Source: https://jugti.com/kosh/people/kartar-singh-duggal/ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[People](https://jugti.com/kosh/people/)/[Writers & poets](https://jugti.com/kosh/people/writers/)/Kartar Singh Duggal Person · Punjabi Writer # Kartar Singh Duggalਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ Punjabi writer in four languages, pioneer of modern Punjabi fiction [In short](#in-short)[Life at a glance](#glance)[Early life in Dhamal and Lahore](#s-d2)[All India Radio: a writer inside a new medium](#s-d5)[Why is Kartar Singh Duggal important to Punjabi literature?](#s-d8)[Stories, novels and the Partition trilogy](#s-d11)[Building institutions: the National Book Trust and Parliament](#s-d14)[Honours and later life](#s-d17)[Legacy](#s-d20)[People](#connected-people)[Places](#connected-places)[More writers & poets](#more-like-this) In short Kartar Singh Duggal (1917 to 2012) was a Punjabi writer who wrote in Punjabi, Urdu, Hindi and English, and is called a pioneer of modern Punjabi fiction. He published more than five hundred short stories and ten novels, led All India Radio and the National Book Trust, and received the Padma Bhushan and the Sahitya Akademi Fellowship. Updated 23 Oct 2026 ## Life at a glance Life at a glance 1. 1917**Born** Dhamal, Rawalpindi district, British India 2. 1965**Honour** Sahitya Akademi Award 3. 1988**Honour** Padma Bhushan 4. 1997**Posts held** Rajya Sabha 5. 2007**Honour** Sahitya Akademi Fellowship 6. 2012**Died** New Delhi, India, aged 94 Facts Punjabi name ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ Born 1 March 1917, Dhamal, Rawalpindi district, British India (now Pakistan) Died 26 January 2012, New Delhi, India, aged 94 Education M.A. English, Forman Christian College, Lahore Wrote in Punjabi, Urdu, Hindi, English Known for Ik Chhit Channan Di; Partition trilogy; more than 500 short stories All 8 facts Posts held Director, All India Radio; Secretary and Director, National Book Trust (1966 to 1973); nominated member, Rajya Sabha (1997) Honours Sahitya Akademi Award (1965); Padma Bhushan (1988); Sahitya Akademi Fellowship (2007) Full story5 min read Kartar Singh Duggal (1 March 1917 to 26 January 2012) was a Punjabi writer who wrote with equal ease in Punjabi, Urdu, Hindi and English, and one of the most decorated Punjabi authors of the twentieth century. Across more than five hundred short stories, ten novels, plays, poetry and criticism, he recorded the trauma of Partition and the inner lives of ordinary people, while also helping to build the literary institutions of independent India. ## Early life in Dhamal and Lahore Kartar Singh Duggal was born on 1 March 1917 in Dhamal, a village in Rawalpindi district in the Punjab of British India, in the part of Punjab that is now in Pakistan. His father was Jiwan Singh Duggal and his mother was Satwant Kaur. The country he came from stayed with him for life: the Pothohar region around Rawalpindi, and its dialect, run through his fiction with what his obituary called nostalgia and intimacy. He took his M.A. in English at Forman Christian College, [Lahore](https://jugti.com/kosh/places/lahore/), and married Ayesha Duggal, a medical doctor. In 1942 he began his professional career at All India Radio, the workplace that would shape his first two and a half decades and give Punjabi writing a new public platform. ## All India Radio: a writer inside a new medium Duggal worked at All India Radio from 1942 to 1966, rising through several posts to Station Director. For the broadcaster he wrote and produced programmes in Punjabi and other languages, and he authored a large number of plays and dramas for the microphone. Radio in those years was the one medium that reached villages and cities at once, and Duggal used it as a literary workshop as much as a job. His radio years straddled the defining event of his generation. Partition in 1947 divided his home country: Dhamal remained on the Pakistan side of the new border, while Duggal's working life unfolded in India. The split, and the violence and displacement that came with it, became the great subject of his fiction, which his obituary described as weaving the historical strands of the Partition saga together with the intricacies of human relationships in modern society. ## Why is Kartar Singh Duggal important to Punjabi literature? He is important because he helped to invent modern Punjabi fiction and then spent a lifetime building the institutions that published, broadcast and honoured it. His obituary called him a virtual pioneer of modern Punjabi fiction, a master storyteller and a naturalistic chronicler of the tragic social events that followed Partition. Two qualities gave him his distinct identity. The first was range: he wrote novels, short stories, plays, poetry and criticism in four languages, and his books were translated into other Indian and foreign languages and adopted by universities for graduate courses. The second was sympathy: critics singled out his exploration of women's inner lives, which made him a powerful voice for the other gender inside a patriarchal society, in his obituary's phrase. ## Stories, novels and the Partition trilogy The scale of his output is hard to match. Across a career of more than four decades he published twenty four collections of short stories and ten novels, along with seven plays, seven works of literary criticism, two collections of poems and an autobiography. His publisher counts more than five hundred short stories in all. Among the best known collections are Ik Chhit Channan Di, Dangar, Nawan Ghar, Sonar Bangla and Tarkalan Vele, and in English, Birth of a Song and Come Back My Master. His novels include Sarad Poonam Ki Raat and Tere Bhanhe. Readers of Punjabi historical fiction know him above all for a trilogy that follows Punjab from the freedom struggle to the general elections declared after the Emergency: Haal Mureedan Da, Ab Na Bason Eh Gaon and Jal Ki Pyaas Na Jaaye. SikhiWiki judges that he remains unmatched in Punjabi literature for fictionalising landmark events in the contemporary history of India, and the trilogy is the clearest proof. ## Building institutions: the National Book Trust and Parliament Duggal's second career ran alongside the writing. From 1966 to 1973 he was Secretary and Director of the National Book Trust of India, the body charged with taking good books to ordinary readers, and from 1973 to 1976 he served as an Advisor in the Ministry of Information and Broadcasting. He founded or helped to found the Raja Rammohun Roy Library Foundation, the Institute of Social and Economic Change in Bangalore and the Zakir Husain Educational Foundation, and he served as President of the Punjabi Sahitya Sabha in Delhi. Honours in public life followed the books. He was made a Fellow of Punjabi University in 1984, and in August 1997 he was nominated to the Rajya Sabha, the upper house of India's Parliament, where his interventions in debate were still remembered years later. Few Punjabi writers have stood so close to the centre of national cultural policy, and fewer still used the position to build libraries and reading institutions rather than personal monuments. ## Honours and later life The literary honours began early and never really stopped. He received the Sahitya Akademi Award in 1965, the Padma Bhushan from the Government of India in 1988, and in 2007 the Sahitya Akademi Fellowship, the highest honour the Akademi gives, for lifetime achievement. His obituary also lists the Ghalib Award, the Bharatiya Bhasha Parishad Award, the Bhai Mohan Singh Vaid Award and the Soviet Land Nehru Award among his prizes. Duggal died in New Delhi on 26 January 2012, of old age related ailments, aged ninety four. He was survived by his wife Ayesha and a son. Prime Minister Manmohan Singh, condoling his death, called him one of the most versatile and distinguished personalities of the Indian literary and cultural world. The Library of Congress holds about one hundred and eighteen of his works, a quiet measure of how far the boy from Dhamal travelled. ## Legacy Duggal's legacy has three parts. The first is the fiction itself: a record of Partition and of changing Punjabi society, written close to the events by a man who had lived on both sides of the line that divided Punjab. The second is the bridge he built between languages, carrying Punjabi stories into Urdu, Hindi and English and bringing world writing back the other way. The third is institutional: the National Book Trust years, the library foundation and the reading culture they served still shape how books move in India. Writers are usually remembered for one of these things. Duggal is remembered for all three. ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ (1 ਮਾਰਚ 1917 ਤੋਂ 26 ਜਨਵਰੀ 2012) ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਉਰਦੂ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਸੌਖ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਨਮਾਨਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਪੰਜ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਦਸ ਨਾਵਲਾਂ, ਨਾਟਕਾਂ, ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੰਡ ਦੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ## ਧਮਾਲ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਮਾਰਚ 1917 ਨੂੰ ਧਮਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪਿੰਡ ਸੀ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ ਸਨ। ਜਿਸ ਇਲਾਕੇ ਤੋਂ ਉਹ ਆਏ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰਿਹਾ: ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਪੋਠੋਹਾਰ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਅਤੇ ਨੇੜਤਾ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਕ ਖ਼ਬਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਫੋਰਮੈਨ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਇਸ਼ਾ ਦੁੱਗਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਡਾਕਟਰ ਸਨ। 1942 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜੀਵਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਢਾਈ ਦਹਾਕੇ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਣੀ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਜਨਤਕ ਮੰਚ ਦਿੱਤਾ। ## ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ: ਨਵੇਂ ਮਾਧਿਅਮ ਅੰਦਰ ਲੇਖਕ ਦੁੱਗਲ 1942 ਤੋਂ 1966 ਤਕ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਕਈ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਸਟੇਸ਼ਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣੇ। ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਬਣਾਏ, ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਫੋਨ ਲਈ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਵੀ ਲਿਖੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਇਕੱਲਾ ਮਾਧਿਅਮ ਸੀ ਜੋ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤਕ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਪਹੁੰਚਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੁੱਗਲ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਸਾਹਿਤਕ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਘਟਨਾ ਦੇ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਫੈਲੇ ਸਨ। 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੱਦੀ ਇਲਾਕਾ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ: ਧਮਾਲ ਨਵੀਂ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਦੁੱਗਲ ਦਾ ਕੰਮਕਾਜੀ ਜੀਵਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ। ਉਹ ਵੰਡ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਆਈ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਉਜਾੜਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲਪ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਕ ਖ਼ਬਰ ਨੇ ਵੰਡ ਦੀ ਗਾਥਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਧਾਗਿਆਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਨਾਲ ਬੁਣਨ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ। ## ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਉਂ ਹਨ? ਉਹ ਇਸ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਉਹ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਛਾਪਿਆ, ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਕ ਖ਼ਬਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪ ਦਾ ਅਸਲ ਮੋਢੀ, ਉਸਤਾਦ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਦੁਖਦਾਈ ਸਮਾਜਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਚਿਤਰਕਾਰ ਕਿਹਾ। ਦੋ ਗੁਣਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ। ਪਹਿਲਾ ਸੀ ਪਸਾਰ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ, ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਨਾਟਕ, ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਲਿਖੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸਾਂ ਲਈ ਅਪਣਾਈਆਂ। ਦੂਜਾ ਸੀ ਹਮਦਰਦੀ: ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਚੁਣਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਤਰਸੱਤਾਤਮਕ ਸਮਾਜ ਅੰਦਰ ਦੂਜੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਤਾਕਤਵਰ ਆਵਾਜ਼ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਕ ਖ਼ਬਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸਨ। ## ਕਹਾਣੀਆਂ, ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਵੰਡ ਤ੍ਰੈਲੜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਬਰਾਬਰੀ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਚੌਵੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਦਸ ਨਾਵਲ ਛਪਵਾਏ, ਨਾਲ ਸੱਤ ਨਾਟਕ, ਆਲੋਚਨਾ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਦੋ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਕੁੱਲ ਪੰਜ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਗਿਣਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ 'ਇੱਕ ਛਿੱਟ ਚਾਨਣ ਦੀ', 'ਡੰਗਰ', 'ਨਵਾਂ ਘਰ', 'ਸੋਨਾਰ ਬੰਗਲਾ' ਅਤੇ 'ਤੜਕਲਾਂ ਵੇਲੇ' ਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ 'ਬਰਥ ਆਫ਼ ਅ ਸਾਂਗ' ਅਤੇ 'ਕਮ ਬੈਕ ਮਾਈ ਮਾਸਟਰ'। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਰਦ ਪੂਨਮ ਕੀ ਰਾਤ' ਅਤੇ 'ਤੇਰੇ ਭਾਣੇ' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਲਪ ਦੇ ਪਾਠਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਸ ਤ੍ਰੈਲੜੀ ਲਈ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਲਾਨੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਤਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: 'ਹਾਲ ਮੁਰੀਦਾਂ ਦਾ', 'ਅਬ ਨਾ ਬਸੋਂ ਇਹ ਗਾਓਂ' ਅਤੇ 'ਜਲ ਕੀ ਪਿਆਸ ਨਾ ਜਾਏ'। ਸਿੱਖੀਵਿਕੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਅਹਿਮ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਢਾਲਣ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਤ੍ਰੈਲੜੀ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਸਬੂਤ ਹੈ। ## ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣਾ: ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਦੁੱਗਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਕਰੀਅਰ ਲੇਖਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਚੱਲਿਆ। 1966 ਤੋਂ 1973 ਤਕ ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਹੇ, ਉਹ ਸੰਸਥਾ ਜਿਸ ਦਾ ਕੰਮ ਚੰਗੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਆਮ ਪਾਠਕਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਸੀ, ਅਤੇ 1973 ਤੋਂ 1976 ਤਕ ਉਹ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਬੰਗਲੌਰ ਦੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਐਂਡ ਇਕਨਾਮਿਕ ਚੇਂਜ ਅਤੇ ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ। ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਏ। 1984 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਫੈਲੋ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਅਗਸਤ 1997 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾ, ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ, ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਬਹਿਸਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਘੱਟ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਕੌਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਨੀਤੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਇੰਨੇ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਨੇ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ। ## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪਿਛਲਾ ਜੀਵਨ ਸਾਹਿਤਕ ਸਨਮਾਨ ਛੇਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਦੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਰੁਕੇ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1965 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ, 1988 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ, ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਕ ਖ਼ਬਰ ਵਿੱਚ ਗ਼ਾਲਿਬ ਇਨਾਮ, ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਸ਼ਦ ਇਨਾਮ, ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਲੈਂਡ ਨਹਿਰੂ ਇਨਾਮ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਗਏ ਹਨ। ਦੁੱਗਲ ਦੀ ਮੌਤ 26 ਜਨਵਰੀ 2012 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਉਮਰ ਚੁਰਾਨਵੇਂ ਸਾਲ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਤਨੀ ਆਇਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਰਹਿ ਗਏ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਸੋਗ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਪੱਖੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਿਹਾ। ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਆਫ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕੋਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸੌ ਅਠਾਰਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਮਾਪ ਹੈ ਕਿ ਧਮਾਲ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰ ਗਿਆ। ## ਵਿਰਾਸਤ ਦੁੱਗਲ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਹੈ ਖ਼ੁਦ ਗਲਪ: ਵੰਡ ਅਤੇ ਬਦਲਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ, ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਸ ਆਦਮੀ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖਿਆ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਾਲੀ ਲਕੀਰ ਦੇ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਜੀਵਿਆ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਹੈ ਉਹ ਪੁਲ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਾਇਆ, ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਉਰਦੂ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਲੇਖਣੀ ਨੂੰ ਉਲਟੇ ਪਾਸੇ ਲਿਆਉਣਾ। ਤੀਜਾ ਹੈ ਸੰਸਥਾਗਤ: ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਸਾਲ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਾਲੀ ਪੜ੍ਹਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅੱਜ ਵੀ ਇਹ ਆਕਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਕਿਵੇਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੇਖਕ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੁੱਗਲ ਤਿੰਨਾਂ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ## People [Gurbaksh Singh PreetlariPunjabi Prose Writer](https://jugti.com/kosh/people/gurbaksh-singh-preetlari/)[Amrita PritamPoet, novelist](https://jugti.com/kosh/people/amrita-pritam/)[Gurdial SinghNovelist](https://jugti.com/kosh/people/gurdial-singh/) ## Places [LahoreCity, Majha](https://jugti.com/kosh/places/lahore/)[RawalpindiCity, West Punjab](https://jugti.com/kosh/places/rawalpindi/) ## More writers & poets [See all →](https://jugti.com/kosh/people/writers/) * [Ajeet CourPunjabi Writer](https://jugti.com/kosh/people/ajeet-cour/) * [Sultan BahuSufi Poet](https://jugti.com/kosh/people/sultan-bahu/) * [Waris ShahPoet](https://jugti.com/kosh/people/waris-shah/) * [Dhani Ram ChatrikPunjabi Poet](https://jugti.com/kosh/people/dhani-ram-chatrik/) * [Puran SinghPoet](https://jugti.com/kosh/people/puran-singh/) Sources (3) 1. [Garuda Books: Kartar Singh Duggal](https://garudalife.in/kartar-singh-duggal) 2. [Outlook obituary: Eminent Punjabi Writer Kartar Singh Duggal Dead (via Sikh Philosophy Network)](https://www.sikhphilosophy.net/threads/eminent-punjabi-writer-kartar-singh-duggal-dead.37945/) 3. [SikhiWiki: Kartar Singh Duggal](https://www.sikhiwiki.org/index.php/Kartar%5FSingh%5FDuggal) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[Early life in Dhamal and Lahore](#s-d2)[All India Radio: a writer inside a new medium](#s-d5)[Why is Kartar Singh Duggal important to Punjabi literature?](#s-d8)[Stories, novels and the Partition trilogy](#s-d11)[Building institutions: the National Book Trust and Parliament](#s-d14)[Honours and later life](#s-d17)[Legacy](#s-d20)[People](#connected-people)[Places](#connected-places)[More writers & poets](#more-like-this) Life at a glance 1. 1917**Born** Dhamal, Rawalpindi district, British India 2. 1965**Honour** Sahitya Akademi Award 3. 1988**Honour** Padma Bhushan 4. 1997**Posts held** Rajya Sabha 5. 2007**Honour** Sahitya Akademi Fellowship 6. 2012**Died** New Delhi, India, aged 94 Facts Punjabi name ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ Born 1 March 1917, Dhamal, Rawalpindi district, British India (now Pakistan) Died 26 January 2012, New Delhi, India, aged 94 Education M.A. English, Forman Christian College, Lahore Wrote in Punjabi, Urdu, Hindi, English Known for Ik Chhit Channan Di; Partition trilogy; more than 500 short stories Posts held Director, All India Radio; Secretary and Director, National Book Trust (1966 to 1973); nominated member, Rajya Sabha (1997) Honours Sahitya Akademi Award (1965); Padma Bhushan (1988); Sahitya Akademi Fellowship (2007) ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [Places12,425 places](https://jugti.com/kosh/places/)[Books55 books](https://jugti.com/kosh/books/)[ੳWords378 words](https://jugti.com/kosh/words/)[Religion335 entries](https://jugti.com/kosh/religions/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)