Source: https://jugti.com/kosh/places/dina-nagar-tehsil-gurdaspur/ ਦੀਨਾਨਗਰ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[Places](https://jugti.com/kosh/places/)/[Gurdaspur](https://jugti.com/kosh/places/district/gurdaspur/)/[Dinanagar tehsil](https://jugti.com/kosh/places/district/gurdaspur/dinanagar/)/Dinanagar Tehsil Place · Tehsil # Dinanagar Tehsilਦੀਨਾਨਗਰ ਦੀਨਾਨਗਰ Dinanagar is a tehsil of Gurdaspur district in the Majha region of Punjab, headquartered in Dinanagar town. [Map](https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=Dinanagar%20Tehsil%2C%20Dinanagar%2C%20Gurdaspur%2C%20Punjab) DistrictGurdaspurRegionMajha [In short](#in-short)[Where is Dinanagar Tehsil?](#s-b0)[A headquarters town founded in 1730](#s-b4)[From sub-tehsil to tehsil in 2018](#s-b8)[Land, water and farming](#s-b11)[Faith, heritage and a hard day in 2015](#s-b14)[Getting to Dinanagar Tehsil](#s-b17)[Nearby](#nearby) In short Dinanagar Tehsil is a tehsil of Gurdaspur district in the Majha region of Punjab, India, created in May 2018 and headquartered in Dinanagar town. It administers the town and 209 villages on the plain north east of Gurdaspur city, in country once used as Maharaja Ranjit Singh's summer capital. Facts Punjabi name ਦੀਨਾਨਗਰ Type Tehsil District Gurdaspur Headquarters Dinanagar Became a tehsil May 2018 (earlier a sub-tehsil) Region Majha All 13 facts State Punjab Country India Villages 209 listed in the tehsil directory (checked 2026) Development block Dinanagar Headquarters town population 23,976 (Census 2011) Headquarters town founded 1730, by Adina Beg Known for Summer capital of Maharaja Ranjit Singh, Adina Beg's town, mango groves and the Hasli canal Full story6 min read ## Where is Dinanagar Tehsil? Dinanagar Tehsil is a tehsil in the north east of Gurdaspur district in the Majha region of Punjab, India, with its headquarters in the historic town of Dinanagar. Created as a full tehsil in May 2018, it administers the headquarters town and the 209 villages listed in its tehsil directory. The tehsil sits in the Upper Bari Doab, the plain between the Ravi river to the north west and the Beas to the south east, below the Himalayan foothills. Dinanagar town stands about 14 kilometres north east of Gurdaspur city, the district headquarters, with Pathankot district beyond it to the north. Around the town the land is a mix of upland plain and the flood plains of the two rivers, crossed by seasonal streams, with loamy soils and groundwater that the Dinanagar town record puts at about 5 to 8 metres deep in most parts, suitable for irrigation and domestic use. For local administration the tehsil is the revenue unit, while rural development runs through the Dinanagar development block, one of the eleven blocks of Gurdaspur district. Dinanagar town itself is run by a municipal council, counted as a Class-2 council in district listings, and the area elects its own member to the Punjab assembly from the Dina Nagar constituency, alongside its place in the Gurdaspur parliamentary constituency. ## A headquarters town founded in 1730 The headquarters town gives the tehsil its story. Dinanagar was founded in 1730 by Adina Beg, who served as a governor under the Mughals and the Marathas, on the bank of the Hasli, also called the Shah Nahar canal, as his residence and cantonment. He governed largely from this town while he was governor of nearby Behrampur, and the settlement was first called Adinanagar after him. The old town was walled, with six strong gates built by Adina Beg, and the gates took their names from the villages they led toward, among them Paniar, Awankha and Taragarh. Under the Sikh Empire the town found a second life. Maharaja Ranjit Singh made Dinanagar his favourite summer resort and, in effect, his summer capital, spending the two months of May and June there every year and holding his durbar in the town. A baradari stood on the bank of the Hasli among shady mango groves, and the town served as one of his cantonments. In May 1838 it was at Dinanagar that the Maharaja received the Macnaghten mission, which negotiated the proposed alliance for placing Shah Shujah Durrani on the throne of Kabul. After the British annexed Punjab in March 1849, a new district of Adinanagar was created with Dinanagar as its headquarters, taking in the old Gurdaspur tehsil area and 181 villages of the Pathankot side. The experiment was brief: in July 1849 the civil officers and military escort moved to Batala, as Dinanagar was thought unhealthy, and on 1 May 1852 the headquarters shifted to Gurdaspur, which has remained the district seat since. Dinanagar settled into life as a market and service town for its countryside. ## From sub-tehsil to tehsil in 2018 For most of its modern life Dinanagar was a sub-tehsil under Gurdaspur, not a tehsil in its own right. That changed in stages across the district: Kalanaur became a tehsil on 14 December 2014, and Dinanagar followed in May 2018\. The district is now administered through six subdivisions, Batala, Dera Baba Nanak, Dinanagar, Fatehgarh Churian, Gurdaspur and Kalanaur, and Dinanagar handles its own revenue and local administration from the headquarters town. Because the tehsil was created after the last census, the Census of 2011 has no separate population figure for Dinanagar Tehsil: its villages were counted inside the old Gurdaspur sub-district. The headquarters town alone counted 23,976 people in the 2011 Census. Today the tehsil directory lists 209 villages under Dinanagar, a countryside of gram panchayats whose residents look to Dinanagar town for markets, schools, colleges, health care and the railway. Villages such as Paniar, Awankha, Taragarh and Mugrala, whose names the old town gates once carried, are part of that living hinterland, and Pandori village near the town was long noted for deposits of salt used to make potassium nitrate. ## Land, water and farming This is farming country first. The Hasli or Shah Nahar canal, on whose bank the town was founded, watered the gardens and fields around Dinanagar for centuries, and canal and groundwater irrigation still underpin the local economy. Across the Gurdaspur plain the main crops are wheat and paddy, with sugarcane, maize, vegetables and fodder, and dairy farming woven through the village economy. Dinanagar was long famous for its mango gardens, and mango and mulberry, along with orange, kinnow and lemon, are among the fruit trees grown around the town. The town added small industry to farming. Dinanagar became known for its loi and shawl work and for wood industries, and after Partition in 1947 a number of conduit pipe manufacturing units were set up there. Its grain and goods markets collect the produce of the tehsil villages, and the town's colleges and schools, among them institutions linked to the Dayanand tradition, draw students from across the tehsil. ## Faith, heritage and a hard day in 2015 The old town's religious life is recorded in its temples and maths. Local histories name the Bhutnath Mandir, the Kali Mata Mandir and the Sheetla Mandir among its older shrines, and the Shivala Bhaiya, built in 1844\. In 1938 Swami Sawtantra Nand founded the Dayanand Math at Dinanagar, which became a centre of learning and Ayurveda. Maharaja Ranjit Singh's buildings are the town's other heritage: his baradari by the canal, his rest house and the residence built for his general Ventura are remembered in local accounts, even where the structures themselves have faded. On 27 July 2015 Dinanagar suffered a terror attack in which seven people were killed, after attackers fired on a bus and then attacked the town's police station. The operation to end the attack lasted almost twelve hours. It was the first major attack of its kind in Punjab in two decades, and the town is remembered in the district's modern history for the police officers, home guards and civilians who died that day. ## Getting to Dinanagar Tehsil Dinanagar town has its own railway station, Dina Nagar, on the Amritsar to Pathankot line, the broad gauge line opened in 1884 that links the border districts of Amritsar, Gurdaspur and Pathankot. The station stands between Gurdaspur to the south west and Parmanand to the north east, and trains run from Dinanagar toward both Amritsar and Pathankot, including long distance services toward Jammu and Delhi. The line is also a strategic diversion route when the main line toward Jammu is interrupted. By road, the national highway that runs through Gurdaspur city continues north east to Dinanagar, about 14 kilometres away, and onward toward Pathankot, about 20 kilometres from the town. A bypass takes heavy traffic around the town. Buses and shared transport link Dinanagar with Gurdaspur, Pathankot, Dhariwal and the villages of the tehsil, making the headquarters town the natural first stop for anyone visiting this corner of Gurdaspur district. ## ਦੀਨਾਨਗਰ ਤਹਿਸੀਲ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਦੀਨਾਨਗਰ ਤਹਿਸੀਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੇ ਮਾਝਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਸਬਾ ਦੀਨਾਨਗਰ ਹੈ। ਇਹ ਮਈ 2018 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਹਿਸੀਲ ਬਣੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤਹਿਸੀਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ 209 ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਉਪਰਲੇ ਬਾਰੀ ਦੋਆਬ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਦਾਨ ਜੋ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਵਿਚਕਾਰ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਤਲਹਟੀਆਂ ਹੇਠ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਦੀਨਾਨਗਰ ਕਸਬਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪਠਾਨਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਕਸਬੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਚੇ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਵਾਲੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਮੌਸਮੀ ਨਾਲੇ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੋਮਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੀਨਾਨਗਰ ਕਸਬੇ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਪਾਣੀ ਲਗਭਗ 5 ਤੋਂ 8 ਮੀਟਰ ਡੂੰਘਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੰਜਾਈ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਤਹਿਸੀਲ ਮਾਲ ਦੀ ਇਕਾਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਦੀਨਾਨਗਰ ਵਿਕਾਸ ਬਲਾਕ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਬਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਦੀਨਾਨਗਰ ਕਸਬਾ ਆਪ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੂਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਦੀਨਾ ਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਲਈ ਇਹ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ## 1730 ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਕਸਬਾ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਕਸਬਾ ਹੀ ਤਹਿਸੀਲ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੀਨਾਨਗਰ ਦੀ ਨੀਂਹ 1730 ਵਿੱਚ ਅਦੀਨਾ ਬੇਗ ਨੇ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਜੋ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਹੇਠ ਗਵਰਨਰ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਹਸਲੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹ ਨਹਿਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਛਾਉਣੀ ਵਜੋਂ ਵਸਾਇਆ। ਨੇੜਲੇ ਬਹਿਰਾਮਪੁਰ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਸੇ ਕਸਬੇ ਤੋਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਸੋਂ ਦਾ ਨਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਅਦੀਨਾਨਗਰ ਪਿਆ। ਪੁਰਾਣੇ ਕਸਬੇ ਦੁਆਲੇ ਕੰਧ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਦੀਨਾ ਬੇਗ ਦੇ ਬਣਾਏ ਛੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਉੱਤੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਉਹ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਨਿਆਰ, ਅਵਾਂਖਾ ਅਤੇ ਤਾਰਾਗੜ੍ਹ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਹੇਠ ਕਸਬੇ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਿਲੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੀਨਾਨਗਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਸਾਲ ਮਈ ਅਤੇ ਜੂਨ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਇੱਥੇ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਦਰਬਾਰ ਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਹਸਲੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਛਾਂਦਾਰ ਅੰਬਾਂ ਦੇ ਬਾਗ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਰਾਂਦਰੀ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਸਬਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਉਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਮਈ 1838 ਵਿੱਚ ਦੀਨਾਨਗਰ ਵਿਖੇ ਹੀ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੇ ਮੈਕਨਾਟਨ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ੁਜਾਹ ਦੁਰਾਨੀ ਨੂੰ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਗੱਠਜੋੜ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮਾਰਚ 1849 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਦੀਨਾਨਗਰ ਦਾ ਨਵਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਦੀਨਾਨਗਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਤਹਿਸੀਲ ਇਲਾਕਾ ਅਤੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦੇ 181 ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸੀ: ਜੁਲਾਈ 1849 ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਅਫ਼ਸਰ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਦਸਤਾ ਬਟਾਲਾ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੀਨਾਨਗਰ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਪੱਖੋਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ 1 ਮਈ 1852 ਨੂੰ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਦੀਨਾਨਗਰ ਆਪਣੇ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕੇ ਲਈ ਮੰਡੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਕਸਬੇ ਵਜੋਂ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਣ ਲੱਗਾ। ## ਸਬ ਤਹਿਸੀਲ ਤੋਂ 2018 ਵਿੱਚ ਤਹਿਸੀਲ ਆਪਣੀ ਆਧੁਨਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਦੀਨਾਨਗਰ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਹੇਠ ਇੱਕ ਸਬ ਤਹਿਸੀਲ ਰਿਹਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਤਹਿਸੀਲ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ: ਕਲਾਨੌਰ 14 ਦਸੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਤਹਿਸੀਲ ਬਣੀ, ਅਤੇ ਦੀਨਾਨਗਰ ਮਈ 2018 ਵਿੱਚ ਬਣੀ। ਹੁਣ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਛੇ ਸਬ ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ: ਬਟਾਲਾ, ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ, ਦੀਨਾਨਗਰ, ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਚੂੜੀਆਂ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਅਤੇ ਕਲਾਨੌਰ, ਅਤੇ ਦੀਨਾਨਗਰ ਆਪਣਾ ਮਾਲ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਕਸਬੇ ਤੋਂ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਤਹਿਸੀਲ ਆਖਰੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣੀ, 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਦੀਨਾਨਗਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ: ਇਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੁਰਾਣੀ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਸਬ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਗਏ ਸਨ। 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ 23,976 ਲੋਕ ਗਿਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਅੱਜ ਤਹਿਸੀਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਦੀਨਾਨਗਰ ਹੇਠ 209 ਪਿੰਡ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਹ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਵਾਲਾ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਲੋਕ ਮੰਡੀਆਂ, ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ, ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਲਈ ਦੀਨਾਨਗਰ ਕਸਬੇ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਪਨਿਆਰ, ਅਵਾਂਖਾ, ਤਾਰਾਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਮੁਗਰਾਲਾ ਵਰਗੇ ਪਿੰਡ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਕਦੇ ਕਸਬੇ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਧਾਰਦੇ ਸਨ, ਇਸੇ ਜਿਉਂਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੰਡੋਰੀ ਪਿੰਡ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੂਣ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਬਣਦਾ ਸੀ। ## ਜ਼ਮੀਨ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੇਤੀ ਵਾਲਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਹਸਲੀ, ਜਾਂ ਸ਼ਾਹ ਨਹਿਰ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਕਸਬਾ ਵਸਿਆ ਸੀ, ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਦੀਨਾਨਗਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਬਾਗ਼ਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਜਦੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਨਹਿਰੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਿੰਜਾਈ ਅੱਜ ਵੀ ਸਥਾਨਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ। ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਅਤੇ ਝੋਨਾ ਮੁੱਖ ਫ਼ਸਲਾਂ ਹਨ, ਨਾਲ ਕਮਾਦ, ਮੱਕੀ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਪਾਲਣ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਬੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੀਨਾਨਗਰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਅੰਬਾਂ ਦੇ ਬਾਗ਼ਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਅੰਬ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਤੂਤ, ਨਾਲ ਸੰਤਰਾ, ਕਿੰਨੂ ਅਤੇ ਨਿੰਬੂ, ਕਸਬੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਉਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਫ਼ਲਦਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਕਸਬੇ ਨੇ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਛੋਟਾ ਉਦਯੋਗ ਵੀ ਜੋੜਿਆ। ਦੀਨਾਨਗਰ ਆਪਣੇ ਲੋਈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲ ਦੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਅਤੇ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਨਾਲੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾਈਪਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਇਕਾਈਆਂ ਲੱਗੀਆਂ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਸਾਮਾਨ ਮੰਡੀਆਂ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਉਪਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਦੇ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਸਕੂਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਯਾਨੰਦ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ, ਸਾਰੀ ਤਹਿਸੀਲ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ। ## ਆਸਥਾ, ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ 2015 ਦਾ ਇੱਕ ਔਖਾ ਦਿਨ ਪੁਰਾਣੇ ਕਸਬੇ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਇਸ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਮਠਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਤਨਾਥ ਮੰਦਰ, ਕਾਲੀ ਮਾਤਾ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਸ਼ੀਤਲਾ ਮੰਦਰ ਇਸ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਧਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ 1844 ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਸ਼ਿਵਾਲਾ ਭਈਆ ਵੀ। 1938 ਵਿੱਚ ਸਵਾਮੀ ਸਵਤੰਤਰ ਨੰਦ ਨੇ ਦੀਨਾਨਗਰ ਵਿਖੇ ਦਯਾਨੰਦ ਮਠ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਕਸਬੇ ਦੀ ਦੂਜੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹਨ: ਨਹਿਰ ਕੰਢੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਰਾਂਦਰੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਰਾਮ ਘਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਵੈਂਚੂਰਾ ਲਈ ਬਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਸਥਾਨਕ ਕਥਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਢਾਂਚੇ ਆਪ ਮਿਟਦੇ ਗਏ ਹੋਣ। 27 ਜੁਲਾਈ 2015 ਨੂੰ ਦੀਨਾਨਗਰ ਉੱਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਬੱਸ ਉੱਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਸਬੇ ਦੇ ਥਾਣੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਹਮਲਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਗਭਗ ਬਾਰਾਂ ਘੰਟੇ ਚੱਲੀ। ਇਹ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਹਮਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਸਬਾ ਉਸ ਦਿਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰਾਂ, ਹੋਮ ਗਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ## ਦੀਨਾਨਗਰ ਤਹਿਸੀਲ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚੀਏ ਦੀਨਾਨਗਰ ਕਸਬੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਦੀਨਾ ਨਗਰ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਪਠਾਨਕੋਟ ਲਾਈਨ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਚੌੜੀ ਲਾਈਨ ਹੈ ਜੋ 1884 ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਅਤੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪਰਮਾਨੰਦ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੀਨਾਨਗਰ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੋਵਾਂ ਵੱਲ ਗੱਡੀਆਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲੰਮੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਜੰਮੂ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮੁੱਖ ਲਾਈਨ ਰੁਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਲਾਈਨ ਰਣਨੀਤਕ ਬਦਲਵਾਂ ਰਾਹ ਵੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲਾ ਕੌਮੀ ਮਾਰਗ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਦੀਨਾਨਗਰ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਸਬੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਬਾਈਪਾਸ ਭਾਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਕਸਬੇ ਦੇ ਬਾਹਰੋਂ ਲੰਘਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀਨਾਨਗਰ ਨੂੰ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ, ਪਠਾਨਕੋਟ, ਧਾਰੀਵਾਲ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇਸ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਕਸਬਾ ਕੁਦਰਤੀ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਹੈ। ## Nearby * [DinanagarTown, Majha](https://jugti.com/kosh/places/dinanagar/) * [GurdaspurDistrict, Majha](https://jugti.com/kosh/places/gurdaspur/) * [Pathankot DistrictDistrict, Majha](https://jugti.com/kosh/places/pathankot-district/) [Villages in Dinanagar tehsil (209) →](https://jugti.com/kosh/places/district/gurdaspur/dinanagar/) Sources (6) 1. [Dina Nagar, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Dina%5FNagar) 2. [Gurdaspur district, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Gurdaspur%5Fdistrict) 3. [Gurdaspur District, Punjab Data](https://punjabdata.com/Gurdaspur-District.aspx) 4. [2015 Gurdaspur attack, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/2015%5FGurdaspur%5Fattack) 5. [Amritsar to Pathankot line, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Amritsar–Pathankot%5Fline) 6. [The Urban History of Dinanagar (1849-1947), Journal of Advances and Scholarly Researches in Allied Education](https://ignited.in/index.php/jasrae/article/download/4126/8048/20115) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[Where is Dinanagar Tehsil?](#s-b0)[A headquarters town founded in 1730](#s-b4)[From sub-tehsil to tehsil in 2018](#s-b8)[Land, water and farming](#s-b11)[Faith, heritage and a hard day in 2015](#s-b14)[Getting to Dinanagar Tehsil](#s-b17)[Nearby](#nearby) Facts Punjabi name ਦੀਨਾਨਗਰ Type Tehsil District Gurdaspur Headquarters Dinanagar Became a tehsil May 2018 (earlier a sub-tehsil) Region Majha State Punjab Country India Villages 209 listed in the tehsil directory (checked 2026) Development block Dinanagar Headquarters town population 23,976 (Census 2011) Headquarters town founded 1730, by Adina Beg Known for Summer capital of Maharaja Ranjit Singh, Adina Beg's town, mango groves and the Hasli canal ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [People167 entries](https://jugti.com/kosh/people/)[Books55 books](https://jugti.com/kosh/books/)[ੳWords346 words](https://jugti.com/kosh/words/)[Religion322 entries](https://jugti.com/kosh/religions/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)