Source: https://jugti.com/kosh/places/gujranwala/ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[Places](https://jugti.com/kosh/places/)/[Gujranwala](https://jugti.com/kosh/places/district/gujranwala/)/Gujranwala Place · City # Gujranwalaਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ City in Punjab, Pakistan, birthplace of Maharaja Ranjit Singh [Map](https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=Gujranwala%2C%20Punjab) DistrictGujranwalaRegionMajha, West PunjabPopulation2,511,118 (2023 census)Founded18th century (origins uncertain) [In short](#in-short)[Where is Gujranwala?](#s-h1)[History](#s-h2)[People](#s-h3)[What is Gujranwala known for?](#s-h4)[Visiting](#s-h5)[Today](#s-h6)[People from Gujranwala](#people-from)[Nearby](#nearby) In short Gujranwala is one of Pakistan's largest cities, in Punjab about 80 km north of Lahore. It is the birthplace of Maharaja Ranjit Singh (1780), founder of the Sikh Empire, and of the Punjabi writer Amrita Pritam (1919). Nicknamed the City of Wrestlers, it is now Pakistan's third-largest industrial centre and part of the Golden Triangle with Sialkot and Gujrat. Updated 11 Oct 2026 Facts Punjabi name ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ Type City Where Punjab, Pakistan District Gujranwala Region Majha, West Punjab Population 2,511,118 (2023 census) All 12 facts Language Punjabi (88.7% of city, 2023 census) Known as City of Wrestlers Founded 18th century (origins uncertain) Nearest big city Lahore, about 80 km south Elevation 226 m Nearest town Lahore PAKISTANINDIAGujranwala Schematic, not to scale[All places →](https://jugti.com/kosh/places/) Full story4 min read Gujranwala is a major city in Punjab, Pakistan, about 80 km north of Lahore. It is the birthplace of Maharaja Ranjit Singh, founder of the Sikh Empire, born here in 1780, and of the Punjabi writer Amrita Pritam, born here in 1919\. Nicknamed the City of Wrestlers, it is now Pakistan's third-largest industrial centre. ## Where is Gujranwala? Gujranwala sits at the heart of the Rechna Doab, the strip of land between the Chenab river to the north and the Ravi to the south, on the flat plains of northern Punjab, Pakistan. It is part of the historic Majha region, about 80 km south of the provincial capital Lahore, with Sialkot and Gujrat to its north and Faisalabad some 160 km to the southwest. The city stands 226 metres above sea level, on the old Grand Trunk Road axis that has carried its trade for centuries. ## History Gujranwala is a young city by Punjabi standards. Its exact origins are unclear, but it may have begun as a village in the middle of the 16th century, and its name means the abode of the Gujjars, the pastoral people who once dominated this part of the plain. Local tradition once held that its original name was Khanpur Sansi; recent scholarship traces it to Serai Gujran, the inn of the Gujjars, a village that stood near what is now the Khiyali Gate. The city rose with the Sikh misls. Charat Singh of the Sukerchakia Misl built a fort here between 1756 and 1758, and made Gujranwala his capital in 1763\. His son Maha Singh succeeded him, and in 1780 Maha Singh's son Ranjit Singh was born in the city's Purani Mandi market. The boy would unite the misls and found the Sikh Empire, keeping Gujranwala as his capital until he captured Lahore from the Durrani Afghans in 1799\. Hari Singh Nalwa, Ranjit Singh's most famous general, held the city as a jagir after 1799, built a high mud wall around it, and laid the grid street plan that survives in the old city today. Jind Kaur, Ranjit Singh's last queen and the mother of Duleep Singh, was born in Gujranwala in 1817. The British captured the area in 1848\. Gujranwala was incorporated as a municipality in 1867, connected by rail to the rest of British India in 1881, and given its clock tower, the Ghanta Ghar, in 1906\. Riots erupted here in April 1919 after the Jallianwala Bagh massacre in Amritsar, among the most violent of the response across British India, and the city was subjected to aerial bombardment. Partition in 1947 brought some of the worst rioting in Punjab: large parts of Hindu and Sikh localities were attacked, a refugee train was attacked near Kamoke with 340 killed, and by March 1948 over 300,000 Muslim refugees from Amritsar, Patiala and Ludhiana had been resettled in the district. ## People Gujranwala holds a double distinction in Punjabi memory. It is the birthplace of Maharaja Ranjit Singh (1780 to 1839), the Lion of Punjab, whose haveli of birth still stands in the old city, and of Amrita Pritam (1919 to 2005), born here as Amrit Kaur, the most celebrated woman writer in Punjabi literature. Pritam left the city as a child after her mother's death and lived in Lahore until Partition in 1947, but Gujranwala remained the lost hometown she carried across the border. Her poem 'Ajj aakhaan Waris Shah nu' was addressed to the 18th-century poet Waris Shah. Hari Singh Nalwa shaped the city's streets, and Jind Kaur was born here in 1817. ## What is Gujranwala known for? Two things define modern Gujranwala: wrestling and industry. The city is nicknamed the City of Wrestlers, famous across Pakistan for its pehlwans, its food and its markets. It is Pakistan's third-largest industrial centre after Karachi and Faisalabad, contributing several percent of the national GDP. With Sialkot and Gujrat it forms the Golden Triangle of industrial cities with export-oriented economies, a centre of metalwork, hosiery, ceramics, textiles and electrical goods. Refugees from Ludhiana brought hosiery manufacturing after 1947, and the city's colonial-era metal-working industry grew into the giant it is today. ## Visiting Gujranwala's old quarters still hold the haveli where Ranjit Singh was born in 1780, the Sheranwala Bagh with its Baradari, and the tomb of Maha Singh, Ranjit Singh's father. The Ghanta Ghar clock tower marks the centre of the city built in 1906, and the railway station dates from the British era. The city is served by rail and road links to Lahore and Peshawar, and the Sialkot-Lahore Motorway, opened in 2020, passes nearby. ## Today Modern Gujranwala is a metropolis of 2,511,118 people by the 2023 census, the fourth-largest city in Punjab province and the fifth-largest in Pakistan. Punjabi is spoken by nearly 89 percent of its people, with Urdu and Pashto also heard. Satellite Town was laid out in 1950 for wealthy refugees, Model Town followed in the 1960s, and industry boomed through the 1970s and 1980s. In 1947 the city had 39 registered factories; by 1961 there were 225\. New development continues, from an elevated urban expressway to higher-learning institutions, while beneath the factories and bazaars the city carries the layered history of the misl era, the Sikh Empire and the literary renaissance. ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਬਾਨੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਥੇ 1780 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਿਕਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾ ਵੀ, ਜੋ ਇੱਥੇ 1919 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇਹ ਅੱਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ## ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਰਚਨਾ ਦੁਆਬ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਚਨਾਬ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੱਟੀ, ਉੱਤਰੀ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਮਤਲ ਮੈਦਾਨਾਂ ਉੱਤੇ। ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਾਝਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਸੂਬਾਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿਆਲਕੋਟ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਹਨ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 160 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 226 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਉਸ ਪੁਰਾਣੀ ਜਰਨੈਲੀ ਸੜਕ ਦੀ ਧੁਰੀ ਉੱਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ## ਇਤਿਹਾਸ ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਆਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਗੁੱਜਰਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਜੋ ਕਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਨਾਂ ਖਾਨਪੁਰ ਸਾਂਸੀ ਸੀ; ਹਾਲੀਆ ਖੋਜ ਇਸ ਨੂੰ ਸਰਾਏ ਗੁਜਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਗੁੱਜਰਾਂ ਦੀ ਸਰਾਏ, ਉਹ ਪਿੰਡ ਜੋ ਹੁਣ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਨਾਲ ਉੱਠਿਆ। ਸੁਕਰਚੱਕੀਆ ਮਿਸਲ ਦੇ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਨੇ 1756 ਅਤੇ 1758 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਵਾਇਆ, ਅਤੇ 1763 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ, ਅਤੇ 1780 ਵਿੱਚ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਮੰਡੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਬੱਚੇ ਨੇ ਮਿਸਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ, ਅਤੇ 1799 ਵਿੱਚ ਦੁਰਾਨੀ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਤੋਂ ਲਾਹੌਰ ਜਿੱਤਣ ਤੱਕ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਰਨੈਲ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ਨੇ 1799 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਾਗੀਰ ਵਜੋਂ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਉੱਚੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਕੰਧ ਬਣਵਾਈ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਜਾਲੀ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਅਤੇ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਂ ਜਿੰਦ ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ 1817 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ 1848 ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਜਿੱਤਿਆ। 1867 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਬਣਿਆ, 1881 ਵਿੱਚ ਰੇਲ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਅਤੇ 1906 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਘੰਟਾ ਘਰ ਮਿਲਿਆ। ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਕਤਲੇਆਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਦੰਗੇ ਫੁੱਟ ਪਏ, ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹਿੰਸਕ ਦੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਹਵਾਈ ਬੰਬਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੇ ਦੰਗੇ ਲਿਆਂਦੇ: ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਹੋਏ, ਕਮੋਕੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਰੇਲਗੱਡੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ 340 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਮਾਰਚ 1948 ਤੱਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ 3 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਵਸਾਏ ਗਏ। ## ਲੋਕ ਪੰਜਾਬੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਨੂੰ ਦੋਹਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ (1780-1839), ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਅੱਜ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ (1919-2005) ਦਾ ਵੀ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੌਰ ਵਜੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਔਰਤ ਲੇਖਿਕਾ। ਪ੍ਰੀਤਮ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਗਈ ਅਤੇ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਤੱਕ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਰਹੀ, ਪਰ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਉਹ ਗੁਆਚਿਆ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਰਿਹਾ ਜੋ ਉਹ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਲੈ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਮ 'ਅੱਜ ਆਖਾਂ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ' 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਵੀ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੈ। ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਜਿੰਦ ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਥੇ 1817 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ## ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਕਿਸ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ? ਆਧੁਨਿਕ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਨੂੰ ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ: ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ। ਸ਼ਹਿਰ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਲਈ ਪੂਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਾਚੀ ਅਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਕੌਮੀ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ ਕਈ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਆਲਕੋਟ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਨਿਰਯਾਤ-ਉਨਮੁਖ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਤਿਕੋਣ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਧਾਤ-ਕਾਰਜ, ਹੋਜ਼ਰੀ, ਸਿਰਾਮਿਕ, ਕੱਪੜਾ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ। 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਆਏ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਹੋਜ਼ਰੀ ਉਦਯੋਗ ਲੈ ਕੇ ਆਏ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦਾ ਧਾਤ-ਕਾਰਜ ਉਦਯੋਗ ਅੱਜ ਦੇ ਦੈਂਤ ਵਿੱਚ ਵਧਿਆ। ## ਘੁੰਮਣ-ਫਿਰਨ ਲਈ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਹਵੇਲੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ 1780 ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸ਼ੇਰਾਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਆਪਣੀ ਬਾਰਾਦਰੀ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਮਾਧ। ਘੰਟਾ ਘਰ ਘੜੀ-ਮੀਨਾਰ 1906 ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਯੁੱਗ ਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਰੇਲ ਅਤੇ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸਿਆਲਕੋਟ-ਲਾਹੌਰ ਮੋਟਰਵੇਅ ਨੇੜਿਓਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ## ਅੱਜ ਆਧੁਨਿਕ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ 2023 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ 25,11,118 ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਹਾਂਨਗਰ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ। ਇਸ ਦੇ ਲਗਭਗ 89 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪਸ਼ਤੋ ਵੀ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਟਾਊਨ 1950 ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮਾਡਲ ਟਾਊਨ ਆਇਆ, ਅਤੇ 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗ ਚਮਕਿਆ। 1947 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 39 ਰਜਿਸਟਰਡ ਫ਼ੈਕਟਰੀਆਂ ਸਨ; 1961 ਤੱਕ ਇਹ 225 ਹੋ ਗਈਆਂ। ਨਵਾਂ ਵਿਕਾਸ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਉੱਚੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੱਕ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਫ਼ੈਕਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਮਿਸਲ ਯੁੱਗ, ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਦਾ ਪਰਤਦਾਰ ਇਤਿਹਾਸ ਸਮੋਈ ਹੋਇਆ ਹੈ। ## People from Gujranwala [Amrita PritamPoet, novelist](https://jugti.com/kosh/people/amrita-pritam/)[QadaryarQissa poet](https://jugti.com/kosh/people/qadaryar/)[Maharaja Ranjit SinghMaharaja of Punjab](https://jugti.com/kosh/people/maharaja-ranjit-singh/) ## Nearby * [LahoreCity, Majha](https://jugti.com/kosh/places/lahore/) * [RawalpindiCity, West Punjab](https://jugti.com/kosh/places/rawalpindi/) * [JhelumCity, West Punjab](https://jugti.com/kosh/places/jhelum/) * [SheikhupuraCity, Punjab, Pakistan](https://jugti.com/kosh/places/sheikhupura/) * [GujratCity, Punjab, Pakistan](https://jugti.com/kosh/places/gujrat/) Sources (3) 1. [Wikipedia: Gujranwala](https://en.wikipedia.org/wiki/Gujranwala) 2. [Gujranwala Development Authority: About Gujranwala](http://gda.punjab.gov.pk/about%5Fgujranwala) 3. [Wikipedia: Amrita Pritam](https://en.wikipedia.org/wiki/Amrita%5FPritam) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[Where is Gujranwala?](#s-h1)[History](#s-h2)[People](#s-h3)[What is Gujranwala known for?](#s-h4)[Visiting](#s-h5)[Today](#s-h6)[People from Gujranwala](#people-from)[Nearby](#nearby) Facts Punjabi name ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ Type City Where Punjab, Pakistan District Gujranwala Region Majha, West Punjab Population 2,511,118 (2023 census) Language Punjabi (88.7% of city, 2023 census) Known as City of Wrestlers Founded 18th century (origins uncertain) Nearest big city Lahore, about 80 km south Elevation 226 m Nearest town Lahore PAKISTANINDIAGujranwala Schematic, not to scale[All places →](https://jugti.com/kosh/places/) ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [People167 entries](https://jugti.com/kosh/people/)[Books55 books](https://jugti.com/kosh/books/)[ੳWords352 words](https://jugti.com/kosh/words/)[Religion322 entries](https://jugti.com/kosh/religions/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)