Source: https://jugti.com/kosh/people/gama-pehlwan/ ਗਾਮਾ ਪਹਿਲਵਾਨ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[People](https://jugti.com/kosh/people/)/[Sports](https://jugti.com/kosh/people/sports/)/Gama Pehlwan Person · Wrestler # Gama Pehlwanਗਾਮਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਗਾਮਾ ਪਹਿਲਵਾਨ Punjabi pehlwani wrestler, the Great Gama and Rustam-e-Hind, reported undefeated over 52 years [In short](#in-short)[Early life in Jabbowal and a wrestling family](#s-e1)[The long road to Rustam-e-Hind](#s-e4)[What happened when Gama wrestled in London in 1910?](#s-e7)[Patiala patronage and the 1928 rematch](#s-e10)[Partition, Lahore and the final years](#s-e13)[Why is Gama Pehlwan still remembered?](#s-e15)[People](#connected-people)[Places](#connected-places)[More sports](#more-like-this) In short Gama Pehlwan (22 May 1878 to 23 May 1960), born Ghulam Mohammad Baksh Butt in Jabbowal, Amritsar district, was a Punjabi pehlwani wrestler known as the Great Gama and Rustam-e-Hind. He was awarded a version of the World Heavyweight Championship in 1910 and is reported to have remained undefeated over a career of more than 52 years. Updated 27 Oct 2026 Facts Punjabi name ਗਾਮਾ ਪਹਿਲਵਾਨ Full name Ghulam Mohammad Baksh Butt Born 22 May 1878, Jabbowal village, Amritsar district, Punjab, British India Home village Jabbowal, Amritsar district, Punjab District Amritsar Tehsil Baba Bakala All 14 facts Region Majha Family Kashmiri Butt family of wrestlers Style Pehlwani (kushti), in the akhara tradition Titles Rustam-e-Hind (Champion of India); Rustam-e-Zamana (World Champion) World title Awarded a version of the World Heavyweight Championship, 1910; John Bull Belt, London Key bouts Draw with Stanislaus Zbyszko, London, 10 September 1910; beat Zbyszko in Patiala, January 1928 Patron Maharaja Bhupinder Singh of Patiala (court wrestler at Patiala) Died 23 May 1960, Lahore, Pakistan Full story6 min read Gama Pehlwan, born Ghulam Mohammad Baksh Butt on 22 May 1878 in Jabbowal village in Amritsar district, was a Punjabi pehlwani wrestler known as the Great Gama and Rustam-e-Hind. Sources report that he remained undefeated in a career spanning more than 52 years. ## Early life in Jabbowal and a wrestling family Gama was born into a Kashmiri Muslim family of traditional wrestlers who had long settled in Punjab. His father, Muhammad Aziz Baksh, was a wrestler, and after his father died when Gama was six, he was raised first by his maternal grandfather and then by his uncle Ida Pahalwan, who trained him. The family name was Butt, and wrestling was not a hobby in that household: it was the family trade, taught in the akhara, the earthen wrestling pit where pehlwani wrestlers lived, trained and ate under a strict daily discipline. He was first noticed at the age of ten, in 1888, at a strongman contest in Jodhpur built around gruelling exercises such as squats. More than four hundred wrestlers took part, and the boy finished among the last fifteen still going. Accounts say the Maharaja of Jodhpur named him the winner because of his young age, and that he was bedridden for a week afterwards. Google, in its 2022 Doodle note, records the version of his childhood routine that became famous: 500 lunges and 500 pushups at only ten years old. He was then taken into training connected with the Maharaja of Datia, and he took up wrestling properly at fifteen. ## The long road to Rustam-e-Hind In 1895, at seventeen, Gama challenged Raheem Bakhsh Sultani Wala, the reigning Rustam-e-Hind from Gujranwala, a far taller and far more experienced champion. Everyone expected the teenager to be beaten quickly. Instead the bout went on for hours and ended in a draw, and even though Gama bled from the nose and ears, he had damaged the champion enough that the contest became the turning point of his career. From then on he was seen as the next contender for the Indian title. By 1910 Gama had beaten every prominent Indian wrestler who faced him except Raheem Bakhsh himself. The final settlement between the two men came after Gama returned from England: at Allahabad he beat Raheem Bakhsh at last and took the title of Rustam-e-Hind, the lineal champion of India. Asked later who his strongest opponent had been, Gama named Raheem Bakhsh Sultani Wala. It is a useful measure of the man that his hardest fight, by his own account, was the rival he had first drawn with as a boy of seventeen. ## What happened when Gama wrestled in London in 1910? In London in 1910, Gama arrived with his younger brother Imam Baksh and found the doors slow to open, partly, accounts say, because promoters doubted a wrestler of his height. He answered with an open challenge: he would throw any three wrestlers of any weight class in thirty minutes. When the leading men held back, he named Stanislaus Zbyszko and Frank Gotch directly. The American Benjamin Roller was the first leading wrestler to accept, and Gama pinned him quickly, then defeated a string of wrestlers to force his way into the John Bull tournament. The final, on 10 September 1910, set Gama against Zbyszko, one of the premier wrestlers in the world. Within a minute Zbyszko was taken down, and he stayed down, hugging the mat to nullify Gama's strength, for the remaining 2 hours and 35 minutes. The match was declared a draw, and many in the crowd were angry at the defensive tactics. A rematch was set for 17 September, Zbyszko did not appear, and Gama was awarded the prize money and the John Bull Belt, which entitled him to be called Rustam-e-Zamana, world champion. Reference works date the version of the World Heavyweight Championship awarded to him to 15 October 1910\. On the same tour he beat respected champions including Roller, Maurice Deriaz, Johann Lemm and Jesse Peterson, while challenges to Gotch, Georges Hackenschmidt and the judo champion Taro Miyake were declined. ## Patiala patronage and the 1928 rematch After the world title, Gama became a court wrestler under the patronage of Maharaja Bhupinder Singh of Patiala, the great sporting prince of Punjab, and Patiala remained his base. In 1922, during a visit to India, the Prince of Wales presented him with a silver mace. Honours, however, did not bring opponents: for long stretches no leading wrestler would face him, and one Lahore bout in 1919, against Ghulam Mohiuddin, still ended in a draw after more than two hours. The rematch the wrestling world had waited eighteen years for came in Patiala in January 1928, staged by the Maharaja. Zbyszko arrived looking strong, and Gama, by report, looked thinner than usual. It did not matter. Gama overpowered him and won inside a minute; some accounts give the fall at 42 seconds. Zbyszko is reported to have praised him afterwards, calling him a tiger. In February 1929 Gama beat Jesse Petersen in about a minute and a half, one of his last recorded major bouts. ## Partition, Lahore and the final years After the Partition of India in 1947, Gama moved to Pakistan and settled in Lahore. Google's Doodle note and other accounts describe him as a hero of that violent summer: in Lahore he is said to have protected Hindu neighbours and saved many lives when mobs attacked during the riots. He did not formally retire until 1952, by most accounts largely because no opponents remained, and after retiring he trained his nephew Bholu Pahalwan, who held the Pakistani wrestling championship for almost twenty years. His last years were marked by illness and money worries, eased in part by land and a pension from the Pakistan government. He died in Lahore on 23 May 1960, a day after his eighty-second birthday. ## Why is Gama Pehlwan still remembered? Gama is still remembered because the core of the record, an undefeated champion from a Punjab village who carried Indian wrestling into the heart of London in 1910 and beat the world's best known heavyweight in Patiala in 1928, is documented, while the rest has grown into legend. Tradition credits him with daily routines of thousands of baithaks and dands and a vast diet of milk, almonds and meat. Those numbers vary from account to account and are best read as reported tradition about akhara discipline, not as measured fact. What is documented is the influence: Bruce Lee was a known admirer who took elements of Gama's conditioning, including the baithak and the cat stretch, into his own training, as both Google and reference accounts record. A heavy doughnut shaped disc called a hasli, said to weigh 100 kilograms and used by Gama for squats and pushups, is kept at the National Institute of Sports museum in Patiala. On 22 May 2022 Google marked his 144th birthday with a Doodle, and in Punjab his name still works as a byword: to call someone a Gama is to call them the strongest person in the room. ਗਾਮਾ ਪਹਿਲਵਾਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਮਈ 1878 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜੱਬੋਵਾਲ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖ਼ਸ਼ ਬੱਟ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ, ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਲਵਾਨੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਟ ਗਾਮਾ ਅਤੇ ਰੁਸਤਮ-ਏ-ਹਿੰਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰੋਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ 52 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੰਬੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਅਜੇਤੂ ਰਿਹਾ। ## ਜੱਬੋਵਾਲ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਗਾਮਾ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਸੇ ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਹਿਲਵਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਬਖ਼ਸ਼, ਪਹਿਲਵਾਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਗਾਮਾ ਛੇ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਨੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚਾਚੇ ਈਦਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਵੀ ਦਿੱਤੀ। ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਗੋਤ ਬੱਟ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕੋਈ ਸ਼ੌਕ ਨਹੀਂ ਸੀ: ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕਿੱਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਵਾਲਾ ਘੋਲ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸਖ਼ਤ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਂਦੇ ਅਤੇ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, 1888 ਵਿੱਚ, ਜੋਧਪੁਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਕਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਥਕਾਊ ਕਸਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਬਣੇ ਇੱਕ ਤਾਕਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਚਾਰ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਮੁੰਡਾ ਆਖ਼ਰੀ ਪੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਜੋ ਅਜੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਵੇਰਵੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋਧਪੁਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੇਤੂ ਐਲਾਨਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਬਿਮਾਰ ਪਿਆ ਰਿਹਾ। ਗੂਗਲ ਨੇ ਆਪਣੀ 2022 ਦੀ ਡੂਡਲ ਟਿੱਪਣੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ: ਸਿਰਫ਼ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 500 ਬੈਠਕਾਂ ਅਤੇ 500 ਡੰਡ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਤੀਆ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਸ਼ਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ## ਰੁਸਤਮ-ਏ-ਹਿੰਦ ਤੱਕ ਦਾ ਲੰਬਾ ਰਾਹ 1895 ਵਿੱਚ, ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਗਾਮਾ ਨੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੁਸਤਮ-ਏ-ਹਿੰਦ, ਕਾਫ਼ੀ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਚੈਂਪੀਅਨ ਰਹੀਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਸੁਲਤਾਨੀ ਵਾਲਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਛੇਤੀ ਹਾਰ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੁਕਾਬਲਾ ਘੰਟਿਆਂ ਚੱਲਿਆ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਗਾਮਾ ਦੇ ਨੱਕ ਅਤੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਵਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਚੈਂਪੀਅਨ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ ਉਸ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਮੋੜ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਖਿਤਾਬ ਦਾ ਅਗਲਾ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। 1910 ਤੱਕ ਗਾਮਾ ਨੇ ਹਰ ਉਸ ਨਾਮਵਰ ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਸਿਰਫ਼ ਰਹੀਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ। ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਖ਼ਰੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਗਾਮਾ ਦੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ: ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਅਖ਼ੀਰ ਰਹੀਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਰੁਸਤਮ-ਏ-ਹਿੰਦ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਲਿਆ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਚੈਂਪੀਅਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਵਿਰੋਧੀ ਕੌਣ ਸੀ, ਤਾਂ ਗਾਮਾ ਨੇ ਰਹੀਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਸੁਲਤਾਨੀ ਵਾਲਾ ਦਾ ਨਾਂ ਲਿਆ। ਇਹ ਉਸ ਆਦਮੀ ਦਾ ਚੰਗਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੀ ਲੜਾਈ, ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ, ਉਹੀ ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਬਰਾਬਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ## 1910 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਗਾਮਾ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋਇਆ? 1910 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਗਾਮਾ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਇਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹੌਲੀ ਖੁੱਲ੍ਹੇ, ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ, ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਪ੍ਰਮੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੱਦ ਉੱਤੇ ਸ਼ੱਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਰ ਵਰਗ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਿੰਨ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤੀਹ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦੇਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਮੋਹਰੀ ਖਿਡਾਰੀ ਪਿੱਛੇ ਹਟੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਟੈਨਿਸਲਾਸ ਜ਼ਬਿਸ਼ਕੋ ਅਤੇ ਫਰੈਂਕ ਗੋਚ ਦਾ ਨਾਂ ਸਿੱਧਾ ਲਿਆ। ਅਮਰੀਕੀ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਰੋਲਰ ਪਹਿਲਾ ਮੋਹਰੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਚੁਣੌਤੀ ਕਬੂਲੀ, ਅਤੇ ਗਾਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਚਿੱਤ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਕਈ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਜੌਨ ਬੁੱਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਣਾਈ। 10 ਸਤੰਬਰ 1910 ਨੂੰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਗਾਮਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਜ਼ਬਿਸ਼ਕੋ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜ਼ਬਿਸ਼ਕੋ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਗਾਮਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਬੇਅਸਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਟ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜਿਆ ਰਿਹਾ, ਬਾਕੀ ਦੇ 2 ਘੰਟੇ 35 ਮਿੰਟ। ਮੁਕਾਬਲਾ ਬਰਾਬਰ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਸ ਬਚਾਅ ਵਾਲੀ ਚਾਲ ਉੱਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਸਨ। 17 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁਕਾਬਲਾ ਤੈਅ ਹੋਇਆ, ਜ਼ਬਿਸ਼ਕੋ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਗਾਮਾ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦੀ ਰਕਮ ਅਤੇ ਜੌਨ ਬੁੱਲ ਬੈਲਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਰੁਸਤਮ-ਏ-ਜ਼ਮਾਨਾ, ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ, ਕਹਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕ ਮਿਲਿਆ। ਹਵਾਲਾ ਪੁਸਤਕਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਵਿਸ਼ਵ ਹੈਵੀਵੇਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਤਰੀਕ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1910 ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸੇ ਦੌਰੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਰੋਲਰ, ਮੌਰਿਸ ਡੇਰਿਆਜ਼, ਯੋਹਾਨ ਲੈਮ ਅਤੇ ਜੈਸੀ ਪੀਟਰਸਨ ਸਮੇਤ ਸਤਿਕਾਰਤ ਚੈਂਪੀਅਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੋਚ, ਜੌਰਜਸ ਹੈਕਨਸ਼ਮਿਟ ਅਤੇ ਜੂਡੋ ਚੈਂਪੀਅਨ ਤਾਰੋ ਮਿਆਕੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਕਬੂਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ। ## ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਅਤੇ 1928 ਦਾ ਮੁੜ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਖਿਤਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਮਾ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਹਾਨ ਖੇਡ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਰਿਆਸਤੀ ਰਾਜੇ, ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਦਰਬਾਰੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਅੱਡਾ ਰਿਹਾ। 1922 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ, ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਗੁਰਜ਼ ਦਿੱਤਾ। ਸਨਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ ਆਏ: ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਮੋਹਰੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਅਤੇ 1919 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮ ਮੁਹੀਉਦੀਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਦੋ ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੱਲ ਕੇ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਰਿਹਾ। ਜਿਸ ਮੁੜ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਜਗਤ ਨੇ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਉਡੀਕ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਜਨਵਰੀ 1928 ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਜ਼ਬਿਸ਼ਕੋ ਤਾਕਤਵਰ ਦਿਸਦਾ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਗਾਮਾ, ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਪਤਲਾ ਦਿਸਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪਿਆ। ਗਾਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਵੀ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ; ਕੁਝ ਵੇਰਵੇ ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਸਮਾਂ 42 ਸੈਕਿੰਡ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਬਿਸ਼ਕੋ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਕਿਹਾ। ਫਰਵਰੀ 1929 ਵਿੱਚ ਗਾਮਾ ਨੇ ਜੈਸੀ ਪੀਟਰਸਨ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਡੇਢ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦਰਜ ਵੱਡੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ## ਵੰਡ, ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਲ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਮਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਿਆ। ਗੂਗਲ ਦੀ ਡੂਡਲ ਟਿੱਪਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੇਰਵੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਹਿੰਸਕ ਗਰਮੀ ਦਾ ਨਾਇਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੰਗਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਭੀੜਾਂ ਨੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਈ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਈਆਂ। ਉਹ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 1952 ਤੱਕ ਸੰਨਿਆਸ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਿਆ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧੀ ਬਚਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਤੀਜੇ ਭੋਲੂ ਪਹਿਲਵਾਨ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਲਗਭਗ ਵੀਹ ਸਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਲ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਤੰਗੀ ਵਿੱਚ ਬੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨ ਨੇ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 23 ਮਈ 1960 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੇ ਬਿਆਸੀਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਅਦ। ## ਗਾਮਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਕਿਉਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਗਾਮਾ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਕੇਂਦਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਅਜੇਤੂ ਚੈਂਪੀਅਨ ਜੋ 1910 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ 1928 ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈਵੀਵੇਟ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਕਥਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾ ਉਸ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬੈਠਕਾਂ ਅਤੇ ਡੰਡਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ, ਬਦਾਮ ਅਤੇ ਮਾਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਣਤੀਆਂ ਹਰ ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਖਾੜੇ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮਿਣੇ ਹੋਏ ਤੱਥ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਅਸਰ ਹੈ: ਬਰੂਸ ਲੀ ਉਸ ਦਾ ਜਾਣਿਆ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਗਾਮਾ ਦੀ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਦੇ ਹਿੱਸੇ, ਬੈਠਕ ਅਤੇ ਬਿੱਲੀ ਖਿੱਚ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲਏ, ਜਿਵੇਂ ਗੂਗਲ ਅਤੇ ਹਵਾਲਾ ਵੇਰਵੇ ਦੋਵੇਂ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਡੋਨਟ ਆਕਾਰ ਦੀ ਚੱਕੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਸਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਰ 100 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਗਾਮਾ ਬੈਠਕਾਂ ਅਤੇ ਡੰਡਾਂ ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਸੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਸੰਸਥਾਨ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਹੈ। 22 ਮਈ 2022 ਨੂੰ ਗੂਗਲ ਨੇ ਉਸ ਦੇ 144ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਉੱਤੇ ਡੂਡਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਵਾਂਗ ਚੱਲਦਾ ਹੈ: ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗਾਮਾ ਕਹਿਣਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਰੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਆਦਮੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ। ## People [The Great KhaliProfessional Wrestler](https://jugti.com/kosh/people/the-great-khali/)[Dara SinghWrestler, actor](https://jugti.com/kosh/people/dara-singh/) ## Places [AmritsarCity, Majha](https://jugti.com/kosh/places/amritsar/)[LahoreCity, Majha](https://jugti.com/kosh/places/lahore/)[PatialaCity, Malwa](https://jugti.com/kosh/places/patiala/)[ਜJabbowalVillage, Majha](https://jugti.com/kosh/places/amritsar/jabbowal/) ## More sports [See all →](https://jugti.com/kosh/people/sports/) * [Lala AmarnathCricketer](https://jugti.com/kosh/people/lala-amarnath/) * [Harmanpreet SinghHockey Player](https://jugti.com/kosh/people/harmanpreet-singh/) * [Abhishek SharmaCricketer](https://jugti.com/kosh/people/abhishek-sharma/) * [Bishan Singh BediCricketer](https://jugti.com/kosh/people/bishan-singh-bedi/) * [Gurbachan Singh RandhawaFormer athlete](https://jugti.com/kosh/people/gurbachan-singh-randhawa/) Sources (5) 1. [The Great Gama, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/The%5FGreat%5FGama) 2. [Google Doodles: Gama Pehlwan's 144th Birthday](https://doodles.google/doodle/gama-pehlwans-144th-birthday/) 3. [The Bridge: Google Doodle celebrates the Indian GOAT of wrestling, The Great Gama](https://thebridge.in/wrestling/google-doodle-indian-goat-wrestling-the-great-gama-31714) 4. [YourStory: Remembering Gama Pehalwan, the undefeated wrestler who inspired Bruce Lee](https://yourstory.com/2015/12/gama-pehalwan) 5. [Homegrown: The Great Gama, India's forgotten wrestling legend](https://homegrown.co.in/homegrown-explore/lifestyle/remembering-the-great-gama-indias-undefeated-wrestling-legend) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[Early life in Jabbowal and a wrestling family](#s-e1)[The long road to Rustam-e-Hind](#s-e4)[What happened when Gama wrestled in London in 1910?](#s-e7)[Patiala patronage and the 1928 rematch](#s-e10)[Partition, Lahore and the final years](#s-e13)[Why is Gama Pehlwan still remembered?](#s-e15)[People](#connected-people)[Places](#connected-places)[More sports](#more-like-this) Facts Punjabi name ਗਾਮਾ ਪਹਿਲਵਾਨ Full name Ghulam Mohammad Baksh Butt Born 22 May 1878, Jabbowal village, Amritsar district, Punjab, British India Home village Jabbowal, Amritsar district, Punjab District Amritsar Tehsil Baba Bakala Region Majha Family Kashmiri Butt family of wrestlers Style Pehlwani (kushti), in the akhara tradition Titles Rustam-e-Hind (Champion of India); Rustam-e-Zamana (World Champion) World title Awarded a version of the World Heavyweight Championship, 1910; John Bull Belt, London Key bouts Draw with Stanislaus Zbyszko, London, 10 September 1910; beat Zbyszko in Patiala, January 1928 Patron Maharaja Bhupinder Singh of Patiala (court wrestler at Patiala) Died 23 May 1960, Lahore, Pakistan ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [Places12,427 places](https://jugti.com/kosh/places/)[Books107 books](https://jugti.com/kosh/books/)[ੳWords456 words](https://jugti.com/kosh/words/)[Religion388 entries](https://jugti.com/kosh/religions/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)