Source: https://jugti.com/kosh/books/patjhar-di-pazeb/ ਪਤਝੜ ਦੀ ਪਾਜ਼ੇਬ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[Books](https://jugti.com/kosh/books/)/[Poetry](https://jugti.com/kosh/books/poetry/)/Patjhar Di Pazeb Book · Poetry # Patjhar Di Pazebਪਤਝੜ ਦੀ ਪਾਜ਼ੇਬ ਪਤਝੜ ਦੀ ਪਾਜ਼ੇਬ [Surjit Patar](https://jugti.com/kosh/people/surjit-patar/)'s collected ghazals in a single volume, Anklet of Autumn AuthorSurjit PatarPublished2004Title meansAnklet of Autumn, also rendered Autumn's Bells [In short](#in-short)[About the book](#s-b2)[What is Patjhar Di Pazeb?](#s-b5)[Themes: the ghazal, autumn and a language in danger](#s-b8)[The author](#s-b10)[Reception and legacy](#s-b12)[Editions and translations](#editions)[The author](#author)[Connected](#connected)[More to read](#more) ਪਤਝੜ ਦੀ ਪਾਜ਼ੇਬ In short Patjhar Di Pazeb (Anklet of Autumn) is a Punjabi poetry book by Surjit Patar, published by Lok Geet Prakashan, Chandigarh, in 2004\. It gathers all of Patar's ghazals in a single volume, the collected record of the poet who made the ghazal a Punjabi form, and it is named in every standard list of his major collections. Punjabi, GurmukhiUpdated 31 Oct 2026 Facts Punjabi name ਪਤਝੜ ਦੀ ਪਾਜ਼ੇਬ Author Surjit Patar (1945 to 2024) Published 2004, Lok Geet Prakashan, Chandigarh Language Punjabi (Gurmukhi) Form Poetry: collected ghazals Title meaning Anklet of Autumn, also rendered Autumn's Bells Also spelled Patjharh di Panjeb (Journal of Punjab Studies) Full story5 min read Patjhar Di Pazeb, in English Anklet of Autumn, is a Punjabi poetry book by Surjit Patar (1945 to 2024) that gathers all of his ghazals in a single volume. The Journal of Punjab Studies lists it, in its bibliography of Patar's works, as published at Chandigarh by Lok Geet Prakashan in 2004, and the journal's study of Patar describes it as the collection in which he brought out all his ghazals together. Standard profiles of the poet, from Wikipedia to Rekhta, name it among his major collections of poetry, alongside Hawa Vich Likhe Harf, Birkh Arz Kare, Hanere Vich Sulagdi Varnmala, Lafzan Di Dargah and Surzameen, the books on which his reputation rests. ## About the book A pazeb is an anklet, worn with small bells that sound as the wearer moves. The journal that first described the book renders its title as Autumn's Bells, while the profiles render it Anklet of Autumn: both translations circle the same image, of a small music made by movement, heard in the season of falling leaves. Autumn in Patar's poetry is never only a season. It is his recurring figure for a time of loss and late light, for Punjab itself in the difficult decades through which he wrote, and a ghazal collection named for autumn announces its register at once: lyrical, elegiac, and built to be heard as much as read. The book's form is its other announcement. Patar did not publish his ghazals scattered as occasional pieces. The Journal of Punjab Studies notes that Birkh Arz Kare (1992) was comprised of ghazals only, and that its publication ensured his place among the foremost poets of Punjabi and made the genre of ghazal intrinsic to Punjabi poetry. Patjhar Di Pazeb, coming a decade later, is the gathering of that life's work in the form: all his ghazals in a single volume, as the journal puts it, the complete record of what Patar did with the most rule bound lyric form he inherited. ## What is Patjhar Di Pazeb? Patjhar Di Pazeb is Surjit Patar's collected ghazals in one book, published in 2004\. A ghazal is a lyric form of Perso Urdu origin, a sequence of self contained couplets bound by rhyme and refrain, each couplet a complete thought, so that a ghazal can move from love to death to the state of the language itself within a few lines. Patar took that formally strict, traditionally ordained form and, in the words of the Journal of Punjab Studies, subjected it to new possibilities. His ghazals free the problems of the sensitive self from romantic illusion and immerse them in the world of reality, where the personal and the impersonal, the domestic and the public, keep answering each other. Readers meeting the book through its title should know that its spellings vary in print and in scholarship: Patjhar Di Pazeb in the standard lists of his works, Patjharh di Panjeb in the Journal of Punjab Studies. The book is the same. What the variants preserve is the sound of the Punjabi title, in which the anklet's bells and the autumn are one image. ## Themes: the ghazal, autumn and a language in danger The themes of the collection are the themes of Patar's ghazals as the critics describe them. There is the split self: a youth disconsolate with everything in life, and a mature person who in imagination defies the whole world but in practice is helpless against the establishment, as Tejwant Singh Gill's study of Patar puts it. There is the conflict the journal finds across his collections, between desire and convention, nature and civilization, and a past that, having been passed through, does not loosen its grip on the present. And there is Punjab and its language. In the years around this book Patar was writing of the crisis of Punjabi itself, in the poem the journal singles out, Marr Rahi Hai Meri Bhasha (My Language is Dying), looking at the sons of the soil who had turned their backs on their mother tongue. A collected ghazals volume from such a poet is also a defence: proof, in the strictest inherited form, that Punjabi could still carry the full weight of lyric feeling. ## The author Surjit Patar was born Surjit Hunjan on 14 January 1945 in the village of Pattar Kalan in Jalandhar district, from which he took his pen name. His father had migrated to Kenya for work and returned home only for short breaks, and Patar grew up the only son among four older sisters. He graduated from Randhir College, Kapurthala, took a master's degree at Punjabi University, Patiala, and a PhD on the transformation of folklore in Guru Nanak Vani from Guru Nanak Dev University. He joined Punjab Agricultural University, Ludhiana, and retired as professor of Punjabi in 2004, the year this book appeared. He had been writing poetry since the mid 1960s, translated Lorca, Brecht and Neruda and Girish Karnad's Nagmandala into Punjabi, and won the Sahitya Akademi Award in 1993 for Hanere Vich Sulagdi Varnmala. He received the Saraswati Samman in 2009 and the Padma Shri in 2012, served as president of the Punjab Arts Council, and died at Ludhiana on 11 May 2024, aged 79. ## Reception and legacy The Journal of Punjab Studies opens its study with the judgement that, after Shiv Kumar Batalvi and Mohan Singh, Patar cast a charming effect upon the general reading public, winning critical acclaim and the hearts of readers at once, a rare double success. Patjhar Di Pazeb belongs to the core of that achievement. It is named in every standard list of his poetry books, and its work is consolidation: the ghazals that had made the ghazal a Punjabi form in Birkh Arz Kare, gathered whole, so that a reader can follow one poet's forty years inside one strict and musical form. In this Kosh it stands beside Birkh Arz Kare, Hanere Vich Sulagdi Varnmala, Lafzan Di Dargah and Hawa Vich Likhe Harf, and it is the volume a new reader of Patar's ghazals should reach for first, because it is the one he gathered himself. ਪਤਝੜ ਦੀ ਪਾਜ਼ੇਬ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ (1945 ਤੋਂ 2024) ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਲਦ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਆਪਣੀ ਪਾਤਰ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ 2004 ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਲੋਕ ਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੀ ਛਪੀ ਹੋਈ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਜਰਨਲ ਦਾ ਪਾਤਰ ਉੱਤੇ ਅਧਿਐਨ ਇਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਕਵੀ ਦੇ ਮਿਆਰੀ ਪਰੋਫਾਈਲ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੋਂ ਰੇਖ਼ਤਾ ਤੱਕ, ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਦੇ ਹਨ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਹਰਫ਼, ਬਿਰਖ ਅਰਜ਼ ਕਰੇ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁਲਗਦੀ ਵਰਣਮਾਲਾ, ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਸੁਰਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ## ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਪਾਜ਼ੇਬ ਇੱਕ ਪੈਰ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਘੁੰਗਰੂ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਤੁਰਨ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਜਰਨਲ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਪਤਝੜ ਦੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਰੋਫਾਈਲ ਇਸ ਨੂੰ ਪਤਝੜ ਦੀ ਪਾਜ਼ੇਬ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਦੋਵੇਂ ਅਨੁਵਾਦ ਇੱਕੋ ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਹਰਕਤ ਨਾਲ ਬਣੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ, ਜੋ ਡਿੱਗਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਤਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪਤਝੜ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਰੁੱਤ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਉਂਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਢਲਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਖੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਦੇ ਨਾਂ ਦੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਕਿਤਾਬ ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ: ਸੰਗੀਤਮਈ, ਸੋਗਮਈ, ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਜਿੰਨੀ ਹੀ ਸੁਣਨ ਲਈ ਬਣੀ ਹੋਈ। ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਰੂਪ ਇਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਐਲਾਨ ਹੈ। ਪਾਤਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਖਿੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਛਾਪੀਆਂ। ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਰਖ ਅਰਜ਼ ਕਰੇ (1992) ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਛਪਣ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿਧਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ। ਪਤਝੜ ਦੀ ਪਾਜ਼ੇਬ, ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਬਾਅਦ ਆਈ, ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ: ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਲਦ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਜਰਨਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪੂਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕਿ ਪਾਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰਸੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇਮਬੱਧ ਗੀਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਕੀ ਕੀਤਾ। ## ਪਤਝੜ ਦੀ ਪਾਜ਼ੇਬ ਕੀ ਹੈ? ਪਤਝੜ ਦੀ ਪਾਜ਼ੇਬ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਦੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਹੈ, ਜੋ 2004 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਗ਼ਜ਼ਲ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਮੂਲ ਦਾ ਗੀਤ ਰੂਪ ਹੈ, ਕਾਫ਼ੀਏ ਅਤੇ ਰਦੀਫ਼ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਸੁਤੰਤਰ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਹਰ ਸ਼ਿਅਰ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਖ਼ਿਆਲ, ਇਸ ਲਈ ਗ਼ਜ਼ਲ ਕੁਝ ਕੁ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਮੌਤ ਤੱਕ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਾਤਰ ਨੇ ਉਹ ਸਖ਼ਤ ਨੇਮਾਂ ਵਾਲਾ, ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਵਿਧਾ ਲਈ ਅਤੇ, ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਭ੍ਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਡੋਬਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ, ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਲੇਖ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਛਪਾਈ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਅੱਖਰ ਰੂਪ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ: ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਆਰੀ ਸੂਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਤਝੜ ਦੀ ਪਾਜ਼ੇਬ, ਅਤੇ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਤਝੜ ਦੀ ਪੰਜੇਬ। ਕਿਤਾਬ ਇੱਕੋ ਹੈ। ਜੋ ਗੱਲ ਇਹ ਰੂਪ ਸਾਂਭਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਜ਼ੇਬ ਦੇ ਘੁੰਗਰੂ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਇੱਕੋ ਤਸਵੀਰ ਹਨ। ## ਵਿਸ਼ੇ: ਗ਼ਜ਼ਲ, ਪਤਝੜ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਪਾਤਰ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਉਹੀ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਆਲੋਚਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਵੰਡਿਆ ਮਨ ਹੈ: ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਤੋਂ ਉਦਾਸ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਰਿਪੱਕ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤੀ ਅੱਗੇ ਬੇਬੱਸ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਜਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਦਾ ਪਾਤਰ ਉੱਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਟਕਰਾਅ ਹੈ ਜੋ ਜਰਨਲ ਉਸ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਰੀਤ ਵਿਚਕਾਰ, ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਅਤਾ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੀਤਾ ਸਮਾਂ ਜੋ ਲੰਘ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਵਰਤਮਾਨ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸੰਕਟ ਦੀ ਗੱਲ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਰਨਲ ਵੱਖਰਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਮਰ ਰਹੀ ਹੈ ਮੇਰੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਵੱਲ ਪਿੱਠ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਕਵੀ ਦੀ ਇਕੱਠੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੀ ਜਿਲਦ ਇੱਕ ਬਚਾਅ ਵੀ ਹੈ: ਸਭ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰਾਸਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਅੱਜ ਵੀ ਗੀਤ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕ ਸਕਦੀ ਹੈ। ## ਲੇਖਕ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਸੁਰਜੀਤ ਹੁੰਝਣ ਵਜੋਂ 14 ਜਨਵਰੀ 1945 ਨੂੰ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪੱਤੜ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤਖ਼ੱਲਸ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੰਮ ਲਈ ਕੀਨੀਆ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੀ ਘਰ ਪਰਤਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਪਾਤਰ ਚਾਰ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਣਧੀਰ ਕਾਲਜ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਉੱਤੇ ਪੀ. ਐਚ. ਡੀ. ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ, ਉਸੇ ਸਾਲ ਜਿਸ ਸਾਲ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਆਈ। ਉਹ 1960ਵਿਆਂ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਲੋਰਕਾ, ਬ੍ਰੈਖ਼ਤ ਅਤੇ ਨੇਰੂਦਾ ਅਤੇ ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਾਡ ਦੇ ਨਾਗਮੰਡਲਾ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁਲਗਦੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਲਈ 1993 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 2009 ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਕਲਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 11 ਮਈ 2024 ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 79 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ## ਸਵਾਗਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਆਪਣਾ ਅਧਿਐਨ ਇਸ ਨਿਰਣੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਅਤੇ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਤਰ ਨੇ ਆਮ ਪਾਠਕਾਂ ਉੱਤੇ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਅਸਰ ਪਾਇਆ, ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਅਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਜਿੱਤੇ, ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਦੋਹਰੀ ਸਫ਼ਲਤਾ। ਪਤਝੜ ਦੀ ਪਾਜ਼ੇਬ ਉਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਹਰ ਮਿਆਰੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੰਮ ਇਕੱਠ ਹੈ: ਉਹ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਿਰਖ ਅਰਜ਼ ਕਰੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਪੂਰੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਠਕ ਇੱਕੋ ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਮਈ ਰੂਪ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਕਵੀ ਦੇ ਚਾਲੀ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਵੇਖ ਸਕੇ। ਇਸ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਿਰਖ ਅਰਜ਼ ਕਰੇ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁਲਗਦੀ ਵਰਣਮਾਲਾ, ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਹਰਫ਼ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਹ ਜਿਲਦ ਹੈ ਜਿਸ ਵੱਲ ਪਾਤਰ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ। ## Editions and translations * Patjhar Di PazebPunjabi · Gurmukhi · Lok Geet Prakashan, Chandigarh, 2004 · Gurmukhi title: ਪਤਝੜ ਦੀ ਪਾਜ਼ੇਬEdition ## The author [Surjit PatarPoet · 1945 to 2024Surjit Patar (1945 to 2024) was a Punjabi poet, translator and professor from Pattar Kalan in Jalandhar district, who retired from Punjab Agricultural University, Ludhiana. Author of Hawa Vich Likhe Harf, he won the Sahitya Akademi Award in 1993, the Saraswati Samman in 2009 and the Padma Shri in 2012.](https://jugti.com/kosh/people/surjit-patar/) ## Connected [ਸSurjit PatarPerson · Poet](https://jugti.com/kosh/people/surjit-patar/) ## More to read * [ਸੁਰਜ਼ਮੀਨSurzameenPoetrySurzameen](https://jugti.com/kosh/books/surzameen/) * [ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦਰਗਾਹLafzan Di DargahPoetry · 1999Lafzan Di Dargah](https://jugti.com/kosh/books/lafzan-di-dargah/) * [ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਹਰਫ਼Hawa Vich Likhe HarfPoetry · 1979Hawa Vich Likhe Harf](https://jugti.com/kosh/books/hawa-vich-likhe-harf/) * [ਬਿਰਖ਼ ਅਰਜ਼ ਕਰੇBirkh Arz KarePoetryBirkh Arz Kare](https://jugti.com/kosh/books/birkh-arz-kare/) * [ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਸੁਲਗਦੀ ਵਰਨਮਾਲਾHanere Vich Sulagdi VarnmalaPoetry · 1992Hanere Vich Sulagdi Varnmala](https://jugti.com/kosh/books/hanere-vich-sulagdi-varnmala/) * [ਲੂਣਾLunaPoetry · 1965Luna](https://jugti.com/kosh/books/luna/) Sources (3) 1. [Surjit Patar, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Surjit%5FPatar) 2. [Surjit Patar, profile and biography, Rekhta](https://www.rekhta.org/poets/surjit-patar-1/profile) 3. [Surjit Singh, Surjit Patar: Poet of the Personal and the Political, Journal of Punjab Studies 13 (2006)](https://punjab.global.ucsb.edu/sites/default/files/sitefiles/journals/volume13/13.1.2%5FSingh.pdf) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[About the book](#s-b2)[What is Patjhar Di Pazeb?](#s-b5)[Themes: the ghazal, autumn and a language in danger](#s-b8)[The author](#s-b10)[Reception and legacy](#s-b12)[Editions and translations](#editions)[The author](#author)[Connected](#connected)[More to read](#more) Facts Punjabi name ਪਤਝੜ ਦੀ ਪਾਜ਼ੇਬ Author Surjit Patar (1945 to 2024) Published 2004, Lok Geet Prakashan, Chandigarh Language Punjabi (Gurmukhi) Form Poetry: collected ghazals Title meaning Anklet of Autumn, also rendered Autumn's Bells Also spelled Patjharh di Panjeb (Journal of Punjab Studies) ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [People475 entries](https://jugti.com/kosh/people/)[Places12,428 places](https://jugti.com/kosh/places/)[ੳWords589 words](https://jugti.com/kosh/words/)[Religion496 entries](https://jugti.com/kosh/religions/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)