ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ। ਗਾਰਗੀ ਨੇ ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਭਟਕਦੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਖਿਆ: ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਯੂਰਪ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਸੀਐਟਲ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ 1967 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਪਰਤਣਾ, ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇਗਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕਰਨ ਦੇਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਰਤਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨਾਟਕ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਦੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਚਿੰਤਤ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਲ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ ਲਈ ਮੰਚ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਪੇਂਡੂ ਹਾਸੇ ਵੱਲ ਝੁਕਦੀ ਹੈ, ਗੰਭੀਰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਰੰਗਮੰਚ ਵੱਲ ਨਹੀਂ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨਾਟਕ, ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ, ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੱਕ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੈ। ## ਸਵਾਗਤ ਅਤੇ ਵਿਰਸਾ ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ ਜਾਂ ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ ਵਰਗਾ ਮੰਚ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਘੱਟ ਹੀ ਪਹਿਲਾ ਗਾਰਗੀ ਨਾਟਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਪਾਠਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ: ਇਹ ਉਹ ਨਾਟਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵੱਲ ਆਲੋਚਕ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗਾਰਗੀ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਮਿਥਕ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਰੰਗਮੰਚ ਤੱਕ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰ ਤੁਰਿਆ। ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ਾਈਲ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨ ਰਜ਼ੀਆ ਅਤੇ ਸੌਕਣ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ, ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੋੜ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਲ ਜਦੋਂ ਗਾਰਗੀ ਨੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਨਾਟਕ ਲਿਖਣੇ ਛੱਡ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬਾਰੇ ਮੁੱਢਲੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਨਾਟਕ ਲਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਗਾਰਗੀ ਕੋਲ ਹੁਣ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਨਾਟਕ ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਦੂਜਾ ਕਦਮ ਹੈ: ਘੱਟ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਪਰ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਟਕਕਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਝਲਕ ਜੋ ਗਾਰਗੀ ਆਪਣੇ ਸੱਠਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ। ## Editions and translations * Dhooni Di AggPunjabi · first published 1977Edition ## The author [Balwant GargiPlaywright, Novelist · 1916 to 2003Balwant Gargi was a pioneering Punjabi playwright and theatre director who founded the Indian Theatre Department at Panjab University in 1968\. His play Loha Kutt was translated into twelve languages, and his students included Anupam Kher and Kiron Kher.](https://jugti.com/kosh/people/balwant-gargi/) ## Connected [ਬBalwant GargiPerson · Playwright, Novelist](https://jugti.com/kosh/people/balwant-gargi/) ## More to read * [ਸੁਲਤਾਨ ਰਜ਼ੀਆSultan RaziaDrama · 1973Sultan Razia](https://jugti.com/kosh/books/sultan-razia/) * [ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀKanak Di BaliDrama · 1954Kanak Di Bali](https://jugti.com/kosh/books/kanak-di-bali/) * [ਲੋਹਾ-ਕੁੱਟLoha KuttDrama · 1944Loha Kutt](https://jugti.com/kosh/books/loha-kutt/) * [ਰੰਗਮੰਚRangmanchEssays · 1962Rangmanch](https://jugti.com/kosh/books/rangmanch/) * [ਨੰਗੀ ਧੁੱਪNangi DhupNovelNangi Dhup](https://jugti.com/kosh/books/nangi-dhup/) * [ਰਾਜਾ ਲਖਦਾਤਾ ਸਿੰਘRaja Lakhdata SinghDrama · 1910Raja Lakhdata Singh](https://jugti.com/kosh/books/raja-lakhdata-singh/) Advertisement Sources (2) 1. [Balwant Gargi, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Balwant%5FGargi) 2. [Bindu Batra, Balwant Gargi: In the Dark Courtyards, Sangeet Natak (Internet Archive)](https://archive.org/stream/dli.ministry.10077/JSNA%252822%252928-31%5Fdjvu.txt) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[About the play](#s-b1)[The fire in the title](#s-b4)[Desire, repression and violence](#s-b7)[Why is Dhooni Di Agg compared to Lorca?](#s-b10)[The author](#s-b13)[Reception and legacy](#s-b16)[Editions and translations](#editions)[The author](#author)[Connected](#connected)[More to read](#more) Facts Punjabi name ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ Author Balwant Gargi (1916 to 2003, born Sehna, Barnala district) First published 1977 Form Full-length play Language Punjabi (Gurmukhi) Title means Fire in the Furnace; Sangeet Natak renders it The Dark Lantern Setting A city household Advertisement ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [People537 entries](https://jugti.com/kosh/people/)[Places12,428 places](https://jugti.com/kosh/places/)[ੳWords669 words](https://jugti.com/kosh/words/)[Religion547 entries](https://jugti.com/kosh/religions/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/) Advertisement