Source: https://jugti.com/kosh/people/yashpal/ ਯਸ਼ਪਾਲ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[People](https://jugti.com/kosh/people/)/Yashpal Person · Hindi Novelist # Yashpalਯਸ਼ਪਾਲ ਯਸ਼ਪਾਲ Born 1903 · Jhootha Sach novelist · Died 1976 [In short](#in-short)[Life at a glance](#glance)[Early life](#s-b1)[How did a revolutionary become a novelist?](#s-b3)[The writing years](#s-b6)[Jhootha Sach](#s-b9)[Honours and later life](#s-b11)[Legacy](#s-b13)[Works](#works)[People](#connected-people)[More people](#more-like-this) In short Yashpal (1903 to 1976) was a Hindi novelist and former revolutionary from Punjab, best known for Jhootha Sach, his two-volume novel of Lahore before and after the Partition of India in 1947\. A member of the Hindustan Socialist Republican Association, he served six years in prison for his part in the revolutionary movement, married in jail, and was banned from Punjab after his release. He settled in Lucknow, founded a magazine and a publishing house, and wrote more than fifty works, winning the Padma Bhushan in 1970 and the Sahitya Akademi Award in 1976. Updated 08 Nov 2026 ## Life at a glance Life at a glance 1. 1903**Born** Bhumpal, Kangra Hills 2. 1958**First book** Jhootha Sach 3. 1970**Honour** Padma Bhushan 4. 1976**Died** aged 73 5. 1976**Honour** Sahitya Akademi Award Facts Punjabi name ਯਸ਼ਪਾਲ Born 3 December 1903, Bhumpal, Kangra Hills (now Hamirpur district, Himachal Pradesh) Died 26 December 1976, aged 73 Education National College, Lahore Best known work Jhootha Sach (1958, 1960) Honours Padma Bhushan (1970); Sahitya Akademi Award (1976) All 8 facts Spouse Prakashvati Kapur (married 1936) Settled Lucknow (after 1938) Full story4 min read ## Early life Yashpal was born on 3 December 1903 in Bhumpal, a village in the Kangra Hills, in what is now Hamirpur district of Himachal Pradesh. He was schooled in Ferozepur and Lahore, and went on to National College in Lahore, a college known for its nationalist teachers and students. There he met Bhagat Singh and Sukhdev Thapar, and the friendships of those years set the course of his life. He joined the Hindustan Socialist Republican Association, the revolutionary group the two men belonged to, and gave his youth to the movement for independence. ## How did a revolutionary become a novelist? Yashpal's part in the revolutionary movement was direct and dangerous. He took part in the Hindustan Socialist Republican Association's attempt on the train of Viceroy Lord Irwin on 23 December 1929, and in January 1932 he became the association's commander-in-chief. He was arrested on 22 January 1932, sentenced to fourteen years of rigorous imprisonment, and served six years before his release on 2 March 1938 under an amnesty for political prisoners. While in prison he married the fellow revolutionary Prakashvati Kapur in Bareilly Central Jail on 7 August 1936, in a ceremony said to be the first marriage held inside an Indian jail. After his release he was banned from entering Punjab, and he settled in Lucknow. It was there, out of politics and into print, that the novelist took over from the revolutionary. He founded the Hindi and Urdu magazine Viplav, and the publishing house Viplava Karyalaya in 1941, followed by Sathi Press in 1944\. Prison had given him his subject: ordinary people caught inside great events, and the gap between what people hope for and what history gives them. ## The writing years Yashpal wrote more than fifty works in Hindi: novels, short stories, essays, a play, two travel books and an autobiography. His fiction stayed close to the politics he had lived, but it was never a pamphlet. His characters argue, love, compromise and fail, and the reader is left to judge them. His two best known novels both deal with the freedom movement and what came after it. Jhootha Sach, published in two volumes in 1958 and 1960, follows a brother and sister through Partition and the first decade of independent India. His novel Meri Teri Uski Baat was published in 1974. He also wrote for the magazines he edited, and his essays took up the questions of his time: caste, class, the place of women, and what independence should mean for ordinary people. The magazine Viplav, whose name means revolution, carried his own writing alongside that of other Hindi writers, and the publishing houses he built kept his books and those of his friends in print. Writing was, for him, a continuation of the work he had begun as a revolutionary, carried on by other means. ## Jhootha Sach Jhootha Sach is the book that defines Yashpal's name. Its first volume, Vatan Aur Desh (Homeland and Nation), appeared in 1958, and the second, Desh Ka Bhavishya (The Future of the Nation), in 1960\. Together they run to more than a thousand pages, and they tell, through one Lahore family, the story of a shared Punjab breaking apart. The novel is set first in Lahore between 1943 and August 1947, then in Jalandhar, Delhi and Lucknow up to 1957\. It is long considered the most important Hindi novel on the Partition, and it has been called the War and Peace of Hindi literature for its scale. An English translation by Yashpal's son Anand, This Is Not That Dawn, was published by Penguin in 2010. ## Honours and later life Yashpal received the Padma Bhushan in 1970\. In 1976 he won the Sahitya Akademi Award for Meri Teri Uski Baat, shortly before his death on 26 December 1976, at the age of seventy-three. India Post issued a commemorative stamp for him on 3 December 2003, the centenary of his birth. ## Legacy Critics have called Yashpal the most gifted Hindi writer since Premchand, and his reputation rests on the honesty of his fiction. He wrote about revolutionaries without hero-worship and about independence without easy pride, and his characters carry the contradictions of their time. For Punjabi readers he matters twice over: he was formed in Lahore, among the Punjabi revolutionaries, and his great novel is set in the Lahore that Partition took away. Jhootha Sach remains the standard against which Hindi novels of Partition are measured, and it is still read, discussed and translated more than sixty years after it first appeared. ## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਯਸ਼ਪਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਦਸੰਬਰ 1903 ਨੂੰ ਕਾਂਗੜਾ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਭੁੰਪਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਅੱਜ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਮੀਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਕਰਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੁਖਦੇਵ ਥਾਪਰ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋਸਤੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੈਅ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ, ਉਸੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਦੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੈਂਬਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ## ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ? ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਯਸ਼ਪਾਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 23 ਦਸੰਬਰ 1929 ਨੂੰ ਵਾਇਸਰਾਏ ਲਾਰਡ ਇਰਵਿਨ ਦੀ ਰੇਲਗੱਡੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 1932 ਵਿੱਚ ਉਹ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਬਣ ਗਏ। 22 ਜਨਵਰੀ 1932 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ, ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਮੁਆਫ਼ੀ ਹੇਠ 2 ਮਾਰਚ 1938 ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੇ ਸਾਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੱਟੇ। ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਾਥੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਵਤੀ ਕਪੂਰ ਨਾਲ 7 ਅਗਸਤ 1936 ਨੂੰ ਬਰੇਲੀ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਿਸੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਿਹਾਅ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲੱਗ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਹ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਸਿਆਸਤ ਛੱਡ ਕੇ ਛਪਾਈ ਵੱਲ ਮੁੜਦਿਆਂ, ਇਨਕਲਾਬੀ ਦੀ ਥਾਂ ਨਾਵਲਕਾਰ ਨੇ ਲੈ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਰਸਾਲਾ ਵਿਪਲਵ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 1941 ਵਿੱਚ ਵਿਪਲਵ ਕਾਰਜਾਲਿਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ 1944 ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ। ਜੇਲ੍ਹ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ: ਵੱਡੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਆਮ ਲੋਕ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਦੇਣ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾੜਾ। ## ਲਿਖਣ ਦੇ ਸਾਲ ਯਸ਼ਪਾਲ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ: ਨਾਵਲ, ਕਹਾਣੀਆਂ, ਲੇਖ, ਇੱਕ ਨਾਟਕ, ਦੋ ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਤਮਕਥਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਲਪ ਉਸ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੀਵਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਕਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਮਝੌਤੇ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸਫ਼ਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਪਾਠਕ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੇ ਨਾਵਲ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਏ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਹਨ। ਝੂਠਾ ਸੱਚ, ਜੋ 1958 ਅਤੇ 1960 ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ, ਇੱਕ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਵੰਡ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਵਲ ਮੇਰੀ ਤੇਰੀ ਉਸਕੀ ਬਾਤ 1974 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਲਿਖਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੇਖ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਉੱਤੇ ਸਨ: ਜਾਤ, ਵਰਗ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਥਾਂ, ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਅਰਥ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਸਾਲਾ ਵਿਪਲਵ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਇਨਕਲਾਬ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਵੀ ਛਾਪਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਛਪਦਾ ਰੱਖਿਆ। ਲਿਖਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਸੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਹੋਰ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ। ## ਝੂਠਾ ਸੱਚ ਝੂਠਾ ਸੱਚ ਉਹ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜੋ ਯਸ਼ਪਾਲ ਦਾ ਨਾਂ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਿਲਦ, ਵਤਨ ਔਰ ਦੇਸ਼ (ਵਤਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼), 1958 ਵਿੱਚ ਛਪੀ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ, ਦੇਸ਼ ਕਾ ਭਵਿਸ਼ਯ (ਦੇਸ਼ ਦਾ ਭਵਿੱਖ), 1960 ਵਿੱਚ। ਦੋਵੇਂ ਮਿਲਾ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਫ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਲਾਹੌਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਰਾਹੀਂ ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਵਲ ਪਹਿਲਾਂ 1943 ਤੋਂ ਅਗਸਤ 1947 ਤੱਕ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ 1957 ਤੱਕ ਜਲੰਧਰ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਨੂੰ ਵੰਡ ਉੱਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਨਾਵਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਾਰ ਐਂਡ ਪੀਸ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਯਸ਼ਪਾਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਨੰਦ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ, ਦਿਸ ਇਜ਼਼ ਨਾਟ ਦੈਟ ਡਾਨ, ਪੈਂਗੁਇਨ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ। ## ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਅੰਤਲੇ ਸਾਲ ਯਸ਼ਪਾਲ ਨੂੰ 1970 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਮਿਲਿਆ। 1976 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਤੇਰੀ ਉਸਕੀ ਬਾਤ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ 26 ਦਸੰਬਰ 1976 ਨੂੰ ਤਿਹੱਤਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਡਾਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਉੱਤੇ 3 ਦਸੰਬਰ 2003 ਨੂੰ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ## ਵਿਰਸਾ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਯਸ਼ਪਾਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਲੇਖਕ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲਪ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਬਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਮੂਰਤੀ-ਪੂਜਾ ਦੇ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਬਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਸੌਖੇ ਮਾਣ ਦੇ ਲਿਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਉਹ ਦੋਹਰੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅਹਿਮ ਹਨ: ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਤਿਆਰ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਨਾਵਲ ਉਸ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੰਡ ਨੇ ਖੋਹ ਲਿਆ। ਝੂਠਾ ਸੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਮਾਪਦੰਡ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੰਡ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ ਮਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਜਿਲਦ ਦੇ ਛਪਣ ਤੋਂ ਸੱਠ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਚਰਚਿਆ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ## Works * [झूठा सचJhootha SachNovel · 1958Jhootha Sach](https://jugti.com/kosh/books/jhootha-sach/) ## People [Bhagat SinghRevolutionary](https://jugti.com/kosh/people/bhagat-singh/)[Sukhdev ThaparFreedom fighter](https://jugti.com/kosh/people/sukhdev-thapar/) ## More people * [Prithipal SinghHockey Halfback](https://jugti.com/kosh/people/prithipal-singh/) * [Romila ThaparHistorian of Ancient India](https://jugti.com/kosh/people/romila-thapar/) * [Vinod MehtaJournalist and Editor](https://jugti.com/kosh/people/vinod-mehta/) * [Aroon PurieJournalist, Publisher](https://jugti.com/kosh/people/aroon-purie/) * [Teja SinghSikh Scholar](https://jugti.com/kosh/people/teja-singh/) Sources (4) 1. [Yashpal, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Yashpal) 2. [This Is Not That Dawn, Penguin India](https://www.penguin.co.in/book/this-is-not-that-dawn-2/) 3. [Daisy Rockwell, Night-Smudged Light, The Caravan](https://hindi.caravanmagazine.in/reviews-essays/night-smudged-light) 4. [Vasudha Dalmia, Chronicling the Bitter Truth of Independence in Lahore](https://apnaorg.com/prose-content/english-articles/page-187/article-10/index.html) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[Early life](#s-b1)[How did a revolutionary become a novelist?](#s-b3)[The writing years](#s-b6)[Jhootha Sach](#s-b9)[Honours and later life](#s-b11)[Legacy](#s-b13)[Works](#works)[People](#connected-people)[More people](#more-like-this) Life at a glance 1. 1903**Born** Bhumpal, Kangra Hills 2. 1958**First book** Jhootha Sach 3. 1970**Honour** Padma Bhushan 4. 1976**Died** aged 73 5. 1976**Honour** Sahitya Akademi Award Facts Punjabi name ਯਸ਼ਪਾਲ Born 3 December 1903, Bhumpal, Kangra Hills (now Hamirpur district, Himachal Pradesh) Died 26 December 1976, aged 73 Education National College, Lahore Best known work Jhootha Sach (1958, 1960) Honours Padma Bhushan (1970); Sahitya Akademi Award (1976) Spouse Prakashvati Kapur (married 1936) Settled Lucknow (after 1938) ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [Places12,428 places](https://jugti.com/kosh/places/)[Books221 books](https://jugti.com/kosh/books/)[ੳWords589 words](https://jugti.com/kosh/words/)[Religion496 entries](https://jugti.com/kosh/religions/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)