Source: https://jugti.com/kosh/people/ajmer-singh-aulakh/ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[People](https://jugti.com/kosh/people/)/[Writers & poets](https://jugti.com/kosh/people/writers/)/Ajmer Singh Aulakh Person · Playwright # Ajmer Singh Aulakhਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ Punjabi playwright · 1942 to 2017 [In short](#in-short)[Life at a glance](#glance)[Early life](#s-k1)[The teacher who built a people's theatre](#s-k3)[Major plays](#s-k6)[What did his plays stand for?](#s-k8)[Honours, and the award he returned](#s-k11)[Death and legacy](#s-k13)[Works](#works)[People](#connected-people)[Places](#connected-places)[More writers & poets](#more-like-this) In short Ajmer Singh Aulakh (1942–2017) was a Punjabi playwright from Mansa who founded the touring troupe Lok Kala Manch and wrote plays about farm labourers, small farmers and rural women. A Punjabi lecturer for 35 years, he won the 2006 Sahitya Akademi Award for Ishq Bajh Namaaz da Hajj Naahi and returned the award in 2015 in protest against the killings of rationalist writers. His plays remain among the most staged works in modern Punjabi theatre. Updated 22 Oct 2026 ## Life at a glance Life at a glance 1. 1942**Born** Kumbharwal, Sangrur, Punjab 2. 1978**First book** Arbad Narbad Dundakar 3. 2006**Honour** Sahitya Akademi Award 4. 2017**Died** Mansa, Punjab Facts Punjabi name ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ Born 19 August 1942, Kumbharwal, Sangrur, Punjab District Sangrur Tehsil Dhuri Died 15 June 2017, Mansa, Punjab Profession Lecturer in Punjabi, Nehru Memorial Govt. College, Mansa (1965–2000) All 9 facts Known for Arbad Narbad Dhundukar; Lok Kala Manch Honours Sahitya Akademi Award (2006) Spouse Manjit Aulakh Full story4 min read ## Early life Ajmer Singh Aulakh was born on 19 August 1942 at Kumbharwal village in Sangrur district, into the poor farming household of Harnaam Kaur and Kaur Singh. (The Indian Cultural Forum's obituary gives his birth village as Kishangarh Farwahi, near Mansa.) He grew up in the Malwa countryside whose speech, customs and hardships would later fill his plays. As a student he befriended Hakam Singh Samaon, the Naxalite hero of Punjab, a friendship that pulled him toward the radical politics of his generation. He went on to earn a master's degree in Punjabi. ## The teacher who built a people's theatre In 1965, the year he finished his M.A., Nehru Memorial College opened at Mansa, and Aulakh joined it as a lecturer in Punjabi. He taught there for 35 years, retiring in 2000; the college, once private, was taken over by the Punjab government in 1994\. His eldest daughter Supandeep Kaur later became its dean of cultural affairs. The classroom was only half his life. Aulakh founded Lok Kala Manch, the People's Art Forum, a touring theatre troupe that carried his plays to villages, grain mandis and open grounds, performed in the colloquial speech of the Malwa countryside. His wife Manjit and their three daughters joined the troupe, and he directed many of the productions himself. The plays found a second stage in college competitions: at Punjabi University Patiala's annual drama festivals, teams performing Aulakh's plays won prizes year after year. ## Major plays His first collection of one-act plays, Arbad Narbad Dhundukar (Eons and Nebulae), appeared in 1978, followed by Begane Bohar di Chhan (Shade of the Alien Banyan), Anhe Nishanchi (Blind Shooters) and Gani. In all he wrote nearly 13 one-act plays and about 20 short plays, besides dramatising stories by other writers. His eight full-length plays include Satt Begane (Seven Aliens), Kehar Singh di Maut (Death of Kehar Singh), Salwan, Bhajjian Bahin (Broken Arms, built on a story by Waryam Sandhu), Ik Ramayan Hor, Ikka si Darya, Jhanan de Paani (translated into English as Waters of Chenab), Aise Jan Virle Sansare and Chanan de Vanjare. Early one-act hits like Aabra Cadabra and Arbad Narbad Dhundukara packed festival halls. ## What did his plays stand for? His drama belonged to the people he wrote about: field labourers, bonded labourers, small farmers and the rural poor. His characters fight landlords, resist anti-farmer government policies and expose the state's oppression of struggling people, while his women characters take on landlords and custom with unusual directness. The 1967 Naxalite upsurge shaped his politics: in October 1973 he joined the Panjabi Sahit-Sabhiachar Manch, a forum of writers crafting literature from a Marxist perspective, and he was jailed in Bathinda for months during the Emergency. One of his early short stories, 'Behkada Roh', appeared in the radical journal Hem Jyoti in March 1975. When Punjab was torn between state repression and Khalistani terror in the 1980s, Aulakh wrote against both. After the poet Pash was assassinated on 23 March 1988, Aulakh argued at the Progressive Writers' Association's Barnala meeting that the artist should not speak too directly, yet his plays kept attacking oppressors of every kind. He stayed active in the democratic movement as a patron of the Kendri Punjabi Lekhak Sabha and president of the Association for Democratic Rights, Punjab. ## Honours, and the award he returned The Sahitya Akademi gave him its 2006 award for the play collection Ishq Bajh Namaaz da Hajj Naahi. His other honours included the Sangeet Natak Akademi award, the Punjab government's Shiromani Natakakar award, the Punjabi Sahit Akademi award and the Pash memorial award; the IAPA in Canada named him Shiromani Sahitkar in 1991, the Punjabi Sahit Akademi gave him its Kartar Singh Dhaliwal Award in 1996, and Guru Nanak Dev University, Amritsar, conferred an honorary Doctor of Letters. Then in October 2015, after the assassinations of Narendra Dabholkar, Govind Pansare and M. M. Kalburgi, Aulakh joined the writers returning their Sahitya Akademi awards in protest, alongside Gurbachan Singh Bhullar, Surjit Patar and Atamjit. ## Death and legacy Doctors found incurable cancer in 2008 and gave him two or three years; he fought it for nine. On the night of 14 June 2017 he chatted with his family until 10 pm, cheerful as ever; in the early hours of 15 June he died quietly at his home in Mansa, aged 74, five days after being discharged from Fortis Hospital, Mohali, where he had been receiving palliative care. His will, written in Punjabi on 29 November 2013, asked that his daughters light his pyre, that no bhog or religious rite be held, that only a short memorial meeting take place, and that no political speaker address it. His daughters, Supandeep, Sohajdeep and Ajdeep, lit the pyre on 16 June before thousands of farmers, farm labourers and writers raising slogans of 'inquilab zindabad'; his ashes were consigned to the canal flowing through Farwahi. The memorial meeting at Mansa on 25 June drew a few thousand people and was addressed by his fellow writers Gurbachan Singh Bhullar, Surjit Patar and Atamjit; the Punjab Assembly paid him tribute. He is survived by his wife Manjit Aulakh. His plays are still staged across rural Punjab, and Lok Kala Manch's travelling-theatre model remains his lasting gift to Punjabi culture. ## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਅਗਸਤ 1942 ਨੂੰ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕੁੰਭਰਵਾਲ ਵਿੱਚ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਅਤੇ ਕੌਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। (ਇੰਡੀਅਨ ਕਲਚਰਲ ਫੋਰਮ ਦੇ ਸ਼ੋਕ-ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਮਾਨਸਾ ਨੇੜੇ ਕਿਸ਼ਨਗੜ੍ਹ ਫਰਵਾਹੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।) ਉਹ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੋਲੀ, ਰੀਤਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਕਸਲੀ ਨਾਇਕ ਹਕਮ ਸਿੰਘ ਸਮਾਉਂ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਿਆਸਤ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ। ## ਅਧਿਆਪਕ ਜਿਸ ਨੇ ਲੋਕ-ਰੰਗਮੰਚ ਸਿਰਜਿਆ 1965 ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਸਾਲ ਉਸ ਨੇ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ, ਮਾਨਸਾ ਵਿੱਚ ਨਹਿਰੂ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਕਾਲਜ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਔਲਖ ਉੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਉੱਥੇ 35 ਸਾਲ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 2000 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ; ਇੱਕ ਵਾਰ ਨਿੱਜੀ ਰਿਹਾ ਇਹ ਕਾਲਜ 1994 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਸੁਪਨਦੀਪ ਕੌਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਡੀਨ ਬਣੀ। ਕਲਾਸਰੂਮ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਔਲਖ ਨੇ ਲੋਕ ਕਲਾ ਮੰਚ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਨਾਟਕ-ਦਲ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਨਾਟਕ ਪਿੰਡਾਂ, ਮੰਡੀਆਂ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਆਮ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਨਜੀਤ ਅਤੇ ਤਿੰਨੇ ਧੀਆਂ ਵੀ ਇਸ ਦਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਕਈ ਨਿਰਮਾਣਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੂਜਾ ਮੰਚ ਮਿਲਿਆ: ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਨਾਟਕ-ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਔਲਖ ਦੇ ਨਾਟਕ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਹਰ ਸਾਲ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ## ਮੁੱਖ ਨਾਟਕ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਇਕਾਂਗੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਅਰਬਦ ਨਰਬਦ ਧੁੰਧੂਕਾਰ’ 1978 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ, ਫਿਰ ‘ਬੇਗਾਨੇ ਬੋਹੜ ਦੀ ਛਾਂ’, ‘ਅੰਨ੍ਹੇ ਨਿਸ਼ਾਨਚੀ’ ਅਤੇ ‘ਗਨੀ’ ਆਏ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਲਗਭਗ 13 ਇਕਾਂਗੀ ਅਤੇ 20 ਦੇ ਕਰੀਬ ਲਘੂ-ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਨਾਟਕੀ ਰੂਪਾਂਤਰ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਅੱਠ ਪੂਰੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਸੱਤ ਬੇਗਾਨੇ’, ‘ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ’, ‘ਸਲਵਾਨ’, ‘ਭੱਜੀਆਂ ਬਾਹੀਂ’ (ਵਰਿਆਮ ਸੰਧੂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ), ‘ਇੱਕ ਰਮਾਇਣ ਹੋਰ’, ‘ਇੱਕਾ ਸੀ ਦਰਿਆ’, ‘ਝਨਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ’ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ‘ਵਾਟਰਜ਼ ਆਫ਼ ਚਨਾਬ’ ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦਿਤ), ‘ਐਸੇ ਜਨ ਵਿਰਲੇ ਸੰਸਾਰੇ’ ਅਤੇ ‘ਚਾਨਣ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ’ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ‘ਆਬਰਾ ਕਾਡਾਬਰਾ’ ਵਰਗੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਇਕਾਂਗੀਆਂ ਨੇ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧੂਮ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ## ਉਸ ਦੇ ਨਾਟਕ ਕਿਸ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ? ਉਸ ਦਾ ਨਾਟਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਸੀ: ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਬੰਧੂਆ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਗਰੀਬ। ਉਸ ਦੇ ਪਾਤਰ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹਨ, ਕਿਸਾਨ-ਵਿਰੋਧੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਲੋਕਾਂ ’ਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਔਰਤ-ਪਾਤਰ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ-ਰਿਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਸਾਧਾਰਨ ਸਿੱਧਪਣ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। 1967 ਦੇ ਨਕਸਲੀ ਉਭਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਨੂੰ ਘੜਿਆ: ਅਕਤੂਬਰ 1973 ਵਿੱਚ ਉਹ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਚ’ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਮੰਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਬਠਿੰਡਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਕੈਦ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਢਲੀ ਕਹਾਣੀ ‘ਬੇਹਕੜਾ ਰੋਹ’ ਮਾਰਚ 1975 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਪਰਚੇ ‘ਹੇਮ ਜਯੋਤਿ’ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ-ਦਮਨ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨੀ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਚਾਲੇ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਔਲਖ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲਿਖਿਆ। 23 ਮਾਰਚ 1988 ਨੂੰ ਕਵੀ ਪਾਸ਼ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਰਨਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਲੇਖਕ ਸੰਘ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਟਕ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਰਿਹਾ: ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਭਾ ਦਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਡੈਮੋਕ੍ਰੈਟਿਕ ਰਾਈਟਸ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ। ## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਕੀਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 2006 ਵਿੱਚ ‘ਇਸ਼ਕ ਬਾਝ ਨਮਾਜ਼ ਦਾ ਹੱਜ ਨਾਹੀਂ’ ਨਾਟਕ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ’ਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੋਰ ਸਨਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪਾਸ਼ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਆਈ.ਏ.ਪੀ.ਏ. ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 1991 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰ ਆਫ਼ ਲੈਟਰਜ਼ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਨਰੇਂਦਰ ਦਾਭੋਲਕਰ, ਗੋਵਿੰਦ ਪਾਨਸਰੇ ਅਤੇ ਐਮ.ਐਮ. ਕਲਬੁਰਗੀ ਦੀਆਂ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਔਲਖ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ; ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ, ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਅਤਮਜੀਤ ਸਨ। ## ਦੇਹਾਂਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ 2008 ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਇਲਾਜ ਕੈਂਸਰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦੱਸਿਆ; ਉਹ ਨੌਂ ਸਾਲ ਲੜਦਾ ਰਿਹਾ। 14 ਜੂਨ 2017 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹ ਰਾਤ ਦੇ ਦਸ ਵਜੇ ਤੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼-ਮਿਜ਼ਾਜ਼; 15 ਜੂਨ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਉਹ ਮਾਨਸਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪਚਾਪ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ, ਉਮਰ ਚੁਹੱਤਰ ਸਾਲ। ਇਸ ਤੋਂ ਪੰਜ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਹਾਲੀ ਦੇ ਫੋਰਟਿਸ ਹਸਪਤਾਲ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦਰਦ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। 29 ਨਵੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਵਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਚਿਖਾ ਨੂੰ ਅਗਨੀ ਦੇਣ, ਕੋਈ ਭੋਗ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਿਆਸੀ ਬੁਲਾਰਾ ਨਾ ਬੋਲੇ। 16 ਜੂਨ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ‘ਇਨਕਲਾਬ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ’ ਦੇ ਨਾਅਰਿਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਸੁਪਨਦੀਪ, ਸੋਹਜਦੀਪ ਅਤੇ ਅਜਦੀਪ ਨੇ ਚਿਖਾ ਨੂੰ ਅਗਨੀ ਦਿੱਤੀ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਫਰਵਾਹੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਨਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਲ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। 25 ਜੂਨ ਨੂੰ ਮਾਨਸਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਯਾਦਗਾਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕ ਆਏ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਲੇਖਕ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ, ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਅਤਮਜੀਤ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ; ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਨਜੀਤ ਔਲਖ ਰਹਿ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਟਕ ਅੱਜ ਵੀ ਪੇਂਡੂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਲਾ ਮੰਚ ਦਾ ਘੁੰਮਣ-ਫਿਰਨ ਵਾਲਾ ਰੰਗਮੰਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਥਾਈ ਦੇਣ ਹੈ। ## Works * [ਅਰਬਦ ਨਰਬਦ ਧੁੰਧੂਕਾਰਾArbad Narbad DundakarDrama · 1978Arbad Narbad Dundakar](https://jugti.com/kosh/books/arbad-narbad-dundakar/) ## People [PashRevolutionary poet](https://jugti.com/kosh/people/pash/)[Sant Ram UdasiPoet, teacher](https://jugti.com/kosh/people/sant-ram-udasi/)[Surjit PatarPoet](https://jugti.com/kosh/people/surjit-patar/)[Balwant GargiPlaywright, Novelist](https://jugti.com/kosh/people/balwant-gargi/) ## Places [MansaCity, Malwa](https://jugti.com/kosh/places/mansa/)[SangrurCity, Malwa](https://jugti.com/kosh/places/sangrur/)[ਕKumbarwalVillage, Malwa](https://jugti.com/kosh/places/sangrur/kumbarwal/) ## More writers & poets [See all →](https://jugti.com/kosh/people/writers/) * [Gurdial SinghNovelist](https://jugti.com/kosh/people/gurdial-singh/) * [Sukhwinder AmritPunjabi poet, ghazal writer](https://jugti.com/kosh/people/sukhwinder-amrit/) * [Ram Sarup AnkhiNovelist, Poet](https://jugti.com/kosh/people/ram-sarup-ankhi/) * [Dalip Kaur TiwanaPunjabi Novelist](https://jugti.com/kosh/people/dalip-kaur-tiwana/) * [Bhai Kahn Singh NabhaEncyclopedist & Sikh scholar](https://jugti.com/kosh/people/bhai-kahn-singh-nabha/) Sources (4) 1. [Ajmer Singh Aulakh](https://en.wikipedia.org/wiki/Ajmer%5FSingh%5FAulakh)Wikipedia 2. [Ajmer Singh Aulakh](https://simple.wikipedia.org/wiki/Ajmer%5FSingh%5FAulakh)Simple English Wikipedia 3. [Ajmer Singh Aulakh: Demise of Another People's Playwright](https://indianculturalforum.in/2017/11/24/ajmer-singh-aulakh-demise-of-another-peoples-playwright/)Indian Cultural Forum 4. [Ajmer Singh Aulakh](https://www.singhbrothers.com/gu/ajmer-singh-aulakh)Singh Brothers [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[Early life](#s-k1)[The teacher who built a people's theatre](#s-k3)[Major plays](#s-k6)[What did his plays stand for?](#s-k8)[Honours, and the award he returned](#s-k11)[Death and legacy](#s-k13)[Works](#works)[People](#connected-people)[Places](#connected-places)[More writers & poets](#more-like-this) Life at a glance 1. 1942**Born** Kumbharwal, Sangrur, Punjab 2. 1978**First book** Arbad Narbad Dundakar 3. 2006**Honour** Sahitya Akademi Award 4. 2017**Died** Mansa, Punjab Facts Punjabi name ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ Born 19 August 1942, Kumbharwal, Sangrur, Punjab District Sangrur Tehsil Dhuri Died 15 June 2017, Mansa, Punjab Profession Lecturer in Punjabi, Nehru Memorial Govt. College, Mansa (1965–2000) Known for Arbad Narbad Dhundukar; Lok Kala Manch Honours Sahitya Akademi Award (2006) Spouse Manjit Aulakh ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [Places12,425 places](https://jugti.com/kosh/places/)[Books55 books](https://jugti.com/kosh/books/)[ੳWords348 words](https://jugti.com/kosh/words/)[Religion322 entries](https://jugti.com/kosh/religions/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)