Source: https://jugti.com/kosh/books/mittar-pyara/ ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰਾ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[Books](https://jugti.com/kosh/books/)/[Drama](https://jugti.com/kosh/books/)/Mittar Pyara Book · Drama # Mittar Pyaraਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰਾ Punjabi play by [Sant Singh Sekhon](https://jugti.com/kosh/people/sant-singh-sekhon/) · Sahitya Akademi Award, 1972 AuthorSant Singh SekhonPublished1971Title meansBeloved Friend [In short](#in-short)[About the play](#s-b1)[What is Mittar Pyara about?](#s-b4)[Faith and revolution on one stage](#s-b7)[The author](#s-b10)[Reception and legacy](#s-b13)[Editions and translations](#editions)[The author](#author)[Connected](#connected)[More to read](#more) ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰਾ In short Mittar Pyara (Beloved Friend) is a full length Punjabi play by Sant Singh Sekhon, listed with the year 1971, which won the Sahitya Akademi Award for Punjabi in 1972\. It imagines the Ghadar leaders Bhai Santokh Singh and Bhai Rattan Singh taking part in the deliberations of the second Comintern and meeting Lenin, the beloved friend of the title, in the effort to free India from British rule. Punjabi, Gurmukhi, with an English translationUpdated 29 Oct 2026 Facts Punjabi name ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰਾ Author Sant Singh Sekhon (1908 to 1997) Published 1971 Language Punjabi (Gurmukhi) Form Play (full length) Title meaning Beloved Friend All 9 facts Award Sahitya Akademi Award for Punjabi, 1972 Central figures Bhai Santokh Singh and Bhai Rattan Singh, Ghadar leaders, and Lenin English translation By Tejwant Singh Gill, in Seven Plays on Sikh History (Sahitya Akademi) Full story5 min read ## About the play Mittar Pyara (Beloved Friend) is a full length Punjabi play by Sant Singh Sekhon (1908 to 1997), listed among his plays with the year 1971\. In 1972 it won the Sahitya Akademi Award for Punjabi, in the play category, and it is the work for which Sekhon the playwright is best known, the honour his own Kosh entry leads with. Sekhon wrote across almost every form Punjabi has: one act plays from 1941, full length plays, short stories, the novel Lahu Mitti, and the criticism that made him a founder of modern Punjabi literary criticism. Mittar Pyara is where his two lifelong commitments, his Marxism and his deep reading of Sikh history, meet on one stage. The subject is startling, and meant to be. Where Sekhon's historical plays, Waris, Banda Bahadur and Vada Ghallughara, restage episodes of Sikh history, Mittar Pyara is classed among his contemporary plays. It brings Lenin to Punjab, in imagination, and asks what the Russian revolutionary and the Punjabi revolutionaries of the Ghadar movement had to say to each other. ## What is Mittar Pyara about? Mittar Pyara is about a group of Sikhs and other Indians who develop a friendship with Lenin as part of their effort to liberate India from British rule. At its centre stand the Ghadar leaders Bhai Santokh Singh and Bhai Rattan Singh. They take part in the deliberations of the second Comintern, the Communist International, and then interact with the beloved friend of the title. The beloved friend is Lenin himself, imagined as the friend of colonised people everywhere, and of Punjabi patriots in particular. The premise is an imagined one, and the play does not hide it. Reviewing the English translations of Sekhon's plays, The Tribune noted that he fulfilled in Mittar Piara his desire to write a play on whatever contacts there might have been between Lenin and Indian patriots. The conditional matters. Where the historical record is thin or silent, the stage can stage the meeting anyway, and test what each side would have needed from the other: the Ghadar men, organisation, theory and a world audience for India's case; Lenin's movement, proof that its revolution spoke to peasants and soldiers far beyond Europe. ## Faith and revolution on one stage The play's deepest idea is in its casting. Tejwant Singh Gill, who translated Sekhon's plays into English, describes Bhai Santokh Singh and Bhai Rattan Singh as men infused with the self-sacrificing spirit of Gurbani who have also come to grasp the theory and practise of Marxism. That pairing, Sikh devotion and communist discipline in the same person, is Sekhon's signature. He grew up in a Singh Sabha household, was shaped by the Progressive Writers' Movement, believed in Marxism all his life, and never saw the two inheritances as enemies. In Mittar Pyara, sacrifice for the people is spoken in both languages at once, and the play asks whether they are, at root, the same duty. Even the title works in two registers. To a Punjabi ear, Mittar Pyara, the beloved friend, echoes the much loved composition Mittar Pyare Nu, in which word is sent to the beloved friend telling him of the singer's condition. Sekhon takes that intimate address, a friend told the truth about suffering, and gives it a political addressee, without stripping it of devotion. Lenin is approached the way the composition approaches its friend: not as a distant power, but as the one who must be told how things stand. ## The author Sant Singh Sekhon was born in 1908 in Lyallpur, in British Punjab, now in Pakistan, and grew up in his father's village, Dakha, near Ludhiana. He took master's degrees in both Economics and English, taught English, and chose to write in Punjabi. His first success came early, with the one act plays of Chhe Ghar (Six Homes, 1941). A believer in Marxism, he contested elections four times, thrice for the Punjab legislature and once for Parliament, and never won, a record his biographers record alongside the books rather than instead of them. He wrote ten full length plays and four collections of one act plays, five short story collections, two novels and five books of literary criticism, among them Sahityarth, his theory of literature, and a pioneering history of the Punjabi language. Later honours followed the award Mittar Pyara had already won: the Padma Shri in 1987, and a professorship of eminence at Punjabi University, Patiala, where a chair was set up in his name after his death in 1997\. His novel Lahu Mitti (Blood and Earth, 1949 in the usual listing) also has an entry in this Kosh. Read together, the novel and the play show the two poles of his work: the Punjab village, rendered with an economist's eye, and the world stage, on which Punjab claims its seat. ## Reception and legacy The Sahitya Akademi Award of 1972 placed Mittar Pyara in the national record at a time when Punjabi drama rarely travelled beyond Punjab. It has since reached English readers through Seven Plays on Sikh History, compiled and translated by Tejwant Singh Gill and published by the Sahitya Akademi, where Gill's introduction reads the play as the meeting point of Gurbani's spirit of sacrifice and Marxist practice. Mittar Pyara remains one of the most unusual plays in Punjabi. It is not village realism, and it is not a pageant of Sikh history, though its author wrote both. It is a play of ideas that insists Punjab's freedom struggle belonged to a world conversation, and that a revolutionary in Moscow could be addressed, in Punjabi, as a beloved friend. Few Punjabi plays have dared a larger stage, and none has used it to make a smaller, warmer claim: that liberation begins as friendship. ## ਨਾਟਕ ਬਾਰੇ ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰਾ (ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ) ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ (1908 ਤੋਂ 1997) ਦਾ ਪੂਰੀ ਲੰਬਾਈ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ 1971 ਦੇ ਸਾਲ ਨਾਲ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ। 1972 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਨਾਟਕ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਹ ਰਚਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਸੇਖੋਂ ਨਾਟਕਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ: 1941 ਤੋਂ ਇਕਾਂਗੀ, ਪੂਰੇ ਨਾਟਕ, ਕਹਾਣੀਆਂ, ਨਾਵਲ ਲਹੂ ਮਿੱਟੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਲੋਚਨਾ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ। ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰਾ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੀਆਂ ਵਚਨਬੱਧਤਾਵਾਂ, ਉਸ ਦਾ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਪੜ੍ਹਤ, ਇੱਕੋ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਾ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸੇਖੋਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਟਕ, ਵਾਰਿਸ, ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਘੱਲੂਘਾਰਾ, ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰਾ ਉਸ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਲੈਨਿਨ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਅਤੇ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਈ ਕੀ ਸੀ। ## ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰਾ ਕਿਸ ਬਾਰੇ ਹੈ? ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰਾ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਲੈਨਿਨ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਗ਼ਦਰ ਆਗੂ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੂਜੀ ਕੌਮਿਨਟਰਨ, ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ, ਦੀਆਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਖੁਦ ਲੈਨਿਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇਸ਼ਭਗਤਾਂ ਦੇ, ਮਿੱਤਰ ਵਜੋਂ ਕਲਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਧਾਰ ਕਲਪਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਇਸ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ। ਸੇਖੋਂ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਦਾ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਲੈਨਿਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਦੇਸ਼ਭਗਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਵੀ ਸੰਪਰਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨਾਟਕ ਲਿਖਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸ਼ਰਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਪਤਲਾ ਜਾਂ ਚੁੱਪ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਮੰਚ ਉਹ ਮੁਲਾਕਾਤ ਫਿਰ ਵੀ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ: ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਨ, ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਖ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਸਰੋਤਾ; ਲੈਨਿਨ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਇਹ ਸਬੂਤ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਇਨਕਲਾਬ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਪਰੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਸੀ। ## ਇੱਕੋ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬ ਨਾਟਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘਾ ਖਿਆਲ ਇਸ ਦੀ ਪਾਤਰ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਤੇਜਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੇਖੋਂ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ, ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਮਨੁੱਖ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਮਲ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜੋੜੀ, ਇੱਕੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਸੇਖੋਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ। ਉਹ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ, ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਯਕੀਨ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿਰਸਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ। ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੁਰਬਾਨੀ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਦੋਵਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਹ, ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ, ਇੱਕੋ ਫਰਜ਼ ਹੈ। ਸਿਰਲੇਖ ਵੀ ਦੋ ਪੱਧਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਕੰਨ ਲਈ ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰਾ, ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ, ਉਸ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾ ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੇਖੋਂ ਉਹ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸੰਬੋਧਨ, ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਬਾਰੇ ਸੱਚ ਦੱਸਣਾ, ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਪਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਖੋਹੇ ਬਿਨਾਂ। ਲੈਨਿਨ ਕੋਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਰਚਨਾ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਦੂਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਵਜੋਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲਤ ਕੀ ਹੈ। ## ਲੇਖਕ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਦਾ ਜਨਮ 1908 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਾਇਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਢਾਖਾ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੇੜੇ, ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਚੁਣਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਜਲਦੀ ਆਈ, ਛੇ ਘਰ (1941) ਦੇ ਇਕਾਂਗੀਆਂ ਨਾਲ। ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਯਕੀਨ ਰੱਖਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਵਾਰ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ, ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸੰਸਦ ਲਈ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਪੂਰੇ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਇਕਾਂਗੀਆਂ ਦੇ ਚਾਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪੰਜ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਦੋ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਅਰਥ, ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਂਤ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਮੋਢੀ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਉਸ ਇਨਾਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਏ ਜੋ ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕਾ ਸੀ: 1987 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ੍ਰੀ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਆਫ਼ ਐਮੀਨੈਂਸ ਦਾ ਅਹੁਦਾ, ਜਿੱਥੇ 1997 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਚੇਅਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਵਲ ਲਹੂ ਮਿੱਟੀ (ਆਮ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 1949) ਵੀ ਇਸ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆਂ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਦੋ ਸਿਰੇ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪਿੰਡ, ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਮੰਚ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ## ਸਵਾਗਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ 1972 ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਨੇ ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰਾ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਘੱਟ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਾਠਕਾਂ ਤੱਕ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਉੱਤੇ ਸੱਤ ਨਾਟਕ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਤੇਜਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਛਾਪਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਗਿੱਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਇਸ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਅਮਲ ਦੇ ਮਿਲਣ ਬਿੰਦੂ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਨੋਖੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਝੰਡਾ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਦੇ ਲੇਖਕ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਇਹ ਖਿਆਲਾਂ ਦਾ ਨਾਟਕ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਘੱਟ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੰਚ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਸ ਤੋਂ ਛੋਟਾ, ਨਿੱਘਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ: ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੋਸਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ## Editions and translations * Mittar PyaraPunjabi · Gurmukhi · 1971Edition * Mittar PyaraEnglish translation by Tejwant Singh Gill, in Seven Plays on Sikh History (Sahitya Akademi)Translation ## The author [Sant Singh SekhonPlaywright, Critic · 1908 to 1997Sant Singh Sekhon (1908 to 1997) was a Punjabi playwright, novelist and critic from Dakha near Ludhiana, widely called the father of modern Punjabi literary criticism. His novel Lahu Mitti and his Sahitya Akademi Award winning play Mittarpiara remain central works of twentieth century Punjabi literature.](https://jugti.com/kosh/people/sant-singh-sekhon/) ## Connected [ਸSant Singh SekhonPerson · Playwright, Critic](https://jugti.com/kosh/people/sant-singh-sekhon/) ## More to read * [ਲਹੂ ਮਿੱਟੀLahu MittiNovel · 1949Lahu Mitti](https://jugti.com/kosh/books/lahu-mitti/) * [ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀKanak Di BaliDrama · 1954Kanak Di Bali](https://jugti.com/kosh/books/kanak-di-bali/) * [ਇਸ਼ਕ ਬਾਝ ਨਮਾਜ਼ ਦਾ ਹੱਜ ਨਹੀਂIshk Baj Namaz Da Haz NahiDramaIshk Baj Namaz Da Haz Nahi](https://jugti.com/kosh/books/ishk-baj-namaz-da-haz-nahi/) * [ਲੋਹਾ-ਕੁੱਟLoha KuttDrama · 1944Loha Kutt](https://jugti.com/kosh/books/loha-kutt/) * [ਅਰਬਦ ਨਰਬਦ ਧੁੰਧੂਕਾਰਾArbad Narbad DundakarDrama · 1978Arbad Narbad Dundakar](https://jugti.com/kosh/books/arbad-narbad-dundakar/) * [ਲਿਲੀ ਦਾ ਵਿਆਹLily Da ViyahDrama · 1930Lily Da Viyah](https://jugti.com/kosh/books/lily-da-viyah/) Sources (3) 1. [Wikipedia: Sant Singh Sekhon (life, works list and the 1972 award)](https://en.wikipedia.org/wiki/Sant%5FSingh%5FSekhon) 2. [Roopinder Singh in The Tribune, via sikhchic: review of Seven Plays on Sikh History, on Mittar Piara and Lenin](https://www.sikhchic.com/article-detail.php?id=2333) 3. [List of Sahitya Akademi Award winners for Punjabi (1972: Sant Singh Sekhon, Mittar Pyara, Play)](https://en.wikipedia.org/wiki/List%5Fof%5FSahitya%5FAkademi%5FAward%5Fwinners%5Ffor%5FPunjabi) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[About the play](#s-b1)[What is Mittar Pyara about?](#s-b4)[Faith and revolution on one stage](#s-b7)[The author](#s-b10)[Reception and legacy](#s-b13)[Editions and translations](#editions)[The author](#author)[Connected](#connected)[More to read](#more) Facts Punjabi name ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰਾ Author Sant Singh Sekhon (1908 to 1997) Published 1971 Language Punjabi (Gurmukhi) Form Play (full length) Title meaning Beloved Friend Award Sahitya Akademi Award for Punjabi, 1972 Central figures Bhai Santokh Singh and Bhai Rattan Singh, Ghadar leaders, and Lenin English translation By Tejwant Singh Gill, in Seven Plays on Sikh History (Sahitya Akademi) ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [People345 entries](https://jugti.com/kosh/people/)[Places12,427 places](https://jugti.com/kosh/places/)[ੳWords458 words](https://jugti.com/kosh/words/)[Religion390 entries](https://jugti.com/kosh/religions/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)