Source: https://jugti.com/kosh/people/jagjit-singh/ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[People](https://jugti.com/kosh/people/)/[Music](https://jugti.com/kosh/people/music/)/Jagjit Singh Person · Ghazal Singer # Jagjit Singhਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ 1941 to 2011 · The Ghazal King [In short](#in-short)[Life at a glance](#glance)[A Punjabi childhood between Rajasthan and Punjab](#s-e1)[Bombay, struggle and Chitra](#s-e4)[The Unforgettable and the ghazal revival](#s-e7)[Loss, and singing on alone](#s-e10)[Why is Jagjit Singh called the Ghazal King?](#s-e12)[People](#connected-people)[Places](#connected-places)[In the news](#news)[More music](#more-like-this) In short Jagjit Singh (1941 to 2011) was a singer and composer, born in Sri Ganganagar to a Punjabi family from Ropar district, who revived the ghazal for the modern age. With his wife Chitra Singh he formed Indian music's first successful husband and wife duo, and albums such as The Unforgettable and his music for Mirza Ghalib made him the Ghazal King. Updated 25 Oct 2026 ## Life at a glance Life at a glance 1. 1941**Born** Sri Ganganagar, Rajasthan, India 2. 1977**Breakthrough** The Unforgettable 3. 1981**Film and TV music** Prem Geet 4. 1982**Film and TV music** Arth 5. 1982**Film and TV music** Saath Saath 6. 1987**Known album** Beyond Time Show 2 more 1. 1988**Film and TV music** Mirza Ghalib 2. 2011**Died** Mumbai Facts Punjabi name ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ Born 8 February 1941, Sri Ganganagar, Rajasthan, India Birth name Jagmohan Singh Dhiman Family village Dalla, Ropar district, Punjab Region Puadh (family roots, Ropar district) Education DAV College, Jalandhar; postgraduate degree in history, Kurukshetra University All 13 facts Teachers Pandit Chagan Lal Sharma; Ustad Jamal Khan of the Maihar gharana Wife Chitra Singh (m. 1969), his singing partner Breakthrough The Unforgettable (1977), with Chitra Singh Known albums The Unforgettable; The Latest; Shiv Kumar Batalvi: Birha da Sultan; Sajda; Beyond Time (1987), India's first digitally recorded album Film and TV music Prem Geet (1981); Arth (1982); Saath Saath (1982); Mirza Ghalib (1988) Honours Padma Bhushan (2003); Sahitya Akademi Award (1998); Rajasthan Ratna (2012, posthumous) Died 10 October 2011, Mumbai Full story5 min read Jagjit Singh (born Jagmohan Singh Dhiman, 8 February 1941 to 10 October 2011) was an Indian singer and composer who took the ghazal out of the courts and concert halls of connoisseurs and made it the music of ordinary homes. With his wife Chitra Singh, he formed the first successful husband and wife duo in recorded Indian music, and his deep, unhurried voice became the sound of the ghazal for two generations. ## A Punjabi childhood between Rajasthan and Punjab He was born in Sri Ganganagar, then in Bikaner State in British India and now in Rajasthan, into a Namdhari Sikh Punjabi family. His father, Sardar Amar Singh Dhiman, was a surveyor with the Public Works Department who came from Dalla village in Ropar district of Punjab. The family hoped the boy might become an engineer or a government officer, but his father also recognised the child's gift and had him trained in music. Singh was educated at Khalsa High School and Government College in Sri Ganganagar and took an arts degree from DAV College, Jalandhar, where his professional career began in 1961 with singing and composing work at All India Radio's Jalandhar station. He later completed a postgraduate degree in history from Kurukshetra University. His teachers were Pandit Chagan Lal Sharma, a visually impaired master of Hindustani classical music, and Ustad Jamal Khan of the Maihar gharana, who trained him in khayal, dhrupad, thumri and the other classical forms. That grounding explains why, however modern his arrangements became, the singing always rested on classical discipline. ## Bombay, struggle and Chitra In March 1965, without telling his family, Singh left for Bombay to try his luck in the Hindi film industry. Work came slowly: advertising jingles first, then small playback assignments. In 1967 he met the Bengali singer Chitra Dutta, and they married in December 1969\. After their son Vivek was born, the two began performing as a duo, singing the ghazals of Mirza Ghalib and other poets to audiences that were still small. The ghazal world they entered was dominated by established names, many of them from Pakistan. The Singhs' answer was to change the form itself: simpler poems, simpler tunes, and modern instrumentation, so that the words reached listeners who had never studied Urdu poetry. Jagjit put it plainly himself: he was determined to polish up the genre and make it acceptable to modern tastes. ## The Unforgettable and the ghazal revival The breakthrough came in 1977 with The Unforgettable, the couple's first LP. Its song Baat Niklegi turned them into stars almost overnight, and the album is still described as a before and after moment in Indian popular music. Through the late 1970s and 1980s the duo recorded a stream of albums, among them Shiv Kumar Batalvi: Birha da Sultan (1978), which carried the Punjabi poet's verses to a vast audience, Live in Concert at Wembley (1979), and The Latest, whose Woh Kagaz ki Kashti, Woh Baarish ka Paani became one of the most loved ghazals ever recorded. Film and television widened the reach further. Singh sang and composed for Prem Geet (1981), Arth (1982) and Saath Saath (1982), films whose songs, Tum Itna Jo Muskura Rahe Ho, Jhuki Jhuki Si Nazar and Tum Ko Dekha To Yeh Khayal Aaya, entered the permanent repertoire. His music for the television serial Mirza Ghalib (1988) is credited with reviving popular interest in Ghalib himself. His 1987 album Beyond Time was the first digitally recorded release in India. Across a career of five decades he sang in Hindi and Urdu, Punjabi, Bengali, Nepali, Gujarati and Sindhi, and his catalogue runs to more than eighty albums. ## Loss, and singing on alone In 1990 the couple's only son, Vivek, died in a road accident at the age of twenty. The joint performances ended: Chitra, unable to sing after the loss, withdrew from public life, and Jagjit too fell into deep depression before returning slowly to solo work. His later singing carried that grief openly, and audiences heard it in songs such as Chithhi Na Koyi Sandesh. He went on to record Sajda with Lata Mangeshkar and two albums of the poetry of Atal Bihari Vajpayee, Nayi Disha (1999) and Samvedna (2002), becoming the only singer to compose and record a serving prime minister's poems. In May 2007 he sang Bahadur Shah Zafar's Lagta Nahin Hai Dil Mera in the Central Hall of Parliament to mark 150 years since the revolt of 1857. ## Why is Jagjit Singh called the Ghazal King? He earned the title because he changed who the ghazal belonged to. Before him it was an elite, semi classical art guarded by a few masters; he kept its poetry and emotional depth but simplified the composition, put the words first, a style critics call bol pradhan, and added western instruments beside the tabla and harmonium. The result was critical respect and mass popularity at the same time, a combination no ghazal singer before or since has matched at his scale. Honours followed the work: the Sahitya Akademi Award in 1998 for popularising Ghalib, the Padma Bhushan in 2003, and an honorary doctorate from Kurukshetra University. He also gave time and money to causes including Bombay Hospital, CRY and Save the Children, and spoke out, alongside Ravi Shankar and others, about the neglect of India's folk artists. Singh marked his seventieth birthday in February 2011 by planning seventy concerts around the world. On 23 September 2011, hours before he was to perform in Mumbai with Ghulam Ali, he suffered a brain haemorrhage. He died on 10 October 2011 at Lilavati Hospital, Mumbai, and was cremated at Chandanwadi. Rajasthan gave him its highest civilian honour, the Rajasthan Ratna, posthumously in 2012, and India Post issued stamps in his honour in 2014\. The biography Beyond Time and the documentary Kaagaz Ki Kashti now carry his story to new listeners. ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਜਨਮ ਜਗਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਢੀਮਾਨ, 8 ਫਰਵਰੀ 1941 ਤੋਂ 10 ਅਕਤੂਬਰ 2011) ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਆਮ ਘਰਾਂ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਚਿੱਤਰਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸਫਲ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ, ਠਹਿਰੀ ਹੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਦੋ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣ ਗਈ। ## ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚਕਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਬਚਪਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸ੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬੀਕਾਨੇਰ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਮਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਢੀਮਾਨ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਰਵੇਖਕ ਸਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੋਪੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਡੱਲਾ ਤੋਂ ਸਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੁੰਡਾ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਅਫ਼ਸਰ ਬਣੇ, ਪਰ ਪਿਤਾ ਨੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪਛਾਣ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਦਿਵਾਈ। ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ ਦੇ ਖਾਲਸਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਡੀ. ਏ. ਵੀ. ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ, ਜਿੱਥੇ 1961 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਰਚਨਾ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਪੰਡਿਤ ਛਗਨ ਲਾਲ ਸ਼ਰਮਾ, ਜੋ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨੇਤਰਹੀਣ ਗੁਰੂ ਸਨ, ਅਤੇ ਮੈਹਰ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਜਮਾਲ ਖਾਨ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਿਆਲ, ਧਰੁਪਦ, ਠੁਮਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਇਹੀ ਬੁਨਿਆਦ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਆਧੁਨਿਕ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਈਆਂ, ਗਾਇਕੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਰਹੀ। ## ਬੰਬਈ, ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਾ ਮਾਰਚ 1965 ਵਿੱਚ, ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸੇ ਬਿਨਾਂ, ਸਿੰਘ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸਮਤ ਅਜ਼ਮਾਉਣ ਬੰਬਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਕੰਮ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮਿਲਿਆ: ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਦੇ ਜਿੰਗਲ, ਫਿਰ ਛੋਟੇ ਪਿਠਭੂਮੀ ਗੀਤ। 1967 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਬੰਗਾਲੀ ਗਾਇਕਾ ਚਿੱਤਰਾ ਦੱਤਾ ਨਾਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 1969 ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੁੱਤਰ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਜੋੜੀ ਵਜੋਂ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਛੋਟੇ ਸਰੋਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਗਾਉਂਦਿਆਂ। ਜਿਸ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਉੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਨਾਂਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਸਨ। ਸਿੰਘ ਜੋੜੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ ਰੂਪ ਹੀ ਬਦਲ ਦੇਣਾ: ਸਾਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਸਾਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਜ਼, ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਰੋਤਿਆਂ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੜ੍ਹੀ। ਜਗਜੀਤ ਨੇ ਖੁਦ ਸਾਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਵਿਧਾ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰ ਕੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਵਾਦ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸਨ। ## ਦ ਅਨਫਾਰਗੈਟੇਬਲ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਸਫਲਤਾ 1977 ਵਿੱਚ ਦ ਅਨਫਾਰਗੈਟੇਬਲ ਨਾਲ ਆਈ, ਜੋ ਜੋੜੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲ. ਪੀ. ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਗੀਤ ਬਾਤ ਨਿਕਲੇਗੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਸਿਤਾਰੇ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਐਲਬਮ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲਾ ਮੋੜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1970 ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜੋੜੀ ਨੇ ਐਲਬਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ: ਬਿਰਹਾ ਦਾ ਸੁਲਤਾਨ (1978) ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਦੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੋਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਲਾਈਵ ਇਨ ਕਾਨਸਰਟ ਐਟ ਵੈਂਬਲੀ (1979), ਅਤੇ ਦ ਲੇਟੈਸਟ, ਜਿਸ ਦੀ ਵੋਹ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਕੀ ਕਸ਼ਤੀ, ਵੋਹ ਬਾਰਿਸ਼ ਕਾ ਪਾਨੀ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ। ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੇ ਪਹੁੰਚ ਹੋਰ ਵਧਾਈ। ਸਿੰਘ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਗੀਤ (1981), ਅਰਥ (1982) ਅਤੇ ਸਾਥ ਸਾਥ (1982) ਲਈ ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਤੁਮ ਇਤਨਾ ਜੋ ਮੁਸਕੁਰਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਝੁਕੀ ਝੁਕੀ ਸੀ ਨਜ਼ਰ ਅਤੇ ਤੁਮ ਕੋ ਦੇਖਾ ਤੋ ਯੇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ ਸਦੀਵੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ। ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ (1988) ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਖੁਦ ਗ਼ਾਲਿਬ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਰੁਚੀ ਮੁੜ ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 1987 ਦੀ ਐਲਬਮ ਬਿਯਾਂਡ ਟਾਈਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਡਿਜੀਟਲ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਸੀ। ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ, ਪੰਜਾਬੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਨੇਪਾਲੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਸਿੰਧੀ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਐਲਬਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅੱਸੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ## ਘਾਟਾ, ਅਤੇ ਇਕੱਲੇ ਗਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣਾ 1990 ਵਿੱਚ ਜੋੜੀ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਵੇਕ ਵੀਹ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ। ਸਾਂਝੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ: ਚਿੱਤਰਾ ਇਸ ਘਾਟੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾ ਨਾ ਸਕੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਹਟ ਗਈ, ਅਤੇ ਜਗਜੀਤ ਵੀ ਡੂੰਘੀ ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਕੱਲੇ ਕੰਮ ਵੱਲ ਮੁੜੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਅਦ ਵਾਲੀ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੁੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਛਿੱਠੀ ਨਾ ਕੋਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨਾਲ ਸਜਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਐਲਬਮਾਂ, ਨਈ ਦਿਸ਼ਾ (1999) ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਾ (2002), ਬਣਾਈਆਂ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧੁਨ ਦੇ ਕੇ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਕਲੌਤੇ ਗਾਇਕ ਬਣੇ। ਮਈ 2007 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਾਲ ਵਿੱਚ 1857 ਦੇ ਵਿਦਰੋਹ ਦੇ 150 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਫ਼ਰ ਦੀ ਲਗਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਦਿਲ ਮੇਰਾ ਗਾਈ। ## ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਖ਼ਿਤਾਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਲਈ ਕਮਾਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗ਼ਜ਼ਲ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕੁਝ ਉਸਤਾਦਾਂ ਦੀ ਰਾਖਵੀਂ, ਉੱਚ ਵਰਗੀ ਕਲਾ ਸੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਡੂੰਘਾਈ ਕਾਇਮ ਰੱਖੀ, ਪਰ ਰਚਨਾ ਸਾਦੀ ਕੀਤੀ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕ ਬੋਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤਬਲੇ ਅਤੇ ਹਰਮੋਨੀਅਮ ਨਾਲ ਪੱਛਮੀ ਸਾਜ਼ ਵੀ ਜੋੜੇ। ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਹੱਬਤ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਮੇਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਨਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ। ਸਨਮਾਨ ਕੰਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਆਏ: ਗ਼ਾਲਿਬ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ 1998 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, 2003 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ, ਅਤੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੰਬਈ ਹਸਪਤਾਲ, ਕ੍ਰਾਈ ਅਤੇ ਸੇਵ ਦ ਚਿਲਡਰਨ ਵਰਗੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਪੈਸਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਬਾਰੇ ਆਵਾਜ਼ ਚੁੱਕੀ। ਸਿੰਘ ਨੇ ਫਰਵਰੀ 2011 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੱਤਰਵਾਂ ਜਨਮਦਿਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤਰ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ। 23 ਸਤੰਬਰ 2011 ਨੂੰ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਨਾੜੀ ਫਟਣ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪਿਆ। 10 ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਲੀਲਾਵਤੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚੰਦਨਵਾੜੀ ਵਿੱਚ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਤਨ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਡਾਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਟਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ। ਜੀਵਨੀ ਬਿਯਾਂਡ ਟਾਈਮ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਕੀ ਕਸ਼ਤੀ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਵੇਂ ਸਰੋਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ## People [Shiv Kumar BatalviPoet](https://jugti.com/kosh/people/shiv-kumar-batalvi/)[Ghulam AliGhazal Singer](https://jugti.com/kosh/people/ghulam-ali/)[Pammi BaiFolk Singer](https://jugti.com/kosh/people/pammi-bai/) ## Places [JalandharCity, Doaba](https://jugti.com/kosh/places/jalandhar/) ## Jagjit Singh in the news [DiasporaPunjabi Man Dies Days After Mississauga Stabbing; Woman Arrestedਮਿਸੀਸਾਗਾ ਵਿੱਚ ਚਾਕੂਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬੀ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਮੌਤ, ਔਰਤ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ](https://jugti.com/news/diaspora/jagjit-singh-sandhu-mississauga-stabbing/) ## More music [See all →](https://jugti.com/kosh/people/music/) * [Afsana KhanPunjabi Playback Singer](https://jugti.com/kosh/people/afsana-khan/) * [KakaPunjabi Singer and Songwriter](https://jugti.com/kosh/people/kaka/) * [Arif LoharFolk Singer](https://jugti.com/kosh/people/arif-lohar/) * [Sain ZahoorSufi Folk Singer](https://jugti.com/kosh/people/sain-zahoor/) * [NavCanadian Rapper](https://jugti.com/kosh/people/nav/) Sources (2) 1. [Jagjit Singh, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Jagjit%5FSingh) 2. [Ghazal singer Jagjit Singh passes away, The Hindu BusinessLine](https://www.thehindubusinessline.com/news/variety/ghazal-singer-jagjit-singh-passes-away/article20346309.ece1/amp/) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[A Punjabi childhood between Rajasthan and Punjab](#s-e1)[Bombay, struggle and Chitra](#s-e4)[The Unforgettable and the ghazal revival](#s-e7)[Loss, and singing on alone](#s-e10)[Why is Jagjit Singh called the Ghazal King?](#s-e12)[People](#connected-people)[Places](#connected-places)[In the news](#news)[More music](#more-like-this) Life at a glance 1. 1941**Born** Sri Ganganagar, Rajasthan, India 2. 1977**Breakthrough** The Unforgettable 3. 1981**Film and TV music** Prem Geet 4. 1982**Film and TV music** Arth 5. 1982**Film and TV music** Saath Saath 6. 1987**Known album** Beyond Time Show 2 more 1. 1988**Film and TV music** Mirza Ghalib 2. 2011**Died** Mumbai Facts Punjabi name ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ Born 8 February 1941, Sri Ganganagar, Rajasthan, India Birth name Jagmohan Singh Dhiman Family village Dalla, Ropar district, Punjab Region Puadh (family roots, Ropar district) Education DAV College, Jalandhar; postgraduate degree in history, Kurukshetra University Teachers Pandit Chagan Lal Sharma; Ustad Jamal Khan of the Maihar gharana Wife Chitra Singh (m. 1969), his singing partner Breakthrough The Unforgettable (1977), with Chitra Singh Known albums The Unforgettable; The Latest; Shiv Kumar Batalvi: Birha da Sultan; Sajda; Beyond Time (1987), India's first digitally recorded album Film and TV music Prem Geet (1981); Arth (1982); Saath Saath (1982); Mirza Ghalib (1988) Honours Padma Bhushan (2003); Sahitya Akademi Award (1998); Rajasthan Ratna (2012, posthumous) Died 10 October 2011, Mumbai ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [Places12,425 places](https://jugti.com/kosh/places/)[Books55 books](https://jugti.com/kosh/books/)[ੳWords396 words](https://jugti.com/kosh/words/)[Religion340 entries](https://jugti.com/kosh/religions/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)