Source: https://jugti.com/kosh/people/bhai-vir-singh/ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[People](https://jugti.com/kosh/people/)/[Writers & poets](https://jugti.com/kosh/people/writers/)/Bhai Vir Singh Person · Poet, novelist # Bhai Vir Singhਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ Poet, novelist · 1872 to 1957 [In short](#in-short)[Life at a glance](#glance)[Early life and education](#s-b1)[Why is Bhai Vir Singh called the father of modern Punjabi literature?](#s-b4)[Father of the Punjabi novel](#s-b6)[The poet and the epic](#s-b9)[Scholar, editor and institution builder](#s-b12)[Honours and later life](#s-b15)[Legacy](#s-b17)[Works](#works)[People](#connected-people)[Places](#connected-places)[More writers & poets](#more-like-this) In short Bhai Vir Singh (1872 to 1957) was an Amritsar poet, novelist and scholar regarded as the father of modern Punjabi literature. His novel Sundari (1898) helped create the Punjabi novel, and his epic Rana Surat Singh and the poems of Mere Saiyan Jio (1953) remade Punjabi verse. He received the Sahitya Akademi Award in 1955 and the Padma Bhushan in 1956. Updated 22 Oct 2026 ## Life at a glance Life at a glance 1. 1872**Born** Amritsar, Punjab 2. 1894**Founded** Khalsa Tract Society 3. 1898**Known for** Sundari 4. 1898**First book** Sundri 5. 1899**Founded** Khalsa Samachar weekly 6. 1908**Founded** Punjab and Sind Bank Show 2 more 1. 1953**Known for** Mere Saiyan Jio 2. 1957**Died** Amritsar (aged 84) Facts Punjabi name ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ Born 5 December 1872, Amritsar, Punjab Died 10 June 1957, Amritsar (aged 84) Home town Amritsar District Amritsar Region Majha All 10 facts Education Church Mission School, Amritsar; matriculation 1891 Known for Sundari (1898), Rana Surat Singh, Mere Saiyan Jio (1953) Honours Sahitya Akademi Award 1955; Padma Bhushan 1956; honorary doctorate, Punjab University, 1949 Founded Khalsa Tract Society (1894); Khalsa Samachar weekly (1899); co-founder, Punjab and Sind Bank (1908) Full story6 min read Bhai Vir Singh (5 December 1872 to 10 June 1957) was an Amritsar poet, novelist and scholar who is widely regarded as the father of modern Punjabi literature. His novel Sundari (1898) helped create the Punjabi novel, his epic Rana Surat Singh remade Punjabi poetry, and the Sahitya Akademi Award in 1955 and the Padma Bhushan in 1956 honoured a lifetime of writing and scholarship. ## Early life and education Vir Singh was born on 5 December 1872 in Amritsar, the eldest of the three sons of Dr Charan Singh, into a family of scholars. His grandfather Kahn Singh was learned in Sanskrit, Braj and traditional medicine, and his maternal grandfather, Giani Hazara Singh, was a noted scholar of Persian and Sanskrit who compiled a lexicon of the Guru Granth Sahib. The household breathed learning, and the boy absorbed both the Sikh scriptural tradition and a curiosity about the wider world. He was married at seventeen to Chatar Kaur, and they had two daughters. He was educated at the Church Mission School in Amritsar, where he took his matriculation examination in 1891, and he also learned Persian, Urdu and Sanskrit through traditional teaching. This double formation, rooted in Sikh lore yet open to Western literary forms, became the signature of his life's work. Seeing some of his classmates convert to Christianity at the mission school strengthened his own Sikh convictions, and he learned from the missionaries themselves how powerful the written word could be. As a young man he threw himself into the Singh Sabha movement, the great Sikh revival of the late nineteenth century, which sought to renew Sikh identity and education in the face of colonial and missionary pressures. ## Why is Bhai Vir Singh called the father of modern Punjabi literature? He is called the father of modern Punjabi literature because he created or remade almost every form the modern literature uses: the novel, the epic in blank verse, the short lyric poem and modern Punjabi prose itself. To give those forms readers, he also built the institutions that carried them. In 1894 he founded the Khalsa Tract Society, whose low cost tracts and its journal Nirguniara introduced a fresh, direct literary Punjabi and serialised several of his major works. In November 1899 he started the Khalsa Samachar, a Punjabi weekly. A year after his matriculation he had already set up a lithograph press with Wazir Singh, a friend of his father, and his first commissions were geography textbooks for schools. ## Father of the Punjabi novel Bhai Vir Singh, as he came to be honoured, virtually created the Punjabi novel. Beginning with Sundari in 1898, followed by Bijay Singh in 1899 and Satwant Kaur, published in two parts in 1900 and 1927, he wrote historical romances set in the heroic eighteenth century of Sikh history, offering his readers models of courage, sacrifice and dignity at a time when the community's confidence was shaken. The novel form itself was imported from Europe, but he filled it with Punjab's own past, and the books were devoured by a new reading public. Sundari, whose heroine Sunder Kaur is one of his strong women characters, is widely regarded as the first novel written in Punjabi. He continued to enrich Punjabi prose with Baba Naudh Singh, serialised in Nirguniara from 1907 and published in book form in 1921\. Through these novels he did more than entertain: he gave modern Punjabi literature its narrative foundation and showed that the language could carry sustained, sophisticated storytelling. For this pioneering achievement he is acknowledged as the creator of modern Punjabi literature. ## The poet and the epic If his novels founded Punjabi prose, his poetry remade Punjabi verse. His epic Rana Surat Singh, begun in serial form in 1905 and published as a book in 1919, runs to more than 14,000 lines and is a profound meditation on love, death and spiritual reunion, told through the widowed Rani Raj Kaur's longing for her departed husband. It is considered his masterpiece, a work of mystical depth that stands with the great religious poetry of the tradition. After the epic he turned to shorter lyrics, and the collections came steadily: Dil Tarang (1920), Tarel Tupke (1921), Lehran de Haar (1921), Matak Hulare (1922), Bijlian de Haar (1927), and finally Mere Saiyan Jio (1953). These poems, with their exquisite music and devotional feeling, paved the way for the modern Punjabi poem. He also wrote the first play in Punjabi, Raja Lakhdata Singh (1910), as well as translations and theological works, and his writings did much to define and defend Sikh thought in the twentieth century. ## Scholar, editor and institution builder His scholarship was as large as his creative work. He revised and enlarged Giani Hazara Singh's dictionary, Sri Guru Granth Kosh, published in its revised form in 1927\. He brought out critical editions of old Sikh texts, among them Sikhan di Bhagat Mala (1912), Prachin Panth Prakash (1914) and Puratan Janam Sakhi (1926). His annotation of Kavi Santokh Singh's Sri Gur Pratap Suraj Granth, published from 1927 to 1935 in fourteen volumes, was his longest single undertaking, and the commentary on the Adi Granth that occupied his last years was left unfinished at his death and published posthumously in seven volumes. The same institution building impulse ran through his public life. He was among the principal promoters of the Chief Khalsa Diwan and the Sikh Educational Society, and one of the founders of the Punjab and Sind Bank in 1908\. Younger writers gathered around him: the poet Dhani Ram Chatrik met him at the Wazir Hind Press in 1893 and was inspired by him to write poetry in Punjabi, and the scientist poet Puran Singh found his spiritual home after meeting him at a Sikh Educational Conference in Sialkot in 1912\. IndiaNetZone lists Bhai Kahn Singh Nabha, Dhani Ram Chatrik and Puran Singh among the writers he influenced. ## Honours and later life The honours came late and in a rush. Punjab University conferred on him an honorary doctorate in Oriental learning in 1949, he was nominated to the Punjab Legislative Council in 1952, and he received the Sahitya Akademi Award in 1955 and the Padma Bhushan in 1956\. The very title Bhai, by which the world knows him, is an honorific given to those regarded as scholars and saints of the Sikh faith. He died at his home in Amritsar on 10 June 1957, at the age of eighty-four, and India Post issued a stamp for his birth centenary in 1972\. His home and library in Amritsar remain a place of pilgrimage for lovers of Punjabi letters. ## Legacy Bhai Vir Singh stands at the head of modern Punjabi literature as its founder and renewer. He took a literary tradition that had grown quiet and filled it with new forms, the novel, the epic, the lyric, while keeping it rooted in Sikh spirituality. Every Punjabi novelist since writes in his shadow, and his poems are still sung in homes and gurdwaras. In him, scholarship, devotion and artistry met in rare harmony. ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ (5 ਦਸੰਬਰ 1872 ਤੋਂ 10 ਜੂਨ 1957) ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਕਵੀ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪਿਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲ 'ਸੁੰਦਰੀ' (1898) ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ 'ਰਾਣਾ ਸੂਰਤ ਸਿੰਘ' ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ 1955 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 1956 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੇ ਲੇਖਨ ਅਤੇ ਵਿਦਵਤਾ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਦਸੰਬਰ 1872 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਜੋਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਬ੍ਰਜ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਕ ਵੈਦਕ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਨਾ ਗਿਆਨੀ ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਕੋਸ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਸਾਹ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੁਨੀਆ ਬਾਰੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਦੋਵੇਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਚਤਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਚਰਚ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1891 ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਰਾਹੀਂ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵੀ ਸਿੱਖੀਆਂ। ਇਹ ਦੋਹਰੀ ਨਿਰਮਾਣ, ਸਿੱਖ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਪਰ ਪੱਛਮੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣ ਗਈ। ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਸਹਿਪਾਠੀਆਂ ਦੇ ਈਸਾਈ ਬਣਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋਰ ਪੱਕੇ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿ ਲਿਖਿਆ ਸ਼ਬਦ ਕਿੰਨਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਝੋਕ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸਿੱਖ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ, ਜੋ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਦਬਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਨਵਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ## ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਉਹ ਰੂਪ ਸਿਰਜਿਆ ਜਾਂ ਨਵਿਆਇਆ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਵਰਤਦਾ ਹੈ: ਨਾਵਲ, ਖ਼ਾਲੀ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਛੋਟੀ ਗੀਤ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਖ਼ੁਦ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਪਾਠਕ ਦੇਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਲੈ ਗਈਆਂ। 1894 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਟ੍ਰੈਕਟ ਸੋਸਾਇਟੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਸਤੇ ਟ੍ਰੈਕਟਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਰਸਾਲੇ 'ਨਿਰਗੁਣੀਆਰਾ' ਨੇ ਤਾਜ਼ੀ, ਸਿੱਧੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲੜੀਵਾਰ ਛਾਪੀਆਂ। ਨਵੰਬਰ 1899 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ 'ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ' ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਵਜ਼ੀਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਲਿਥੋਗ੍ਰਾਫ਼ ਪ੍ਰੈੱਸ ਲਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੰਮ ਸਕੂਲਾਂ ਲਈ ਭੂਗੋਲ ਦੀਆਂ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਸਨ। ## ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਪਿਤਾ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਨੇ ਲਗਭਗ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। 1898 ਵਿੱਚ 'ਸੁੰਦਰੀ' ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ 1899 ਵਿੱਚ 'ਬਿਜੈ ਸਿੰਘ' ਅਤੇ 1900 ਅਤੇ 1927 ਵਿੱਚ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪੀ 'ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ', ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵੀਰਤਾਪੂਰਨ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੁਮਾਂਸ ਲਿਖੇ, ਆਪਣੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਮਤ, ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹਿੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਾਵਲ ਦਾ ਰੂਪ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਤੀਤ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਪਾਠਕ ਵਰਗ ਨੇ ਚੱਟ ਕਰ ਲਿਆ। 'ਸੁੰਦਰੀ', ਜਿਸ ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਸੁੰਦਰ ਕੌਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਇਸਤਰੀ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਬਾਬਾ ਨੌਧ ਸਿੰਘ' ਵਰਗੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਜੋ 1907 ਤੋਂ 'ਨਿਰਗੁਣੀਆਰਾ' ਵਿੱਚ ਲੜੀਵਾਰ ਛਪਿਆ ਅਤੇ 1921 ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਵਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੀਤਾ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਨੀਂਹ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਨਿਰੰਤਰ, ਸੂਝਵਾਨ ਕਹਾਣੀਕਾਰੀ ਨੂੰ ਢੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੋਹਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ## ਕਵੀ ਅਤੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਛੰਦ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਘੜਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹਾਂਕਾਵਿ 'ਰਾਣਾ ਸੂਰਤ ਸਿੰਘ', 1905 ਵਿੱਚ ਲੜੀਵਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ 1919 ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ, 14,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਤਰਾਂ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਆਰ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਮਿਲਾਪ ਉੱਤੇ ਗਹਿਰਾ ਚਿੰਤਨ ਹੈ: ਵਿਧਵਾ ਰਾਣੀ ਰਾਜ ਕੌਰ ਦੀ ਆਪਣੇ ਵਿਛੜੇ ਪਤੀ ਲਈ ਤਾਂਘ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਮ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਦੀ ਰਚਨਾ ਜੋ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਮਹਾਨ ਧਰਮ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਛੋਟੇ ਗੀਤਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜੇ, ਅਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਿਰੰਤਰ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ: 'ਦਿਲ ਤਰੰਗ' (1920), 'ਤਾਰੇਲ ਟੁਪਕੇ' (1921), 'ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਹਾਰ' (1921), 'ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ' (1922), 'ਬਿਜਲੀਆਂ ਦੇ ਹਾਰ' (1927), ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 'ਮੇਰੇ ਸਾਂਈਆਂ ਜੀਓ' (1953)। ਇਹ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕਰ ਗਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਟਕ 'ਰਾਜਾ ਲਖਦਾਤਾ ਸਿੰਘ' (1910) ਵੀ ਲਿਖਿਆ, ਨਾਲ ਹੀ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ## ਵਿਦਵਾਨ, ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਦਵਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਜਿੰਨੀ ਹੀ ਵੱਡੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਿਆਨੀ ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੋਸ਼ 'ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਕੋਸ਼' ਨੂੰ ਸੋਧ ਕੇ ਵਧਾਇਆ, ਜੋ ਸੋਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 1927 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਖ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੰਸਕਰਣ ਕੱਢੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 'ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ' (1912), 'ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼' (1914) ਅਤੇ 'ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮ ਸਾਖੀ' (1926) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਵੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦੇ 'ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ' ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੀਕਾ, ਜੋ 1927 ਤੋਂ 1935 ਤੱਕ ਚੌਦਾਂ ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਇੱਕੋ ਕੰਮ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਉੱਤੇ ਟੀਕਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਲ ਲੱਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੱਤ ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ। ਇਹੀ ਸੰਸਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਭਾਵਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੱਲੀ। ਉਹ ਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਅਕ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ, ਅਤੇ 1908 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਐਂਡ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਛੋਟੇ ਲੇਖਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ: ਕਵੀ ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ 1893 ਵਿੱਚ ਵਜ਼ੀਰ ਹਿੰਦ ਪ੍ਰੈੱਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਲੱਗੇ, ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਵੀ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 1912 ਵਿੱਚ ਸਿਆਲਕੋਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਅਕ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣਾ ਅਧਿਆਤਮਕ ਘਰ ਮਿਲਿਆ। ਇੰਡੀਆਨੈੱਟਜ਼ੋਨ ਭਾਈ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ, ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ। ## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਅੰਤਲਾ ਜੀਵਨ ਸਨਮਾਨ ਦੇਰ ਨਾਲ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਆਏ। ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ 1949 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦਿੱਤੀ, 1952 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1955 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 1956 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਮਿਲਿਆ। 'ਭਾਈ' ਖ਼ਿਤਾਬ ਹੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸੰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 10 ਜੂਨ 1957 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਚੁਰਾਸੀ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਡਾਕ ਨੇ 1972 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਉੱਤੇ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਰ ਅਤੇ ਪੁਸਤਕਾਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਲਈ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ। ## ਵਿਰਾਸਤ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਨਵਿਆਉਣਹਾਰ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰੰਪਰਾ ਲਈ ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਭਰੇ: ਨਾਵਲ, ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਗੀਤ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹਾਂ ਰੱਖੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਤਾ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕਤਾ ਦੁਰਲੱਭ ਸੁਮੇਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਆਂ। ## Works * [ਸੁੰਦਰੀSundriNovel · 1898Sundri](https://jugti.com/kosh/books/sundri/) * [ਬਿਜੈ ਸਿੰਘBijay SinghNovel · 1899Bijay Singh](https://jugti.com/kosh/books/bijay-singh/) * [ਸਤਵੰਤ ਕੌਰSatwant KaurNovel · 1900Satwant Kaur](https://jugti.com/kosh/books/satwant-kaur/) * [ਰਾਣਾ ਸੂਰਤ ਸਿੰਘRana Surat SinghNovel · 1905Rana Surat Singh](https://jugti.com/kosh/books/rana-surat-singh/) * [ਬਾਬਾ ਨੌਧ ਸਿੰਘBaba Naudh SinghNovel · 1921Baba Naudh Singh](https://jugti.com/kosh/books/baba-naudh-singh/) * [ਮੇਰੇ ਸਾਈਆਂ ਜੀਓMere Sayian JioPoetry · 1953Mere Sayian Jio](https://jugti.com/kosh/books/mere-sayian-jio/) ## People [Puran SinghPoet](https://jugti.com/kosh/people/puran-singh/)[Dhani Ram ChatrikPunjabi Poet](https://jugti.com/kosh/people/dhani-ram-chatrik/)[Bhai Kahn Singh NabhaEncyclopedist & Sikh scholar](https://jugti.com/kosh/people/bhai-kahn-singh-nabha/)[Dolly GuleriaFolk singer](https://jugti.com/kosh/people/dolly-guleria/)[Nanak SinghNovelist](https://jugti.com/kosh/people/nanak-singh/) ## Places [AmritsarCity, Majha](https://jugti.com/kosh/places/amritsar/) ## More writers & poets [See all →](https://jugti.com/kosh/people/writers/) * [Shiv Kumar BatalviPoet](https://jugti.com/kosh/people/shiv-kumar-batalvi/) * [Waryam Singh SandhuPunjabi short-story writer, scholar](https://jugti.com/kosh/people/waryam-singh-sandhu/) * [Amrita PritamPoet, novelist](https://jugti.com/kosh/people/amrita-pritam/) * [Surjit PatarPoet](https://jugti.com/kosh/people/surjit-patar/) * [Waris ShahPoet](https://jugti.com/kosh/people/waris-shah/) Sources (3) 1. [Wikipedia: Vir Singh (writer)](https://en.wikipedia.org/wiki/Vir%5FSingh%5F%28writer%29) 2. [SikhiWiki: Bhai Vir Singh](https://www.sikhiwiki.org/index.php?title=Bhai%5FVir%5FSingh&direction=next&oldid=83969) 3. [IndiaNetZone: Bhai Vir Singh](https://www.indianetzone.com/bhai%5Fvir%5Fsingh) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[Early life and education](#s-b1)[Why is Bhai Vir Singh called the father of modern Punjabi literature?](#s-b4)[Father of the Punjabi novel](#s-b6)[The poet and the epic](#s-b9)[Scholar, editor and institution builder](#s-b12)[Honours and later life](#s-b15)[Legacy](#s-b17)[Works](#works)[People](#connected-people)[Places](#connected-places)[More writers & poets](#more-like-this) Life at a glance 1. 1872**Born** Amritsar, Punjab 2. 1894**Founded** Khalsa Tract Society 3. 1898**Known for** Sundari 4. 1898**First book** Sundri 5. 1899**Founded** Khalsa Samachar weekly 6. 1908**Founded** Punjab and Sind Bank Show 2 more 1. 1953**Known for** Mere Saiyan Jio 2. 1957**Died** Amritsar (aged 84) Facts Punjabi name ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ Born 5 December 1872, Amritsar, Punjab Died 10 June 1957, Amritsar (aged 84) Home town Amritsar District Amritsar Region Majha Education Church Mission School, Amritsar; matriculation 1891 Known for Sundari (1898), Rana Surat Singh, Mere Saiyan Jio (1953) Honours Sahitya Akademi Award 1955; Padma Bhushan 1956; honorary doctorate, Punjab University, 1949 Founded Khalsa Tract Society (1894); Khalsa Samachar weekly (1899); co-founder, Punjab and Sind Bank (1908) ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [Places12,425 places](https://jugti.com/kosh/places/)[Books55 books](https://jugti.com/kosh/books/)[ੳWords348 words](https://jugti.com/kosh/words/)[Religion322 entries](https://jugti.com/kosh/religions/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)