Source: https://jugti.com/kosh/books/sunehade/ ਸੁਨੇਹੜੇ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[Books](https://jugti.com/kosh/books/)/[Poetry](https://jugti.com/kosh/books/poetry/)/Sunehade Book · Poetry # Sunehadeਸੁਨੇਹੜੇ ਸੁਨੇਹੜੇ Poetry by [Amrita Pritam](https://jugti.com/kosh/people/amrita-pritam/) · 1955 AuthorAmrita PritamPublished1955Title means“Messages”, diminutive of suneha; little secret messages [In short](#in-short)[About the book](#s-b1x)[Themes and craft](#s-b9x)[The author](#s-b19x)[Reception and legacy](#s-b25x)[Read it if](#s-b33x)[Editions and translations](#editions)[The author](#author)[Connected](#connected)[More to read](#more) ਸੁਨੇਹੜੇ In short Sunehade (‘Messages’) is a 1955 collection of Punjabi poems by Amrita Pritam. It won the Sahitya Akademi Award in 1956, the first given to a woman for Punjabi. Punjabi, Gurmukhi Facts Punjabi name ਸੁਨੇਹੜੇ Author Amrita Pritam Published 1955 Language Punjabi (Gurmukhi) Form Long poem Title means “Messages”, diminutive of suneha; little secret messages All 9 facts Award Sahitya Akademi Award, 1956, first woman recipient for Punjabi Subject A book-length lyric of unfulfilled love, often read as addressed to Sahir Ludhianvi Place in career The hinge between her early romantic verse and her mature work Full story4 min read ## About the book Sunehade (Messages), published in 1955, is the long poem that made Amrita Pritam a national figure. In 1956 it won the Sahitya Akademi Award, making her the first woman ever to receive the award for a work in Punjabi, and one of the first women to receive it in any language. The book is a single sustained lyric utterance: a woman speaking, across distance and silence, to the man she loves and cannot have. The title is a diminutive, sunehade are 'little messages', notes passed in secret, words too tender or too dangerous to say aloud. The poem is exactly that: an intimate communication smuggled past the world's prohibitions. It is often read as addressed to Pritam's unrequited love for the poet and lyricist Sahir Ludhianvi, the defining emotional fact of her life, though the poem never names him, and its power does not depend on the identification. Sunehade stands at the centre of Pritam's poetic career: behind it lie the romantic collections of the 1930s and 40s, beginning with Amrit Lehran (1936); ahead lie the Partition elegies, the novels, and the late masterpieces like Kagaz te Canvas (1981). It is the hinge on which her reputation turned from a Punjabi poet into an Indian one. ## Themes and craft Love, specifically, love that cannot be consummated or even fully declared, is the poem's entire subject. But Sunehade is not a complaint; it is an exploration. Pritam anatomises what it means to love across an unbridgeable gap: the way desire sharpens perception, the way absence becomes a kind of presence, the way the beloved, never possessed, becomes perfect and therefore permanently lost. There is pain here, but also a strange exaltation, the poem suggests that unfulfilled love, precisely because it is never tested by reality, retains a purity that fulfilled love cannot. Running beneath the love poem is a quiet feminism. In the Punjab of the 1950s, for a woman, a married woman, a mother, to publish a book-length declaration of extramarital longing was an act of extraordinary courage. Pritam does not apologise, does not moralise, does not ask permission. She simply states what she feels, in language of such beauty that objection feels beside the point. Generations of women readers have recognised in Sunehade the first time their own inner lives were given literary form in Punjabi. The poem also carries the shadow of Partition, though it never mentions it directly. Written less than a decade after 1947, in the Delhi where Pritam had rebuilt her life as a refugee, Sunehade's themes of separation, exile and messages that may never arrive resonate with a larger history of sundered connections. The personal and the historical illuminate each other without either being reduced to the other. Craft-wise, the poem is Pritam at her most musical. The lines are short, the diction plain, the images drawn from everyday Punjabi life, and yet the cumulative effect is incantatory, almost liturgical. She builds the long poem not through argument but through accretion: image upon image, message upon message, until the reader is inside the feeling rather than observing it. It is a masterclass in how simplicity, sustained, becomes grandeur. ## The author Amrita Pritam (1919–2005) was already a well-known poet when Sunehade appeared, with some twenty books behind her since her debut Amrit Lehran in 1936\. Born in Gujranwala, married at sixteen, migrated from Lahore to Delhi in the Partition of 1947, she had lived the material of the poem: the early marriage, the literary fame, the hopeless love for Sahir Ludhianvi that she never concealed and never apologised for. The Sahitya Akademi Award in 1956 changed her status permanently, from a regional poet to a national figure, the first woman to break that particular barrier. What followed was the most productive career in Punjabi letters: the novel Pinjar (1950) had already appeared; the autobiography Rasidi Ticket (1976) and the Jnanpith-winning Kagaz te Canvas (1981) were ahead. She would receive the Padma Shri (1969), the Padma Vibhushan (2004), a Rajya Sabha nomination (1986) and the Sahitya Akademi Fellowship (2004), and write some hundred books before her death in Delhi in 2005. ## Reception and legacy The 1956 Sahitya Akademi Award made Sunehade famous overnight, and it has remained Pritam's most celebrated poem, the work even casual readers associate with her name, alongside the Partition elegy Ajj Aakhaan Waris Shah Nu. Its award citation recognised what readers had felt: that here was a new kind of love poetry in Indian literature, at once deeply personal and universally legible. The poem's influence has been profound and various. It gave Punjabi poetry permission to speak about women's desire directly, a permission later poets, men and women, would use freely. It became a touchstone for feminist readings of Pritam, and for the long cultural conversation about her relationship with Sahir, which the poem both feeds and transcends. And it fixed the template for the Pritam lyric: plain words, large feelings, no apology. Today Sunehade is taught, anthologised, set to music and quoted, often by people who have never read the whole poem. But the whole poem repays reading: it is that rare thing, a book-length love letter that is also a work of art, and the founding document of the confessional voice in Punjabi poetry. ## Read it if Read it if you want to understand why Amrita Pritam matters, this is the poem that made her immortal. Read it if you love love poetry that doesn't flinch: Rumi, Neruda, and then this. And read it if you are interested in the moment Punjabi literature found a woman's voice and stopped apologising for it. ## ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਸੁਨੇਹੜੇ (1955) ਉਹ ਲੰਮੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਸਤੀ ਬਣਾਇਆ। 1956 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣੀ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਗੀਤਕ ਉਚਾਰਨ ਹੈ: ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਪਾਰ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਸਿਰਲੇਖ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਸੁਨੇਹੜੇ 'ਛੋਟੇ ਸੁਨੇਹੇ' ਹਨ, ਚੋਰੀ ਭੇਜੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ, ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਕਹਿਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੋਮਲ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹਨ। ਕਵਿਤਾ ਬਿਲਕੁਲ ਇਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸ਼ਾਇਰ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਇਕਤਰਫ਼ਾ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਵਿਤਾ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ। ਸੁਨੇਹੜੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਜੀਵਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ: ਪਿੱਛੇ 1930-40 ਦੇ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਨ, ਅੱਗੇ ਵੰਡ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਮਾਂ, ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਤੇ ਕੈਨਵਸ (1981) ਵਰਗੀਆਂ ਦੇਰ-ਰਚਨਾਵਾਂ। ## ਵਿਸ਼ੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪ ਪਿਆਰ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਹ ਪਿਆਰ ਜੋ ਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਪਰ ਸੁਨੇਹੜੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਹੀਂ; ਖੋਜ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਤਮ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾ ਪੂਰੇ ਹੋ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਫ਼ਾਸਲੇ ਪਾਰ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਇੱਛਾ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤਿੱਖਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਗ਼ੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ਕਿਵੇਂ ਹਾਜ਼ਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੇਮ-ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਧੀਮਾ ਨਾਰੀਵਾਦ ਵਗਦਾ ਹੈ। 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਔਰਤ, ਵਿਆਹੀ ਔਰਤ, ਮਾਂ, ਵੱਲੋਂ ਵਿਆਹ-ਬਾਹਰਾ ਚਾਹਤ ਦਾ ਕਿਤਾਬ-ਭਰ ਐਲਾਨ ਅਸਾਧਾਰਨ ਹਿੰਮਤ ਦਾ ਕੰਮ ਸੀ। ਪ੍ਰੀਤਮ ਮੁਆਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦੀ, ਨਸੀਹਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦੀ। ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਵੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸਿੱਧਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। 1947 ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਲਿਖੀ, ਸੁਨੇਹੜੇ ਦੇ ਵਿੱਛੋੜੇ, ਜਲਾਵਤਨੀ ਅਤੇ ਨਾ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਟੁੱਟੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਲਪ ਪੱਖੋਂ ਕਵਿਤਾ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੀਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹੈ। ਸਤਰਾਂ ਛੋਟੀਆਂ, ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸਾਦੀ, ਬਿੰਬ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਤੋਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਸੰਚਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਪ ਵਰਗਾ ਹੈ। ## ਲੇਖਿਕਾ ਬਾਰੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ (1919–2005) ਸੁਨੇਹੜੇ ਵੇਲੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰਾ ਸੀ, 1936 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ ਵੀਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੀ, 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਆਈ, ਉਸ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਜੀਵੀ ਸੀ। 1956 ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਉਸ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਸਦਾ ਲਈ ਬਦਲ ਗਿਆ, ਖੇਤਰੀ ਸ਼ਾਇਰਾ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਸਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਜਾਊ ਜੀਵਨ ਆਇਆ। 1969 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, 2004 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ, 1986 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਭਾ, 2004 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ, ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਭਗ ਸੌ ਕਿਤਾਬਾਂ। ## ਹੁੰਗਾਰਾ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ 1956 ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨੇ ਸੁਨੇਹੜੇ ਨੂੰ ਰਾਤੋਂ-ਰਾਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵਿਤਾ ਬਣੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਔਰਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਬਾਰੇ ਸਿੱਧਾ ਬੋਲਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਪਾਠਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣੀ। ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਪ੍ਰੀਤਮ-ਗੀਤ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ: ਸਾਦੇ ਸ਼ਬਦ, ਵੱਡੇ ਜਜ਼ਬਾਤ, ਕੋਈ ਮੁਆਫ਼ੀ ਨਹੀਂ। ਅੱਜ ਸੁਨੇਹੜੇ ਪੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੰਗੀਤਬੱਧ ਹਨ ਅਤੇ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਪੂਰੀ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹਨ ਯੋਗ ਹੈ: ਇਹ ਉਹ ਦੁਰਲੱਭ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਕਿਤਾਬ-ਭਰ ਪ੍ਰੇਮ-ਪੱਤਰ ਜੋ ਕਲਾ-ਕ੍ਰਿਤੀ ਵੀ ਹੈ। ## ਪੜ੍ਹੋ ਜੇ ਪੜ੍ਹੋ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕਿਉਂ ਅਹਿਮ ਹੈ, ਇਹ ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਮਰ ਕੀਤਾ। ਪੜ੍ਹੋ ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ-ਕਵਿਤਾ ਪਸੰਦ ਹੈ ਜੋ ਝਿਜਕਦੀ ਨਹੀਂ। ## Editions and translations * SunehadePunjabi · Gurmukhi · original, 1955 · Gurmukhi title: ਸੁਨੇਹਹੜੇOriginal * SunehadeHindi · translationTranslation * SunehadePunjabi · widely anthologised; set to musicEdition ## The author [Amrita PritamPoet, novelist · 1919 to 2005Amrita Pritam was a Punjabi poet and novelist, and the first woman to win the Sahitya Akademi Award, in 1956\. Her poem Ajj Aakhaan Waris Shah Nu, written after Partition, is among the most quoted poems in Punjabi.](https://jugti.com/kosh/people/amrita-pritam/) ## Connected [ਅAmrita PritamPerson · Poet, novelist](https://jugti.com/kosh/people/amrita-pritam/) ## More to read * [ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਹਿਰਾਂAmrit LehranPoetry · 1936Amrit Lehran](https://jugti.com/kosh/books/amrit-lehran/) * [ਕਾਗ਼ਜ਼ ਤੇ ਕੈਨਵਸKagaz te CanvasPoetry · 1981Kagaz te Canvas](https://jugti.com/kosh/books/kagaz-te-canvas/) * [ਪਿੰਜਰPinjarNovel · 1950Pinjar](https://jugti.com/kosh/books/pinjar/) * [ਰਸੀਦੀ ਟਿਕਟRasidi TicketMemoir · 1976Rasidi Ticket](https://jugti.com/kosh/books/rasidi-ticket/) * [ਲੂਣਾLunaPoetry · 1965Luna](https://jugti.com/kosh/books/luna/) * [ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਸੁਲਗਦੀ ਵਰਨਮਾਲਾHanere Vich Sulagdi VarnmalaPoetry · 1992Hanere Vich Sulagdi Varnmala](https://jugti.com/kosh/books/hanere-vich-sulagdi-varnmala/) Sources (4) 1. [Amrita Pritam](https://en.wikipedia.org/wiki/Amrita%5FPritam)Wikipedia 2. [Sunehade: Amrita Pritam's Timeless Punjabi Poem](https://www.chaifry.org/sunehade-by-amrita-pritam-1956)Chaifry 3. [List of Sahitya Akademi Award winners for Punjabi](https://en.wikipedia.org/wiki/List%5Fof%5FSahitya%5FAkademi%5FAward%5Fwinners%5Ffor%5FPunjabi)Wikipedia 4. [Amrita Pritam: Voice of Feminism and Poetry in Punjabi Literature](https://observervoice.com/31-august-remembering-amrita-pritam-on-birthday-30520/)Observer Voice [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[About the book](#s-b1x)[Themes and craft](#s-b9x)[The author](#s-b19x)[Reception and legacy](#s-b25x)[Read it if](#s-b33x)[Editions and translations](#editions)[The author](#author)[Connected](#connected)[More to read](#more) Facts Punjabi name ਸੁਨੇਹੜੇ Author Amrita Pritam Published 1955 Language Punjabi (Gurmukhi) Form Long poem Title means “Messages”, diminutive of suneha; little secret messages Award Sahitya Akademi Award, 1956, first woman recipient for Punjabi Subject A book-length lyric of unfulfilled love, often read as addressed to Sahir Ludhianvi Place in career The hinge between her early romantic verse and her mature work ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [People167 entries](https://jugti.com/kosh/people/)[Places12,424 places](https://jugti.com/kosh/places/)[ੳWords342 words](https://jugti.com/kosh/words/)[Religion316 entries](https://jugti.com/kosh/religions/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)