Source: https://jugti.com/kosh/books/mahan-kosh/ ਗੁਰਸ਼ਬਦ ਰਤਨਾਕਰ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[Books](https://jugti.com/kosh/books/)/[Essays](https://jugti.com/kosh/books/)/Mahan Kosh Book · Essays # Mahan Koshਗੁਰਸ਼ਬਦ ਰਤਨਾਕਰ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਗੁਰਸ਼ਬਦ ਰਤਨਾਕਰ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ Encyclopedia and dictionary by [Bhai Kahn Singh Nabha](https://jugti.com/kosh/people/bhai-kahn-singh-nabha/) · 1930 AuthorBhai Kahn Singh NabhaPublished1930 [In short](#in-short)[About the book](#s-b1)[What the entries do](#s-b5)[How it was made](#s-b9)[The author](#s-b12)[Why does the Mahan Kosh still matter?](#s-b14)[Editions and translations](#editions)[The author](#author)[Connected](#connected)[More to read](#more) ਗੁਰਸ਼ਬਦ ਰਤਨਾਕਰ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ In short Mahan Kosh, full title Gurshabad Ratnakar Mahan Kosh, is Bhai Kahn Singh Nabha's encyclopedia and dictionary of Sikh literature, published in 1930 after fourteen years of compilation. The first Punjabi encyclopedia, its 64,263 entries in Gurmukhi alphabetical order cover Sikh scripture, history and terms, and it remains the standard reference for all three. Punjabi, Gurmukhi, with an English translation[Where to read](https://www.srigranth.org/servlet/gurbani.dictionary)Updated 26 Oct 2026 Facts Punjabi name ਗੁਰਸ਼ਬਦ ਰਤਨਾਕਰ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ Author Bhai Kahn Singh Nabha (1861–1938) Published 13 April 1930 Language Punjabi, Gurmukhi Form Encyclopedia and dictionary Entries 64,263 All 11 facts Full title Gurshabad Ratnakar Mahan Kosh Compiled 1912–1926, fourteen years First edition Four volumes, 3,338 pages, priced Rs 110 Patron Maharaja Bhupinder Singh of Patiala paid for the printing Standing First Punjabi encyclopedia; still the standard Sikh studies reference Full story4 min read ## About the book Mahan Kosh, full title Gurshabad Ratnakar Mahan Kosh and known in English as the Encyclopaedia of the Sikh Literature, is a Punjabi encyclopedia and dictionary compiled by Bhai Kahn Singh Nabha and published on 13 April 1930\. It was the first encyclopedia ever produced in Punjabi, and nearly a century later it remains the most comprehensive single reference on Sikh scripture, history and language. The work holds 64,263 entries, arranged in the alphabetical order of the Gurmukhi script. Its subject is the whole world of Sikh learning: the words of the Guru Granth Sahib and the Dasam Granth, the people, places, doctrines and institutions of Sikh history, and the wider fields that touch them, philosophy, history, geography, science and linguistics. The full title promises a treasury: Gurshabad Ratnakar, an ocean of jewels drawn from the Guru's word. The book keeps the promise at a scale no Punjabi work had attempted before it, and it still serves as one of the most reliable reference materials for research on the Sikh faith and on Punjabi culture. ## What the entries do Each entry records the etymology of a term and its different meanings, according to its usage at different places in different works, supported by quotations from the texts themselves. A reader can follow a word from its root through each shade of meaning it carries in the Guru Granth Sahib, the Dasam Granth, the Gur Pratap Suraj Granth and other Sikh books. Where a word comes from Persian, Arabic or Sanskrit, it is also printed in its original script, so the reader sees its correct pronunciation and connotation rather than a guess. References to works outside the Sikh tradition are included wherever they help. The result is part dictionary, part encyclopedia: brief definitions of difficult words sit alongside longer accounts of doctrines, individuals, institutions and the Gurus themselves. ## ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼, ਪੂਰਾ ਨਾਂ ਗੁਰਸ਼ਬਦ ਰਤਨਾਕਰ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਦੀ ਸਿੱਖ ਲਿਟਰੇਚਰ, ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਹੈ, ਜੋ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1930 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਸੀ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਦੀ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਇਕੱਲਾ ਹਵਾਲਾ ਗ੍ਰੰਥ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ 64,263 ਐਂਟਰੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਵਰਣ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਹੈ: ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਸ਼ਬਦ, ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਮਨੁੱਖ, ਸਥਾਨ, ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ, ਦਰਸ਼ਨ, ਇਤਿਹਾਸ, ਭੂਗੋਲ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ। ਪੂਰਾ ਨਾਂ ਇੱਕ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਗੁਰਸ਼ਬਦ ਰਤਨਾਕਰ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਲਏ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਸਾਗਰ। ਕਿਤਾਬ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਉਸ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰਚਨਾ ਨੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ## ਐਂਟਰੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਹਰ ਐਂਟਰੀ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਿਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਰਥ ਦਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਵਾਲੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਾਠਕ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਅਰਥਾਂ ਤੱਕ ਪਛਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ, ਗੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਅਰਬੀ ਜਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮੂਲ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਛਪਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਠਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸਹੀ ਉਚਾਰਨ ਅਤੇ ਭਾਵ ਵੇਖ ਸਕੇ। ਜਿਥੇ ਲੋੜ ਪਵੇ, ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਨਤੀਜਾ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵੀ: ਔਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ, ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਵਰਣਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ। Advertisement The Mahan Kosh also gives careful treatment to terminology that has dropped out of usage or changed its meaning over the centuries. That makes it a record of the Punjabi language itself, and not only of Sikh belief, one reason linguists as well as theologians keep returning to it. ## How it was made Kahn Singh came to the project through two earlier lexicons, Pandit Tara Singh Narotam's Granth Guru Girarth Kos (1895) and Hazara Singh's Sri Guru Granth Kos (1899). Studying them convinced him that a full lexicography of the words occurring in Sikh historical texts and in the Guru Granth Sahib would promote literacy and critical studies in Punjabi, and on 12 May 1912 he resigned his position in Nabha State and began work. The work took fourteen years, and it nearly failed twice. His original patron, Maharaja Brijindar Singh of Faridkot, who had earlier sponsored scholarly work on the Guru Granth Sahib, died in 1918\. His other patron, Maharaja Ripudaman Singh of Nabha, was forced to abdicate his throne in 1923\. Maharaja Bhupinder Singh of Patiala then offered to underwrite the entire expense of printing, and the Patiala State spent Rs 51,000 on the publication. Kahn Singh finished the work on 6 February 1926, printing began on 26 October 1927 at the Sudarshan Press in Amritsar, owned by the poet Dhani Ram Chatrik, and the first printing, in four volumes and 3,338 pages priced at Rs 110, was finished on 13 April 1930. ## The author Bhai Kahn Singh Nabha (1861–1938) was a scholar of Nabha State who never attended a school or college, yet taught himself Sanskrit, Persian and several other branches of learning. He served Nabha State in posts rising to judge of its high court, played a role in the Singh Sabha movement, and assisted Max Arthur Macauliffe in researching The Sikh Religion, a debt Macauliffe acknowledged by assigning him the copyright of that work. His own shelf of books includes Ham Hindu Nahin (1898), on the distinct identity of the Sikhs, and the standard guides Gurmat Prabhakar and Gurmat Sudhakar. The Mahan Kosh, the labour of his later years, is his magnum opus and the work that inspired generations of scholars after him. ## Why does the Mahan Kosh still matter? Because nothing has replaced it. SikhiWiki calls it indispensable for any serious student of Sikh studies, its qualities undimmed by the decades since it first appeared, and scholars still treat it as the first place to test the meaning of a term from the Sikh canon. It is also a monument of Punjabi scholarship: one man, working before modern research libraries reached Punjab, set the standard for how the language's religious and historical vocabulary should be documented. The book has stayed in print ever since. The Languages Department of Punjab at Patiala republished the Mahan Kosh in one volume, and it has gone through several editions, the fourth released in 1981; the 1974 edition runs to 1,248 pages. Punjabi University, Patiala has translated it into English, and searchable digital copies are now free online, carrying Kahn Singh's entries to students far beyond the libraries that once held the four heavy volumes. ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਉਸ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕੇਵਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਖ਼ੁਦ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵੀ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਇਸ ਵੱਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ## ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਇਸ ਕੰਮ ਵੱਲ ਦੋ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਏ, ਪੰਡਿਤ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨਰੋਤਮ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਗੁਰੂ ਗਿਰਾਰਥ ਕੋਸ਼ (1895) ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਕੋਸ਼ (1899) ਰਾਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਖਰਤਾ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਏਗਾ, ਅਤੇ 12 ਮਈ 1912 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਭਾ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਇਹ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੰਮ ਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲੱਗੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੋ ਵਾਰ ਲਗਭਗ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬ੍ਰਿਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਬਾਰੇ ਵਿਦਵਤਾ ਭਰੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, 1918 ਵਿੱਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ, ਨਾਭਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਿਪੁਦਮਨ ਸਿੰਘ, ਨੂੰ 1923 ਵਿੱਚ ਗੱਦੀ ਛੱਡਣੀ ਪਈ। ਫਿਰ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਛਪਾਈ ਦਾ ਸਾਰਾ ਖ਼ਰਚ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਉੱਤੇ 51,000 ਰੁਪਏ ਖ਼ਰਚ ਕੀਤੇ। ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤਿਆਰੀ 6 ਫਰਵਰੀ 1926 ਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ, ਛਪਾਈ 26 ਅਕਤੂਬਰ 1927 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰੈੱਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਕਵੀ ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਸਨ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਜਿਲਦਾਂ ਅਤੇ 3,338 ਸਫ਼ਿਆਂ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਛਪਾਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਮਤ 110 ਰੁਪਏ ਸੀ, 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1930 ਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਈ। ## ਲੇਖਕ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ (1861–1938) ਨਾਭਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਹੋਰ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਖ਼ੁਦ ਸਿੱਖੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਭਾ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਜੱਜ ਤੱਕ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਸੰਭਾਲੇ, ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਅਤੇ ਦੀ ਸਿੱਖ ਰਿਲਿਜਨ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਕਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਨੇ ਉਸ ਰਚਨਾ ਦਾ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ (1898), ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਿਆਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਸੁਧਾਕਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ, ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਰਚਨਾ ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ## ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਅੱਜ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਚਨਾ ਨੇ ਨਹੀਂ ਲਈ। ਸਿੱਖੀਵਿਕੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਗੁਣ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛਪਣ ਤੋਂ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਧੁੰਦਲੇ ਨਹੀਂ ਪਏ, ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿੱਖ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਦਵਤਾ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵੀ ਹੈ: ਇੱਕੋ ਮਨੁੱਖ ਨੇ, ਆਧੁਨਿਕ ਖੋਜ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਮਿਆਰ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਰਜ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਾਤਾਰ ਛਪਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਟਿਆਲਾ ਸਥਿਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਿਲਦ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਛਾਪਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਅਡੀਸ਼ਨ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਚੌਥਾ 1981 ਵਿੱਚ ਆਇਆ; 1974 ਵਾਲੇ ਅਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 1,248 ਸਫ਼ੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖੋਜਣਯੋਗ ਡਿਜੀਟਲ ਨਕਲਾਂ ਹੁਣ ਆਨਲਾਈਨ ਮੁਫ਼ਤ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਐਂਟਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਅੱਗੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਚਾਰ ਭਾਰੀ ਜਿਲਦਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਸਨ। ## Editions and translations * Gurshabad Ratnakar Mahan KoshPunjabi · Gurmukhi · first edition, 1930 · four volumes, 3,338 pages · Sudarshan Press, AmritsarEdition * Gurshabad Ratnakar Mahan KoshPunjabi · Gurmukhi · one-volume edition, Languages Department Punjab, Patiala · fourth edition 1981Edition * Encyclopaedia of the Sikh LiteratureEnglish translation · Punjabi University, PatialaTranslation ## The author [Bhai Kahn Singh NabhaEncyclopedist & Sikh scholar · 1861 to 1938Bhai Kahn Singh Nabha (1861–1938) was a Punjabi Sikh scholar and encyclopedist whose Gur Shabad Ratnakar Mahan Kosh (1930), the work of fourteen years, became the first encyclopedia of Sikh literature and remains its most authoritative reference.](https://jugti.com/kosh/people/bhai-kahn-singh-nabha/) ## Connected [ਭBhai Kahn Singh NabhaPerson · Encyclopedist & Sikh scholar](https://jugti.com/kosh/people/bhai-kahn-singh-nabha/) ## More to read * [ਗੁਰਮਤਿ ਮਾਰਤੰਡGurmat MartandEssays · 1938Gurmat Martand](https://jugti.com/kosh/books/gurmat-martand/) * [ਹਮ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂHam Hindu NahinEssays · 1898Ham Hindu Nahin](https://jugti.com/kosh/books/ham-hindu-nahin/) * [ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਚਮਤਕਾਰSri Guru Nanak ChamatkarEssays · 1928Sri Guru Nanak Chamatkar](https://jugti.com/kosh/books/sri-guru-nanak-chamatkar/) * [ਰੰਗਮੰਚRangmanchEssays · 1962Rangmanch](https://jugti.com/kosh/books/rangmanch/) * [ਸ੍ਰੀ ਕਲਗੀਧਰ ਚਮਤਕਾਰSri Kalgidhar ChamatkarEssays · 1925Sri Kalgidhar Chamatkar](https://jugti.com/kosh/books/sri-kalgidhar-chamatkar/) * [ਮੇਰਾ ਪਿੰਡMera PindEssays · 1961Mera Pind](https://jugti.com/kosh/books/mera-pind/) Advertisement Sources (3) 1. [Mahan Kosh: Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Mahan%5FKosh) 2. [Gur Shabad Ratnakar Mahan Kosh: SikhiWiki](https://www.sikhiwiki.org/index.php/Gur%5FShabad%5FRatnakar%5FMahan%5FKosh) 3. [Bhai Kahn Singh Nabha: Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Bhai%5FKahn%5FSingh%5FNabha) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[About the book](#s-b1)[What the entries do](#s-b5)[How it was made](#s-b9)[The author](#s-b12)[Why does the Mahan Kosh still matter?](#s-b14)[Editions and translations](#editions)[The author](#author)[Connected](#connected)[More to read](#more) [Where to read](https://www.srigranth.org/servlet/gurbani.dictionary) Facts Punjabi name ਗੁਰਸ਼ਬਦ ਰਤਨਾਕਰ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ Author Bhai Kahn Singh Nabha (1861–1938) Published 13 April 1930 Language Punjabi, Gurmukhi Form Encyclopedia and dictionary Entries 64,263 Full title Gurshabad Ratnakar Mahan Kosh Compiled 1912–1926, fourteen years First edition Four volumes, 3,338 pages, priced Rs 110 Patron Maharaja Bhupinder Singh of Patiala paid for the printing Standing First Punjabi encyclopedia; still the standard Sikh studies reference Advertisement ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [People537 entries](https://jugti.com/kosh/people/)[Places12,428 places](https://jugti.com/kosh/places/)[ੳWords669 words](https://jugti.com/kosh/words/)[Religion547 entries](https://jugti.com/kosh/religions/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/) Advertisement