Source: https://jugti.com/kosh/books/i-shall-not-hear-the-nightingale/ I Shall Not Hear the Nightingale [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[Books](https://jugti.com/kosh/books/)/[Novel](https://jugti.com/kosh/books/novel/)/I Shall Not Hear the Nightingale Book · Novel # I Shall Not Hear the Nightingale Novel by [Khushwant Singh](https://jugti.com/kosh/people/khushwant-singh/) · 1959 AuthorKhushwant SinghPublished1959 [In short](#in-short)[About the book](#s-b1)[What is I Shall Not Hear the Nightingale about?](#s-b4)[Themes: loyalty, faith and a mother's strength](#s-b7)[The author](#s-b10)[Reception and legacy](#s-b12)[Read it if](#s-b14)[Characters](#characters)[Editions and translations](#editions)[The author](#author)[Connected](#connected)[More to read](#more) I Shall Not Hear the Nightingale In short I Shall Not Hear the Nightingale (1959) is Khushwant Singh's second novel, set in Amritsar in 1942 and 1943\. It follows Sardar Buta Singh, a Sikh magistrate loyal to the British Raj, his devout wife Sabhrai, and their son Sher Singh, secretly preparing armed action against British rule, as the family is torn by his arrest. EnglishUpdated 01 Nov 2026 Facts Author Khushwant Singh Published 1959 Language English Form Novel Setting Amritsar, Punjab, 1942 to 1943 Place in his work His second novel, after Train to Pakistan (1956) Acclaim Described by the Times of India as Khushwant Singh's finest novel ## Characters Sardar Buta SinghA first class magistrate in Amritsar, loyal to the British Raj and hoping for a place in the honours list, who disowns his son when the boy is arrested. SabhraiButa Singh's wife: devout, illiterate, speaking no English, she turns to prayer at every crisis and her strength holds the family together. Sher SinghTheir son, secretly leading a small group of young men preparing armed action against British rule; arrested after a police informer goes missing, he must choose between betraying his comrades and the gallows. ChampakSher Singh's wife, restless in her marriage and drawn to his friend Madan. BeenaSher Singh's sister, also drawn to Madan, in the household's parallel drama in Simla and Amritsar. John TaylorThe young English Deputy Commissioner, close to Buta Singh and sympathetic to the family, who sets out Sher Singh's choice. Full story5 min read ## About the book I Shall Not Hear the Nightingale is the second novel of Khushwant Singh, published in 1959, three years after Train to Pakistan made his name. It is set in Amritsar in 1942 and 1943, in the months of the Quit India movement, when the Second World War was going badly for Britain and the call for independence was at its height. At its centre stands one Sikh family: Sardar Buta Singh, a first class magistrate whose family has served the British Raj loyally for generations, his devout wife Sabhrai, and their son Sher Singh, who has secretly become the leader of a small group of young men preparing armed action against British rule. The publisher's description, quoted by the Times of India, calls it Khushwant Singh's finest novel, and it has been widely acclaimed in those terms ever since. Where Train to Pakistan looks at Partition from a village on the border, this novel looks at the freedom struggle from inside a privileged official household in the city, where loyalty to the Raj pays the bills and loyalty to the coming nation pulls the son in the opposite direction. ## What is I Shall Not Hear the Nightingale about? Buta Singh is close to the young English Deputy Commissioner, John Taylor, and hopes his loyal service will be recognised in the honours list. He does not know that Sher Singh and his friends, among them the dashing Madan, have collected rifles and are practising with them outside the city. The novel opens with the young men shooting a sarus crane, a bird that mates for life, and the surviving bird's grief hangs over everything that follows. The village headman, a police informer who saw more than he should, later goes missing, and Sher Singh is arrested. If the charge against him is proved, he could be hanged. Buta Singh, disgraced, disowns his son to prove his loyalty to the government. Taylor, who is sympathetic to the family and not unsympathetic to Indian independence once the war is won, lays out the choice: Sher Singh can save his life by betraying his comrades, or refuse and face the gallows. Around this crisis the household's private dramas run in parallel: Sher's wife Champak, restless in her marriage, is drawn to Madan, and Sher's sister Beena is drawn to him too. It is Sabhrai, who speaks no English and turns to the Guru Granth Sahib and to prayer at every difficulty, whose strength holds the family together, and the title is spoken near the end, in an exchange between Sher Singh and his dying mother: he promises her that spring will come to their land and the nightingale will sing again, and she answers that she will not hear it. ## Themes: loyalty, faith and a mother's strength The novel's real subject is divided loyalty inside one house. The father's loyalty is to the Raj that raised his family up; the son's is to a free India he is too vain and too weak to serve well; and the mother's is to her family and her faith, which in the end prove stronger than either politics. Singh does not make his young men heroes: Sher Singh bursts into tears under police questioning, and his grand plans run far ahead of his courage. Nor does he make the father a villain: Buta Singh's service is shown as a lifetime's habit, bought with real status and real fear of falling. Sabhrai is the moral centre that reviewers keep returning to. Illiterate and deeply religious, she is the one person in the house whose loyalties never have to be calculated, and her matriarchal strength sustains the family through its crisis. Set against her are the novel's frank treatment of desire, in Champak's affair and Beena's longing, which made the book strikingly open for an Indian novel of 1959. ## The author Khushwant Singh (1915 to 2014) was born at Hadali in Punjab, now in Pakistan, trained as a lawyer in Lahore and London, and served in the Indian Foreign Service before turning to writing and journalism full time. Train to Pakistan (1956), drawn from his own experience of Partition, became his best known novel. He went on to write a two volume history of the Sikhs, the novel Delhi, and decades of newspaper columns, and he edited The Illustrated Weekly of India and the Hindustan Times. He received the Padma Bhushan in 1974, returned it in 1984 in protest against the army action at Amritsar, and received the Padma Vibhushan in 2007. ## Reception and legacy The novel has been reprinted steadily, including a Ravi Dayal Publisher edition in 1997 and a Penguin paperback, and the Times of India judgement quoted on its covers, that it is Khushwant Singh's finest novel, has followed it through its publishing life. Scholars of social realism in Indian English fiction treat it as the clearest example of his method: a small, fully realised household through which a whole political order, and its ending, can be seen. For Punjabi readers it holds a particular place in his work: an Amritsar Sikh family, drawn from inside its own rooms, in the last years before Partition changed the city and the province for good. ## Read it if Read it if you want the Quit India years seen from a Punjabi city household rather than from Delhi or from a history book; if Train to Pakistan left you wanting Singh's other great novel of the same generation; or if you want to watch a mother, rather than a magistrate or a revolutionary, turn out to be the strongest person in a story about the end of an empire. ## ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਆਈ ਸ਼ੈਲ ਨਾਟ ਹੀਅਰ ਦ ਨਾਈਟਿੰਗੇਲ ਖ਼ੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜੋ 1959 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ, ਟਰੇਨ ਟੂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ। ਇਹ 1942 ਅਤੇ 1943 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਲਈ ਮਾੜਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਮੰਗ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ: ਸਰਦਾਰ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ, ਇੱਕ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਜਿਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਪਤਨੀ ਸਭਰਾਈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਵਿਰੁੱਧ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਆਗੂ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਨੇ, ਜੋ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਛਾਪਿਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਾਵਲ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਟਰੇਨ ਟੂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੰਡ ਨੂੰ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਾਵਲ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸੁਖੀ ਸਰਕਾਰੀ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਘਰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਲਟੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ। ## ਆਈ ਸ਼ੈਲ ਨਾਟ ਹੀਅਰ ਦ ਨਾਈਟਿੰਗੇਲ ਕਿਸ ਬਾਰੇ ਹੈ? ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਨੌਜਵਾਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਜੌਨ ਟੇਲਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੇਗੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁਰਤੀਲਾ ਮਦਨ ਵੀ ਹੈ, ਰਾਈਫਲਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਾਵਲ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਸਾਰਸ ਕੂੰਜ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੰਛੀ ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਲਈ ਜੋੜਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਚੇ ਪੰਛੀ ਦਾ ਸੋਗ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਛਾਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਰਪੰਚ, ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖਬਰ ਜਿਸ ਨੇ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੇਖ ਲਿਆ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਾਪਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਸ ਵਿਰੁੱਧ ਦੋਸ਼ ਸਾਬਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਦਨਾਮ ਹੋਇਆ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲੋਂ ਨਾਤਾ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਟੇਲਰ, ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਹਮਦਰਦੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਚੋਣ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ: ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਕੇ ਫਾਂਸੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਕਟ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਘਰ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਨਾਟਕ ਨਾਲ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ: ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਚੰਪਕ, ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਬੇਚੈਨ, ਮਦਨ ਵੱਲ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਭੈਣ ਬੀਨਾ ਵੀ ਉਸ ਵੱਲ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਭਰਾਈ, ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੀ ਅਤੇ ਹਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿਰਲੇਖ ਅੰਤ ਵੱਲ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਰ ਰਹੀ ਮਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ: ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਸੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਵੇਗੀ ਅਤੇ ਬੁਲਬੁਲ ਫਿਰ ਗਾਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੁਣੇਗੀ। ## ਵਿਸ਼ੇ: ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਵਲ ਦਾ ਅਸਲੀ ਵਿਸ਼ਾ ਇੱਕ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੰਡੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਉਸ ਰਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ; ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਬਹੁਤ ਘਮੰਡੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ; ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਸਿਆਸਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਇਕ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ: ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਵਿੱਚ ਰੋ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਉਸ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਅੱਗੇ ਦੌੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਖਲਨਾਇਕ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ: ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੇਵਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਦੀ ਆਦਤ ਵਜੋਂ ਵਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਲੀ ਰੁਤਬੇ ਅਤੇ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਅਸਲੀ ਡਰ ਨਾਲ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਭਰਾਈ ਉਹ ਨੈਤਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵੱਲ ਆਲੋਚਕ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਨਪੜ੍ਹ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਧਾਰਮਿਕ, ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦਾ ਕਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਹੀਂ ਲਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਵਰਤਾਓ ਹੈ, ਚੰਪਕ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਬੀਨਾ ਦੀ ਤਾਂਘ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ 1959 ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲ ਲਈ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਬਣਾਇਆ। ## ਲੇਖਕ ਖ਼ੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ (1915 ਤੋਂ 2014) ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਡਾਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ, ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਟਰੇਨ ਟੂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (1956), ਜੋ ਵੰਡ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਨਾਵਲ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਦੋ ਜਿਲਦੀ ਇਤਿਹਾਸ, ਨਾਵਲ ਦਿੱਲੀ, ਅਤੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਅਖਬਾਰੀ ਕਾਲਮ ਲਿਖੇ, ਅਤੇ ਦ ਇਲਸਟ੍ਰੇਟਿਡ ਵੀਕਲੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ 1974 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਮਿਲਿਆ, 1984 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਮਿਲਿਆ। ## ਹੁੰਗਾਰਾ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਇਹ ਨਾਵਲ ਲਗਾਤਾਰ ਮੁੜ ਛਪਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1997 ਵਿੱਚ ਰਵੀ ਦਿਆਲ ਪਬਲਿਸ਼ਰ ਵਾਲਾ ਸੰਸਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੈਂਗੁਇਨ ਪੇਪਰਬੈਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਉਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਕਵਰਾਂ ਉੱਤੇ ਛਪਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਇਹ ਖ਼ੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਉਦਾਹਰਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ: ਇੱਕ ਛੋਟਾ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੜਿਆ ਪਰਿਵਾਰ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਸਿਆਸੀ ਢਾਂਚਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ, ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਥਾਂ ਹੈ: ਇੱਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਮਰਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਘੜਿਆ, ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ## ਇਹ ਪੜ੍ਹੋ ਜੇ ਇਹ ਪੜ੍ਹੋ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਘਰ ਤੋਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ; ਜੇ ਟਰੇਨ ਟੂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸੇ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮਹਾਨ ਨਾਵਲ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਛੱਡਿਆ; ਜਾਂ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਮਾਂ, ਕਿਸੇ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਜਾਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਦੀ ਥਾਂ, ਇੱਕ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅੰਤ ਬਾਰੇ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ## Editions and translations * I Shall Not Hear the NightingaleEnglish, original, 1959Original * I Shall Not Hear the NightingaleEnglish, Ravi Dayal Publisher, 1997Edition * I Shall Not Hear the NightingaleEnglish, Penguin Books India paperbackEdition ## The author [Khushwant SinghWriter, journalist · 1915 to 2014Khushwant Singh (1915–2014) was a writer, journalist and former Rajya Sabha member born in Hadali, in the Khushab district of Punjab, now in Pakistan. He is best known for Train to Pakistan (1956), the classic novel of Partition, and for editing The Illustrated Weekly of India into the country's most widely read magazine. He returned the Padma Bhushan in 1984 in protest over the Golden Temple attack and received the Padma Vibhushan in 2007.](https://jugti.com/kosh/people/khushwant-singh/) ## Connected [ਖKhushwant SinghPerson · Writer, journalist](https://jugti.com/kosh/people/khushwant-singh/) ## More to read * [The Sunset ClubNovel · 2010The Sunset Club](https://jugti.com/kosh/books/the-sunset-club/) * [The Company of WomenNovel · 1999The Company of Women](https://jugti.com/kosh/books/the-company-of-women/) * [DelhiNovel · 1990Delhi](https://jugti.com/kosh/books/delhi/) * [Train to PakistanNovel · 1956Train to Pakistan](https://jugti.com/kosh/books/train-to-pakistan/) * [Ranjit Singh: Maharaja of the PunjabEssays · 1962Ranjit Singh: Maharaja of the Punjab](https://jugti.com/kosh/books/ranjit-singh-maharaja-of-the-punjab/) * [The Mark of Vishnu and Other StoriesShort stories · 1950The Mark of Vishnu and Other Stories](https://jugti.com/kosh/books/the-mark-of-vishnu-and-other-stories/) Sources (3) 1. [Khushwant Singh: I Shall Not Hear the Nightingale, The Modern Novel](https://www.themodernnovel.org/asia/other-asia/india/khushwant-singh/i-shall-not-hear-the-nightingale/) 2. [I Shall Not Hear the Nightingale, book page and reader reviews, Goodreads](https://www.goodreads.com/book/show/1154284) 3. [Khushwant Singh, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Khushwant%5FSingh) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[About the book](#s-b1)[What is I Shall Not Hear the Nightingale about?](#s-b4)[Themes: loyalty, faith and a mother's strength](#s-b7)[The author](#s-b10)[Reception and legacy](#s-b12)[Read it if](#s-b14)[Characters](#characters)[Editions and translations](#editions)[The author](#author)[Connected](#connected)[More to read](#more) Facts Author Khushwant Singh Published 1959 Language English Form Novel Setting Amritsar, Punjab, 1942 to 1943 Place in his work His second novel, after Train to Pakistan (1956) Acclaim Described by the Times of India as Khushwant Singh's finest novel ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [People477 entries](https://jugti.com/kosh/people/)[Places12,428 places](https://jugti.com/kosh/places/)[ੳWords589 words](https://jugti.com/kosh/words/)[Religion496 entries](https://jugti.com/kosh/religions/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)