Source: https://jugti.com/kosh/books/zindaginama/ ज़िन्दगीनामा [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[Books](https://jugti.com/kosh/books/)/[Novel](https://jugti.com/kosh/books/novel/)/Zindaginama Book · Novel # Zindaginamaज़िन्दगीनामा ज़िन्दगीनामा [Krishna Sobti](https://jugti.com/kosh/people/krishna-sobti/)'s 1979 epic of a Punjabi village before Partition. Sahitya Akademi Award 1980. AuthorKrishna SobtiPublished1979Title meansA saga of life [In short](#in-short)[About the book](#s-b1)[Shahpur and the Shah family](#s-b4)[Why is it called Zinda Rukh?](#s-b7)[From Channa to Zindaginama](#s-b10)[The author](#s-b13)[Reception and legacy](#s-b15)[Characters](#characters)[Editions and translations](#editions)[The author](#author)[Connected](#connected)[More to read](#more) ज़िन्दगीनामा In short Zindaginama (1979), which means a saga of life, is Krishna Sobti's epic novel about Shahpur, a village in the Gujrat area of undivided Punjab, in the early years of the twentieth century. It has no single hero or plot: instead, the voices of its people, Hindus, Muslims and Sikhs, their songs, festivals and disputes, build a portrait of a Punjab that lived together before Partition. It won the Sahitya Akademi Award in 1980 and is Sobti's best known book. Hindi, with an English translationUpdated 14 Nov 2026 Facts Punjabi name ज़िन्दगीनामा Author Krishna Sobti First published 1979, Rajkamal Prakashan Language Hindi (with Punjabi and Urdu idiom) Form Novel Setting Shahpur village, Gujrat, undivided Punjab All 10 facts Title means A saga of life Original title Zindaginama: Zinda Rukh (The Living Tree) Award Sahitya Akademi Award, 1980 English translation 2016, HarperCollins India, translated by Neer Kanwal Mani with Moyna Mazumdar ## Characters ShahjiPatriarch of the Shah family, moneylender and landowner, the village's link to the world beyond Shahpur. Kashi ShahShahji's younger brother, benevolent and generous almost to a fault. ShahniShahji's wife, who runs the women's life of the village: festivals, births, deaths and marriages. Full story5 min read ## About the book Zindaginama, which means a saga of life, is Krishna Sobti's epic novel about a Punjabi village before Partition. It was first published in Hindi by Rajkamal Prakashan in 1979, as Zindaginama: Zinda Rukh, and it won the Sahitya Akademi Award in 1980\. The novel is set in Shahpur, a village in the Gujrat area of undivided Punjab, in the early years of the twentieth century, and it follows the village through the years when the First World War and the Ghadar movement reached its lanes and courtyards. It is a long book, 452 pages in its English translation, and an unusual one. There is no single hero and no single plot. Instead, Sobti builds her village out of many voices: the men who debate on the Shah family's verandah, the women who run the festivals and the marriages, the songs and stories that fill the days. It is a portrait of a Punjab that lived together, Hindus, Muslims and Sikhs, in the years just before that world was broken. ## Shahpur and the Shah family Shahpur is presided over by the Shah family, moneylenders and landowners whose haveli stands at the centre of village life. The patriarch, Shahji, is a wealthy and worldly man with contacts in nearby Lahore, and he is the village's conduit for news and political events. His younger brother, Kashi Shah, is the benevolent one of the two, generous almost to a fault. Together the brothers settle the village's disputes and take responsibility for its problems. In the evenings the village elders lie on cots on Shahji's verandah, smoking hookahs and telling tall tales, while the news from the Lahore newspaper is debated. The women's world of the village belongs to Shahji's wife, Shahni. She masterminds the year's festivals along with births, deaths and marriages, and as the senior woman of the neighbourhood she mentors the younger women. Around her are the chachis, tais and bebes, the aunts and grandmothers who carry the village's customs. Sobti gives the women the same weight as the men: the novel's life is in its kitchens and courtyards as much as in its fields. ## Why is it called Zinda Rukh? The book's full title, Zindaginama: Zinda Rukh, means a saga of life: the living tree. Sobti conceived the novel as the first part of a trilogy that would follow the people of Punjab before, during and after Partition. The tree is the novel's own image of itself: a living thing made of many small parts, each a leaf, each with its own story, growing together into one entity. The characters come and go, none of them a hero, and the village itself is the thing that lives and grows. ## ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੋਬਤੀ ਦਾ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ 1979 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ: ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੁੱਖ ਵਜੋਂ ਛਪਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ 1980 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਨਾਵਲ ਗੁਜਰਾਤ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਵਿੱਚ, ਅਣਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਹੜਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਇਹ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਵਿੱਚ 452 ਸਫ਼ੇ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਨ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਇੱਕ ਨਾਇਕ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਕੋਈ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਸੋਬਤੀ ਆਪਣਾ ਪਿੰਡ ਕਈ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ: ਉਹ ਮਰਦ ਜੋ ਸ਼ਾਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਜੋ ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਗੀਤ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜੋ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਹੈ ਜੋ ਇਕੱਠਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਜੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ। ## ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਸ਼ਾਹਜੀ, ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਦਾਰ ਆਦਮੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸੰਪਰਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਿੰਡ ਲਈ ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਕਾਸ਼ੀ ਸ਼ਾਹ, ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦਿਆਲੂ ਹੈ, ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਾਧੂ। ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਮਿਲ ਕੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਝਗੜੇ ਨਿਪਟਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸ਼ਾਹਜੀ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਮੰਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲੇਟ ਕੇ ਹੁੱਕਾ ਪੀਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੰਮੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹਿਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਰਤਾਂ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਸ਼ਾਹਜੀ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਸ਼ਾਹਨੀ, ਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਲ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜਨਮ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਆਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਚਾਚੀਆਂ, ਤਾਈਆਂ ਅਤੇ ਬੇਬੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੋਬਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦਾਂ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਭਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ: ਨਾਵਲ ਦੀ ਜਾਨ ਉਸ ਦੇ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਹੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਓਨੀ ਹੀ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਉਸ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ## ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੁੱਖ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ? ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਂ, ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ: ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੁੱਖ, ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ: ਜਿਉਂਦਾ ਰੁੱਖ। ਸੋਬਤੀ ਨੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਤਿੱਕੜੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦੀ। ਰੁੱਖ ਨਾਵਲ ਦੀ ਆਪਣੀ ਤਸਵੀਰ ਹੈ: ਇੱਕ ਜਿਉਂਦੀ ਚੀਜ਼ ਜੋ ਕਈ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹਰ ਇੱਕ ਇੱਕ ਪੱਤਾ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ, ਜੋ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਹੋਂਦ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਕਿਰਦਾਰ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਨਾਇਕ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਹੀ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਜਿਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਧਦੀ ਹੈ। Advertisement The trilogy was never finished. In 1984 Sobti filed a copyright suit against Amrita Pritam, whose book Hardatt Ka Zindaginama had used the word she considered her own. The case was litigated for twenty-six years and was decided in Pritam's favour in 2011, six years after Pritam's death. Sobti later said the litigation had interrupted her plan for the trilogy, and the first volume, the living tree, is the part that stands. ## From Channa to Zindaginama Zindaginama had a long road to print. Sobti first wrote it in her twenties, as a five-hundred-page manuscript called Channa, and submitted it to the Leader Press in Allahabad in 1952\. The press accepted it and printed it, but when she received the proofs she found the text had been altered: her Punjabi and Urdu words had been changed to Sanskrit ones. She sent a telegram asking them to stop the printing, withdrew the book, and paid to have the printed copies destroyed. It was more than twenty years before the book found its publisher. Sheela Sandhu of Rajkamal Prakashan persuaded her to revisit the manuscript, and after extensive rewriting it was published in 1979\. The English translation took longer still: it appeared from HarperCollins India in 2016, translated by Neer Kanwal Mani with Moyna Mazumdar. The translation is a feat in itself, because the original moves between Hindi, Punjabi, Urdu, Persian and Sanskrit, and the translator had to carry that mixture into a single tongue. ## The author Krishna Sobti was born in 1925 in Gujrat, in what is now Pakistan, and was educated in Delhi, Shimla and Lahore. She began publishing stories in 1944, and her novels include Daar Se Bichchuri (1958), Mitro Marjani (1966), Surajmukhi Andhere Ke (1972), Ai Ladki (1991) and Dil-o-Danish (1994). She received the Sahitya Akademi Fellowship in 1996 and the Jnanpith Award in 2017, and she died in Delhi in 2019. ## Reception and legacy Zindaginama won the Sahitya Akademi Award in 1980 and has been described as a universally acclaimed part of the Hindi literary canon. The critic Nand Kishore Naval called it the most comprehensive, sympathetic and sensitive treatment of the peasants in Hindi literature since Munshi Premchand. Reviewers of the English translation praised the sweep of the book, its portrait of a self-supporting people intimately connected to their history and the natural world, and noted that its life force, as Sobti presents it, is stronger than any division imposed from outside. The novel is also a record of a language. Sobti's Hindi is not the Hindi of the textbook: it carries the rhythms and words of Punjabi, and the novel reads like the Punjab it describes. For readers who want to know what undivided Punjab felt like before Partition, its courtyards, its festivals, its arguments and its songs, Zindaginama is the book to read first. ਇਹ ਤਿੱਕੜੀ ਕਦੇ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। 1984 ਵਿੱਚ ਸੋਬਤੀ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹਰਦੱਤ ਕਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਮਝਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਮੁਕੱਦਮਾ ਛੱਬੀ ਸਾਲ ਚੱਲਿਆ ਅਤੇ 2011 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੋਇਆ, ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਛੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ। ਸੋਬਤੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਤਿੱਕੜੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਇਆ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ, ਜਿਉਂਦਾ ਰੁੱਖ, ਹੀ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ## ਚੰਨਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ ਤੱਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ ਨੂੰ ਛਪਣ ਤੱਕ ਲੰਮਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਸੋਬਤੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀਹਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਪੰਜ ਸੌ ਸਫ਼ਿਆਂ ਦੇ ਖਰੜੇ ਵਜੋਂ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਚੰਨਾ ਸੀ, ਅਤੇ 1952 ਵਿੱਚ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੀ ਲੀਡਰ ਪ੍ਰੈੱਸ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰੈੱਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਛਾਪ ਲਿਆ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੂਫ਼ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ: ਉਸ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਤਾਰ ਭੇਜ ਕੇ ਛਪਾਈ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਕਿਤਾਬ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ, ਅਤੇ ਛਪੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਆਪ ਚੁੱਕਿਆ। ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੱਗ ਗਏ। ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੀਲਾ ਸੰਧੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖਰੜੇ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਲਈ ਮਨਾਇਆ, ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਮੁੜ-ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ 1979 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਦੇਰ ਲੱਗੀ: ਇਹ 2016 ਵਿੱਚ ਹਾਰਪਰਕੋਲਿਨਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਛਪਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਨੀਰ ਕੰਵਲ ਮਣੀ ਨੇ ਮੋਇਨਾ ਮਜ਼ੂਮਦਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਅਨੁਵਾਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਮਾਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੂਲ ਪਾਠ ਹਿੰਦੀ, ਪੰਜਾਬੀ, ਉਰਦੂ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚਕਾਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਨੂੰ ਇਹ ਮਿਲਾਵਟ ਇੱਕੋ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਣੀ ਪਈ। ## ਲੇਖਕਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੋਬਤੀ ਦਾ ਜਨਮ 1925 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਿੱਲੀ, ਸ਼ਿਮਲੇ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ 1944 ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀਆਂ ਛਾਪਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਰ ਸੇ ਬਿਚ੍ਛੁੜੀ (1958), ਮਿਤਰੋ ਮਰਜਾਨੀ (1966), ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਅੰਧੇਰੇ ਕੇ (1972), ਐ ਲੜਕੀ (1991) ਅਤੇ ਦਿਲ-ਓ-ਦਾਨਿਸ਼ (1994) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ 1996 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਫ਼ੈਲੋਸ਼ਿਪ ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ 2019 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋਇਆ। ## ਸਵਾਗਤ ਅਤੇ ਵਿਰਸਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ ਨੇ 1980 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸਰਵ-ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਹਿੱਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਲੋਚਕ ਨੰਦ ਕਿਸ਼ੋਰ ਨਵਲ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁਨਸ਼ੀ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ, ਹਮਦਰਦ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬਿਰਤਾਂਤ ਕਿਹਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਸਮੀਖਿਅਕਾਂ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫੈਲਾਅ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਜੁੜੇ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ, ਅਤੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਬਤੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਬਾਹਰੋਂ ਲਾਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਤਕੜੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਹੈ। ਸੋਬਤੀ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਵਾਲੀ ਹਿੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਲੈਅ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਇਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਾਠਕ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਅਣਵੰਡਾ ਪੰਜਾਬ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਵਿਹੜੇ, ਉਸ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹਿਸਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ ਹੀ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ## Editions and translations * ZindaginamaHindi · original, Rajkamal Prakashan, 1979Original * ZindaginamaEnglish · HarperCollins India, 2016, translated by Neer Kanwal Mani with Moyna MazumdarTranslation ## The author [Krishna SobtiNovelist, Essayist · 1925 to 2019Krishna Sobti (18 February 1925 to 25 January 2019) was a Hindi novelist and essayist born in Gujrat, Punjab, in what is now Pakistan. Her novel Zindaginama, a portrait of village life in pre-Partition Punjab, won the Sahitya Akademi Award in 1980, and she received the Jnanpith Award in 2017\. She is best known for Zindaginama and for Mitro Marjani (1966), a bold novel about a married woman's sexuality.](https://jugti.com/kosh/people/krishna-sobti/) ## Connected [ਕKrishna SobtiPerson · Novelist, Essayist](https://jugti.com/kosh/people/krishna-sobti/)[मMitro MarjaniBook · Novel, 1966](https://jugti.com/kosh/books/mitro-marjani/) ## More to read * [ਪਿੰਜਰPinjarNovel · 1950Pinjar](https://jugti.com/kosh/books/pinjar/) * [तमसTamasNovel · 1974Tamas](https://jugti.com/kosh/books/tamas/) * [मित्रो मरजानीMitro MarjaniNovel · 1966Mitro Marjani](https://jugti.com/kosh/books/mitro-marjani/) * [एक थी साराEk Thi SaraNovel · 1990Ek Thi Sara](https://jugti.com/kosh/books/ek-thi-sara/) * [झरोखेJharokheNovel · 1967Jharokhe](https://jugti.com/kosh/books/jharokhe/) * [दिल्ली की गलियाँDilli Ki GaliyanNovel · 1946Dilli Ki Galiyan](https://jugti.com/kosh/books/dilli-ki-galiyan/) Advertisement Sources (4) 1. [Krishna Sobti, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Krishna%5FSobti) 2. [Zindaginama, Asian Review of Books](https://asianreviewofbooks.com/zindaginama-by-krishna-sobti/) 3. [Zindaginama first chapter, HarperCollins India](https://harpercollins.co.in/first-chapter/zindaginama-2/) 4. [Krishna Sobti, Jugti](https://jugti.com/kosh/people/krishna-sobti/) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[About the book](#s-b1)[Shahpur and the Shah family](#s-b4)[Why is it called Zinda Rukh?](#s-b7)[From Channa to Zindaginama](#s-b10)[The author](#s-b13)[Reception and legacy](#s-b15)[Characters](#characters)[Editions and translations](#editions)[The author](#author)[Connected](#connected)[More to read](#more) Facts Punjabi name ज़िन्दगीनामा Author Krishna Sobti First published 1979, Rajkamal Prakashan Language Hindi (with Punjabi and Urdu idiom) Form Novel Setting Shahpur village, Gujrat, undivided Punjab Title means A saga of life Original title Zindaginama: Zinda Rukh (The Living Tree) Award Sahitya Akademi Award, 1980 English translation 2016, HarperCollins India, translated by Neer Kanwal Mani with Moyna Mazumdar Advertisement ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [People537 entries](https://jugti.com/kosh/people/)[Places12,428 places](https://jugti.com/kosh/places/)[ੳWords669 words](https://jugti.com/kosh/words/)[Religion547 entries](https://jugti.com/kosh/religions/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/) Advertisement