Source: https://jugti.com/kosh/people/general-mohan-singh/ ਜਨਰਲ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[People](https://jugti.com/kosh/people/)/[Freedom struggle](https://jugti.com/kosh/people/freedom/)/General Mohan Singh Person · Army Officer # General Mohan Singhਜਨਰਲ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਜਨਰਲ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ General Mohan Singh (1909 to 1989) was a Punjabi officer from Ugoke, Sialkot district, who founded and led the first Indian National Army in 1942, before Subhas Chandra Bose revived it. [In short](#in-short)[Early life in Sialkot district](#s-en1)[A soldier of the 14th Punjab Regiment](#s-en3)[Capture in Malaya and the Fujiwara offer](#s-en5)[Founding the first Indian National Army](#s-en7)[Break with the Japanese and arrest](#s-en9)[Did Mohan Singh and Subhas Chandra Bose lead the same army?](#s-en11)[Partition, Parliament and last years](#s-en13)[Places](#connected-places)[More freedom struggle](#more-like-this) In short General Mohan Singh, a captain from Ugoke in Sialkot district, founded the first Indian National Army in 1942 from Indian prisoners of war in Malaya and Singapore, commanding some 40,000 volunteers. Updated 25 Oct 2026 Facts Punjabi name ਜਨਰਲ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ Born 3 January 1909, Ugoke, Sialkot district Died 26 December 1989, Jugiana, Ludhiana district Home village Ugoke District Sialkot Region Majha All 11 facts Occupation Army officer and politician Service 14th Punjab Regiment, British Indian Army Rank General, first Indian National Army Known for Founding and leading the first INA, 1942 Later life Punjab Legislative Assembly (1967); Rajya Sabha member Full story5 min read Mohan Singh was born on 3 January 1909 in Ugoke, a village near [Sialkot](https://jugti.com/kosh/places/sialkot/), the only son of Tara Singh and Hukam Kaur. A captain in the British Indian Army who became a Japanese prisoner in Malaya, he agreed in 1942 to raise an army of Indian prisoners of war to fight for India's freedom, and so became the founder and first commander of the Indian National Army. His army came before the better known Azad Hind Fauj of Subhas Chandra Bose, who revived the force in 1943 after Mohan Singh had fallen out with the Japanese and been arrested by them. He is a different man from [Prof. Mohan Singh](https://jugti.com/kosh/places/sialkot/), the Punjabi poet, with whom he is sometimes confused. ## Early life in Sialkot district Mohan Singh was born into a Ghumman Jat Sikh family of Ugoke. His father died two months before he was born, and his mother moved back to her parents' home in Badiana, in the same district, where the boy was brought up. He passed his secondary school examination and, like many young men of the Punjab countryside, looked to the army as a career. Nothing in his upbringing marked him out; what changed his life was the regiment he joined and the war that found him in Malaya. ## A soldier of the 14th Punjab Regiment He enlisted in the 14th Punjab Regiment in 1927 and, after recruit training, was posted to its 2nd Battalion, then serving in the North-West Frontier Province. In 1931 he was selected as a potential officer. After six months at Kitchener College, Nowgong, and two and a half years at the Indian Military Academy at Dehradun, he received his commission on 1 February 1935\. He spent a year with a British unit, the 2nd Border Regiment, and was then posted to the 1st Battalion of the 14th Punjab Regiment at Jhelum. By 1941 he was a temporary captain. He married Jasvant Kaur, the sister of a fellow officer, in December 1940, and sailed for Malaya with his battalion on 4 March 1941. ## Capture in Malaya and the Fujiwara offer Japan entered the war in December 1941 and swept through South East Asia in weeks. Mohan Singh's battalion was destroyed by superior Japanese forces at Jitra, in northern Malaya, and after several days in the jungle he was captured and taken to Alor Star. There he met Major Fujiwara Iwaichi, head of the F Kikan, a Japanese intelligence unit set up to work with the Indian independence movement, and Giani Pritam Singh, a Sikh missionary who was Fujiwara's first Indian contact. They asked Mohan Singh to form an Indian army from the captured soldiers of the British Indian Army. He hesitated, weighing his oath as an officer, then agreed, on the promise that he would be treated as an ally and a friend, not a prisoner of war. About 40,000 Indian soldiers who had surrendered were placed under his charge. ## Founding the first Indian National Army Mohan Singh first restored order in Alor Star, where looting had broken out, and then set about the work he called patriotic education among the prisoners. Kuala Lumpur fell on 11 January 1942 with 3,500 Indian prisoners, and Singapore fell on 15 February 1942, when 45,000 of the 85,000 captured British troops were Indians. Volunteers came forward in such numbers that by the time the new army formally came into being, on 1 September 1942, its strength had reached about 40,000 men, with Mohan Singh, now a general, in command. At a conference in Bangkok from 15 to 23 June 1942, the Indian Independence League under Rash Behari Bose had already appointed him commander-in-chief of the Army of Liberation for India. His condition throughout was plain: the army would be made of Indians, and it would be used only for India's freedom. ## Break with the Japanese and arrest The alliance did not hold. Mohan Singh came to believe that the Japanese high command wanted his army only as a part of their own force, and were deliberately withholding the recognition and public proclamation it was owed as an independent liberation army. The argument ended on 29 December 1942, when he was removed from his command and taken into custody by the Japanese military police. The first Indian National Army was wound up with him. When Subhas Chandra Bose arrived from Germany in June 1943, he revived the army as the Azad Hind Fauj, but Mohan Singh was not reinstated. After Japan's defeat he was taken into British custody and brought back to India; in the public anger surrounding the INA trials at the Red Fort, the British cashiered him from the army rather than trying him. ## Did Mohan Singh and Subhas Chandra Bose lead the same army? No, they led two successive armies of the same name. Mohan Singh founded and commanded the first Indian National Army through 1942, building it from prisoners of war in Malaya and Singapore. After his arrest by the Japanese that December, the force ceased to exist as he had made it. Bose arrived in the Far East in June 1943 and raised it again under his Provisional Government of Azad Hind, and it is Bose's army, which fought in Burma and at Imphal, that most people remember. Mohan Singh never disputed Bose's political leadership; he regarded him as the man of destiny of the movement, and his quarrel was with the Japanese command, not with Bose. ## Partition, Parliament and last years Partition forced him out of Sialkot district for ever, and he came to India a refugee. He was allotted land at Jugiana, near [Ludhiana](https://jugti.com/kosh/places/ludhiana/), and settled there for the rest of his life. In October 1947, at Amritsar, he organised the Desh Sewak Sena, a volunteer force of former soldiers that escorted Muslim caravans safely out of India and Hindu and Sikh refugees in. He entered politics with the Congress, was elected to the Punjab Legislative Assembly in 1967, and served in the Rajya Sabha, to which he was re-elected in April 1972\. In and out of Parliament he pressed one cause above others: that the men of his Azad Hind Fauj be recognised as freedom fighters of India. His books include Leaves from My Diary and Soldiers' Contribution to Indian Independence. He died of cancer at Jugiana on 26 December 1989. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਜਨਵਰੀ 1909 ਨੂੰ [ਸਿਆਲਕੋਟ](https://jugti.com/kosh/places/sialkot/) ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਉਗੋਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਕੌਰ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਇੱਕ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਉਹ ਮਲਾਇਆ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀਆਂ ਦੇ ਕੈਦੀ ਬਣੇ, ਅਤੇ 1942 ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਲੜਨ ਵਾਸਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਨ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਕਮਾਂਡਰ ਬਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫ਼ੌਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈ ਸੀ। ਬੋਸ ਨੇ 1943 ਵਿੱਚ ਉਸ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਜਾਪਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ ਕਾਰਨ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਇਹ [ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ](https://jugti.com/kosh/places/sialkot/) ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਇਨਸਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਗਲਤ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ## ਸਿਆਲਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਉਗੋਕੇ ਦੇ ਇੱਕ ਘੁੰਮਣ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਉਸੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬਡਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਹੋਈ। ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਾਂਗ, ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੇਸ਼ਾ ਚੁਣਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖਾਸ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਦਲਿਆ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਜੰਗ ਸੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਲਾਇਆ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ। ## 14ਵੀਂ ਪੰਜਾਬ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦਾ ਸਿਪਾਹੀ ਉਹ 1927 ਵਿੱਚ 14ਵੀਂ ਪੰਜਾਬ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਅਤੇ ਭਰਤੀ ਸਿਖਲਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਤੈਨਾਤ ਸੀ। 1931 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਭਾਵੀ ਅਫ਼ਸਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਨੌਗੋਂਗ ਦੇ ਕਿਚਨਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਮਿਲਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਢਾਈ ਸਾਲ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1 ਫਰਵਰੀ 1935 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਮਿਲਿਆ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਰਤਾਨਵੀ ਯੂਨਿਟ, ਦੂਜੀ ਬਾਰਡਰ ਰੈਜੀਮੈਂਟ, ਨਾਲ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇਹਲਮ ਵਿਖੇ 14ਵੀਂ ਪੰਜਾਬ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ ਗਿਆ। 1941 ਤੱਕ ਉਹ ਆਰਜ਼ੀ ਕਪਤਾਨ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਦਸੰਬਰ 1940 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਅਫ਼ਸਰ ਦੀ ਭੈਣ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ 4 ਮਾਰਚ 1941 ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਨਾਲ ਮਲਾਇਆ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ## ਮਲਾਇਆ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਅਤੇ ਫੁਜੀਵਾਰਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਜਾਪਾਨ ਦਸੰਬਰ 1941 ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੀ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਉੱਤਰੀ ਮਲਾਇਆ ਦੇ ਜਿਤਰਾ ਵਿਖੇ ਜਾਪਾਨੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਹੱਥੋਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦਿਨ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਫੜੇ ਗਏ ਅਤੇ ਅਲੋਰ ਸਟਾਰ ਲਿਜਾਏ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਮੇਜਰ ਫੁਜੀਵਾਰਾ ਇਵਾਏਚੀ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜੋ ਐਫ਼ ਕਿਕਨ ਨਾਂ ਦੀ ਜਾਪਾਨੀ ਖੁਫ਼ੀਆ ਇਕਾਈ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਅਤੇ ਫੁਜੀਵਾਰਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਪਰਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫੜੇ ਗਏ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਫ਼ਸਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸਹੁੰ ਬਾਰੇ ਝਿਜਕੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਵਾਅਦੇ ’ਤੇ ਮੰਨ ਗਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਵਜੋਂ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਚੁੱਕੇ ਕਰੀਬ 40,000 ਭਾਰਤੀ ਸਿਪਾਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ## ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਲੋਰ ਸਟਾਰ ਵਿੱਚ ਅਮਨ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਫੈਲ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੈਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਦੇਸ਼-ਭਗਤੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ 11 ਜਨਵਰੀ 1942 ਨੂੰ ਡਿੱਗਾ, ਜਿੱਥੇ 3,500 ਭਾਰਤੀ ਕੈਦੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ 15 ਫਰਵਰੀ 1942 ਨੂੰ ਡਿੱਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਫੜੇ ਗਏ 85,000 ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 45,000 ਭਾਰਤੀ ਸਨ। ਵਲੰਟੀਅਰ ਏਨੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਆਏ ਕਿ ਜਦੋਂ 1 ਸਤੰਬਰ 1942 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਫ਼ੌਜ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਰੀਬ 40,000 ਜਵਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਹੁਣ ਜਨਰਲ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 15 ਤੋਂ 23 ਜੂਨ 1942 ਤੱਕ ਬੈਂਕਾਕ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਲੀਗ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਸਾਫ਼ ਸੀ: ਫ਼ੌਜ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਬਣੇਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਹੋਵੇਗੀ। ## ਜਾਪਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਇਹ ਸਾਂਝ ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਨਾ ਟਿਕੀ। ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਜਾਪਾਨੀ ਹਾਈ ਕਮਾਂਡ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਮੁਕਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਐਲਾਨ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਰੋਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਹਿਸ 29 ਦਸੰਬਰ 1942 ਨੂੰ ਮੁੱਕੀ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਮਾਂਡ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਜਾਪਾਨੀ ਮਿਲਟਰੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ੌਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁੱਕ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਜੂਨ 1943 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਤੋਂ ਆਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫ਼ੌਜ ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਰਤਾਨਵੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਲਿਆਂਦਾ। ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਈ.ਐਨ.ਏ. ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜਨਤਕ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨਵੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੌਜ ਤੋਂ ਬਰਖ਼ਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ## ਕੀ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਨੇ ਇੱਕੋ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ? ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕੋ ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਆਈਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 1942 ਭਰ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ੌਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਮਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀਆਂ ਹੱਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਫ਼ੌਜ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਬੋਸ ਜੂਨ 1943 ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਮੋਰਚੇ ’ਤੇ ਆਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਦੀ ਆਰਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਹੇਠ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਬੋਸ ਦੀ ਫ਼ੌਜ, ਜੋ ਬਰਮਾ ਅਤੇ ਇੰਫਾਲ ਵਿੱਚ ਲੜੀ, ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ। ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੋਸ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਅਗਵਾਈ ’ਤੇ ਕਦੇ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਿਆ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਹਿਰ ਦਾ ਕਿਸਮਤ-ਨਿਰਮਾਤਾ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਝਗੜਾ ਜਾਪਾਨੀ ਕਮਾਂਡ ਨਾਲ ਸੀ, ਬੋਸ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ## ਵੰਡ, ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਲ ਵੰਡ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਸਿਆਲਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਬਣ ਕੇ ਭਾਰਤ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ [ਲੁਧਿਆਣਾ](https://jugti.com/kosh/places/ludhiana/) ਨੇੜੇ ਜੁਗਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਜ਼ਮੀਨ ਅਲਾਟ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਸੇ ਰਹੇ। ਅਕਤੂਬਰ 1947 ਵਿੱਚ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਸੇਵਕ ਸੈਨਾ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਸਾਬਕਾ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਵਲੰਟੀਅਰ ਫ਼ੌਜ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਕਾਫ਼ਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, 1967 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਪ੍ਰੈਲ 1972 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਸੰਸਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮਕਸਦ ’ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ: ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੈਨਾਨੀਆਂ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਵਜ਼ ਫਰੌਮ ਮਾਈ ਡਾਇਰੀ ਅਤੇ ਸੋਲਜਰਜ਼ ਕੰਟਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਟੂ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 26 ਦਸੰਬਰ 1989 ਨੂੰ ਜੁਗਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ## Places [SialkotCity, Punjab, Pakistan](https://jugti.com/kosh/places/sialkot/)[LudhianaCity, Malwa](https://jugti.com/kosh/places/ludhiana/) ## More freedom struggle [See all →](https://jugti.com/kosh/people/freedom/) * [Mewa Singh LopokeGhadar Activist](https://jugti.com/kosh/people/mewa-singh-lopoke/) * [Sardar Ajit SinghRevolutionary](https://jugti.com/kosh/people/ajit-singh/) * [Harkishan Singh SurjeetCommunist Leader](https://jugti.com/kosh/people/harkishan-singh-surjeet/) * [Ahmad Khan KharalKharal Tribal Chief](https://jugti.com/kosh/people/ahmad-khan-kharal/) * [Har DayalGhadar Party Founder](https://jugti.com/kosh/people/har-dayal/) Sources (2) 1. [Mohan Singh (military officer), Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Mohan%5FSingh%5F%28military%5Fofficer%29) 2. [General Mohan Singh Deb, SikhiWiki](https://www.sikhiwiki.org/index.php/General%5FMohan%5FSingh%5FDeb) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[Early life in Sialkot district](#s-en1)[A soldier of the 14th Punjab Regiment](#s-en3)[Capture in Malaya and the Fujiwara offer](#s-en5)[Founding the first Indian National Army](#s-en7)[Break with the Japanese and arrest](#s-en9)[Did Mohan Singh and Subhas Chandra Bose lead the same army?](#s-en11)[Partition, Parliament and last years](#s-en13)[Places](#connected-places)[More freedom struggle](#more-like-this) Facts Punjabi name ਜਨਰਲ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ Born 3 January 1909, Ugoke, Sialkot district Died 26 December 1989, Jugiana, Ludhiana district Home village Ugoke District Sialkot Region Majha Occupation Army officer and politician Service 14th Punjab Regiment, British Indian Army Rank General, first Indian National Army Known for Founding and leading the first INA, 1942 Later life Punjab Legislative Assembly (1967); Rajya Sabha member ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [Places12,428 places](https://jugti.com/kosh/places/)[Books235 books](https://jugti.com/kosh/books/)[ੳWords607 words](https://jugti.com/kosh/words/)[Religion508 entries](https://jugti.com/kosh/religions/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)