Source: https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/central-gurdwara-khalsa-jatha-shepherds-bush-uk/ ਕੇਂਦਰੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ (ਖਾਲਸਾ ਜੱਥਾ), ਸ਼ੈਫਰਡਜ਼ ਬੁਸ਼ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[Religion](https://jugti.com/kosh/religions/)/[Gurdwaras & shrines](https://jugti.com/kosh/religions/gurdwaras/)/Central Gurdwara (Khalsa Jatha), Shepherd's Bush Religion · Gurdwaras & shrines # Central Gurdwara (Khalsa Jatha), Shepherd's Bushਕੇਂਦਰੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ (ਖਾਲਸਾ ਜੱਥਾ), ਸ਼ੈਫਰਡਜ਼ ਬੁਸ਼ Central Gurdwara (Khalsa Jatha British Isles) at Shepherd's Bush, London: founded in 1908, the oldest gurdwara in the UK and the first established in Europe [In short](#in-short)[What does Khalsa Jatha mean?](#s-s2)[History: Putney and Sinclair Road](#s-s4)[Norland Castle: the Queensdale Road home](#s-s7)[Keeping the old Khalsa traditions](#s-s9)[Seva in west London today](#s-s11)[How do you visit the Central Gurdwara?](#s-s13)[Related topics](#related-topics)[More religion entries](#more-like-this) In short The Central Gurdwara (Khalsa Jatha British Isles) at 62 Queensdale Road, Shepherd's Bush, London, is the oldest gurdwara in the United Kingdom and the first gurdwara established in Europe. Founded in 1908 and affiliated to the Chief Khalsa Diwan of Amritsar, it worshipped at Putney and at 79 Sinclair Road before moving to its present building, the former Norland Castle, in 1969. Facts Punjabi name ਕੇਂਦਰੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ (ਖਾਲਸਾ ਜੱਥਾ), ਸ਼ੈਫਰਡਜ਼ ਬੁਸ਼ Country United Kingdom City London (Shepherd's Bush, Royal Borough of Kensington and Chelsea) Address 62 Queensdale Road, London W11 4SG Founded 1908, as the Khalsa Jatha British Isles Affiliation Affiliated to the Chief Khalsa Diwan, Amritsar, in 1908 All 9 facts Earlier homes Putney (1911 to 1913); 79 Sinclair Road, West Kensington (1913 to 1969) Present building The former Norland Castle, Queensdale Road, since 1969; golden domes added in the early 1990s Distinction Oldest gurdwara in the United Kingdom and the first gurdwara established in Europe Full story4 min read The Central Gurdwara (Khalsa Jatha British Isles) stands at 62 Queensdale Road, Shepherd's Bush, in west London, and it is the oldest gurdwara in the United Kingdom and the first gurdwara established in Europe, an entry in our guide to [Gurdwaras in the UK](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/gurdwaras-in-uk/). Founded in 1908, when Britain's Sikh community was tiny, it worshipped in Putney and then in Sinclair Road before moving to Queensdale Road in 1969, where its white building with golden domes serves London today. ## What does Khalsa Jatha mean? Historic England explains the name: Khalsa refers to the body of initiated Sikhs established by Guru Gobind Singh Ji in 1699, and jatha is the Punjabi word for an organised group of people. A gurdwara itself means the Guru's door, the home of the Guru, who since the eighteenth century has been the Guru Granth Sahib Ji, the Sikh scripture honoured as the eternal Guru. The Khalsa Jatha British Isles was formed to promote religious and social activities among the Sikhs settled in the UK, and later in 1908 it affiliated to the Chief Khalsa Diwan of Amritsar. ## History: Putney and Sinclair Road In 1911 the Jatha took a house in Putney, south London, for two years, and its opening ceremony was performed by Maharaja Bhupindra Singh of Patiala. In 1913 it bought the lease of 79 Sinclair Road, in West Kensington, and that house served as London's gurdwara for more than five decades, through two world wars, for a community that stayed small: the Jatha's own history notes that weekly diwans only began in 1953, and a full time granthi, the reader of the scripture, was employed in 1954. The Sinclair Road years hold a remarkable place in British Sikh memory. A group photograph from 1937 shows the sangat gathered at the Shepherd's Bush gurdwara for the birthday of Guru Nanak Dev Ji, with Udham Singh, later the avenger of the Jallianwala Bagh massacre, among those present. It is a reminder that this small house temple stood at the centre of British Sikh life long before the great post war migration. ## Norland Castle: the Queensdale Road home As funds were raised, the Jatha bought the Queensdale Road building known as Norland Castle, in the Royal Borough of Kensington and Chelsea, and after extensive rebuilding moved in during 1969\. Inside, the building is arranged in the classic order: the langar hall and kitchen at basement level, the main divan hall on the ground floor, and a gallery on the first floor. The golden domes that now mark it from the street were added in the early 1990s, along with a new palki sahib, the canopied throne of the Guru Granth Sahib Ji; a refurbishment programme from 2000 extended the gallery to give a second, smaller hall, and the gurdwara's own history records a further refurbishment in 2020. ## Keeping the old Khalsa traditions Age has not made this gurdwara a museum. It keeps practices many newer temples have set aside: its Nishan Sahib, the Sikh flag, flies the original symbol of the Khalsa rather than the modern Khanda, and the gurdwara keeps close relations with the Nihang Dal, the oldest order of the Khalsa. When Amrit Sanchars, the Khalsa initiation ceremonies, are held here, they are conducted by the Budha Dal, the mainstream Nihang faction, as Wikipedia records. ## Seva in west London today The langar here reaches well beyond the congregation. A 2021 account in the Norland Noticeboard, the local journal for the Norland area, recorded that up to 450 hot meals were cooked in this gurdwara every day and distributed to food banks and homeless shelters, given to anyone who needed them, and even to anyone who did not. The same account tells how, during the Covid-19 crisis in India, the gurdwara's volunteers arranged shipments of medical oxygen concentrators to hospitals in Punjab, for any patient who needed one. 'We see God in all of humanity, so we do not discriminate,' its sevadar explained. ## How do you visit the Central Gurdwara? You visit at 62 Queensdale Road, London W11 4SG, in the Holland Park and Shepherd's Bush area of the Royal Borough of Kensington and Chelsea. Everyone is welcome. Cover your head, remove your shoes, and sit quietly in the divan hall; stay for langar if you wish. A visit here is also a visit to the beginning of Sikh Britain: no other gurdwara in Europe has been serving its sangat for longer. ਕੇਂਦਰੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ (ਖਾਲਸਾ ਜੱਥਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਈਲਜ਼) ਪੱਛਮੀ ਲੰਡਨ ਦੇ ਸ਼ੈਫਰਡਜ਼ ਬੁਸ਼ ਵਿੱਚ 62 ਕਵੀਂਸਡੇਲ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ [ਯੂਕੇ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/gurdwaras-in-uk/) ਬਾਰੇ ਸਾਡੀ ਗਾਈਡ ਦੀ ਇੱਕ ਐਂਟਰੀ ਹੈ। 1908 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ, ਜਦੋਂ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦਾ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਪਟਨੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਿੰਕਲੇਅਰ ਰੋਡ ਵਿੱਚ ਜੁੜਦਾ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ 1969 ਵਿੱਚ ਕਵੀਂਸਡੇਲ ਰੋਡ ਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗੁੰਬਦਾਂ ਵਾਲੀ ਇਸ ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਇਮਾਰਤ ਅੱਜ ਲੰਡਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ## ਖਾਲਸਾ ਜੱਥਾ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ? ਹਿਸਟੋਰਿਕ ਇੰਗਲੈਂਡ ਇਸ ਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਖਾਲਸਾ ਉਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1699 ਵਿੱਚ ਸਾਜਿਆ, ਅਤੇ ਜੱਥਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਿਤ ਸਮੂਹ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਅਰਥ ਖੁਦ ਹੀ ਹੈ ਗੁਰੂ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ, ਗੁਰੂ ਦਾ ਘਰ, ਜੋ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਹਨ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਸਤਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਲਸਾ ਜੱਥਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਈਲਜ਼ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ 1908 ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ। ## ਇਤਿਹਾਸ: ਪਟਨੀ ਅਤੇ ਸਿੰਕਲੇਅਰ ਰੋਡ 1911 ਵਿੱਚ ਜੱਥੇ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਲੰਡਨ ਦੇ ਪਟਨੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਘਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਟਿਆਲਾ ਨੇ ਕੀਤਾ। 1913 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਕੈਨਸਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ 79 ਸਿੰਕਲੇਅਰ ਰੋਡ ਦਾ ਪੱਟਾ ਖਰੀਦਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਘਰ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਦੋ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ, ਲੰਡਨ ਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਜੋ ਛੋਟਾ ਹੀ ਰਿਹਾ: ਜੱਥੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ ਦੀਵਾਨ 1953 ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਅਤੇ 1954 ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਗ੍ਰੰਥੀ, ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠੀ, ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਸਿੰਕਲੇਅਰ ਰੋਡ ਦੇ ਸਾਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਿੱਖ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਅਸਾਧਾਰਨ ਥਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। 1937 ਦੀ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਤਸਵੀਰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੈਫਰਡਜ਼ ਬੁਸ਼ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਉੱਤੇ ਸੰਗਤ ਜੁੜੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸਨ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੱਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਕਤਲੇਆਮ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਬਣੇ। ਇਹ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਘਰ ਮੰਦਰ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਮਦ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। ## ਨੌਰਲੈਂਡ ਕੈਸਲ: ਕਵੀਂਸਡੇਲ ਰੋਡ ਦਾ ਘਰ ਫੰਡ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਜੱਥੇ ਨੇ ਕੈਨਸਿੰਗਟਨ ਅਤੇ ਚੈਲਸੀ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਬਰੋ ਵਿੱਚ ਨੌਰਲੈਂਡ ਕੈਸਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਕਵੀਂਸਡੇਲ ਰੋਡ ਵਾਲੀ ਇਮਾਰਤ ਖਰੀਦੀ, ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਮੁੜ ਉਸਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1969 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ। ਅੰਦਰ ਇਮਾਰਤ ਕਲਾਸਿਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੈ: ਹੇਠਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉੱਤੇ ਲੰਗਰ ਹਾਲ ਅਤੇ ਰਸੋਈ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉੱਤੇ ਮੁੱਖ ਦੀਵਾਨ ਹਾਲ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਗੈਲਰੀ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਗੁੰਬਦ, ਜੋ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਗਲੀ ਤੋਂ ਪਛਾਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲਾਏ ਗਏ, ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਪਾਲਕੀ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਛਤਰ ਵਾਲੇ ਤਖਤ, ਦੇ ਨਾਲ; 2000 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਮੁਰੰਮਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਗੈਲਰੀ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਦੂਜਾ ਛੋਟਾ ਹਾਲ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇਤਿਹਾਸ 2020 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁਰੰਮਤ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ## ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਖਾਲਸਾ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸਾਂਭ ਉਮਰ ਨੇ ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਉਹ ਅਭਿਆਸ ਸਾਂਭਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਈ ਨਵੇਂ ਮੰਦਰਾਂ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ: ਇਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ, ਸਿੱਖ ਝੰਡਾ, ਆਧੁਨਿਕ ਖੰਡੇ ਦੀ ਥਾਂ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਮੂਲ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਿਹੰਗ ਦਲ, ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਪ੍ਰਦਾ, ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇੱਥੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ, ਖਾਲਸਾ ਸਾਜਨਾ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ, ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੁੱਖ ਨਿਹੰਗ ਧੜੇ ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ## ਅੱਜ ਪੱਛਮੀ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਲੰਗਰ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਅੱਗੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਨੌਰਲੈਂਡ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਰਸਾਲੇ ਨੌਰਲੈਂਡ ਨੋਟਿਸਬੋਰਡ ਦੇ 2021 ਦੇ ਇੱਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ 450 ਤੱਕ ਗਰਮ ਖਾਣੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫੂਡ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਬੇਘਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਹਰ ਉਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਉਹੀ ਖਾਤਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਸੰਕਟ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਲਈ ਮੈਡੀਕਲ ਆਕਸੀਜਨ ਕੰਸੈਂਟਰੇਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਪਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ, ਹਰ ਉਸ ਮਰੀਜ਼ ਲਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋੜ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਦੇ ਸੇਵਾਦਾਰ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ## ਕੇਂਦਰੀ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਕਿਵੇਂ ਜਾਈਏ? ਤੁਸੀਂ ਕੈਨਸਿੰਗਟਨ ਅਤੇ ਚੈਲਸੀ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਬਰੋ ਦੇ ਹਾਲੈਂਡ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸ਼ੈਫਰਡਜ਼ ਬੁਸ਼ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ 62 ਕਵੀਂਸਡੇਲ ਰੋਡ, ਲੰਡਨ W11 4SG ਵਿਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਹਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ। ਸਿਰ ਢੱਕੋ, ਜੁੱਤੇ ਉਤਾਰੋ, ਅਤੇ ਦੀਵਾਨ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਬੈਠੋ; ਜੇ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਲੰਗਰ ਲਈ ਰੁਕੋ। ਇੱਥੇ ਆਉਣਾ ਸਿੱਖ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ ਆਉਣਾ ਵੀ ਹੈ: ਯੂਰਪ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤੋਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸੰਗਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ। ## Related topics [ਯGurdwaras in the UKReligion · Gurdwaras in the UK: Britain's Sikh temples from the first gurdwara in Europe in 1908 to Southall, Gravesend and Glasgow, with history and a visitor guide](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras-in-uk/)[ਲLangarReligion · Sikh community kitchen, free meal for all](https://jugti.com/kosh/religion/langar/)[ਵVaisakhiReligion · Sikh harvest festival & the birth of the Khalsa · 13–14 April](https://jugti.com/kosh/religion/vaisakhi/)[ਗGurdwara Sri Guru Singh Sabha, SouthallReligion · Gurdwara Sri Guru Singh Sabha Southall: the largest Sikh temple in London, on Guru Nanak Road, opened 30 March 2003, from a converted dairy to a 3,000 seat hall](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwara-sri-guru-singh-sabha-southall-uk/)[ਗGuru Nanak Darbar Gurdwara, GravesendReligion · Guru Nanak Darbar Gurdwara in Gravesend, Kent: the largest gurdwara in Europe, opened in November 2010, with its history from the Edwin Street house of the 1950s](https://jugti.com/kosh/religion/guru-nanak-darbar-gurdwara-gravesend-uk/)[ਕCentral Gurdwara Singh Sabha, GlasgowReligion · Gurdwaras & shrines](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/central-gurdwara-singh-sabha-glasgow-uk/)[ਗGuru Nanak Darbar Gurdwara, GravesendReligion · Gurdwaras & shrines](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/guru-nanak-darbar-gurdwara-gravesend-uk/)[ਯGurdwaras in the UKReligion · Gurdwaras & shrines](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/gurdwaras-in-uk/)[ਗGurdwara Sri Guru Singh Sabha, SouthallReligion · Gurdwaras & shrines](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/gurdwara-sri-guru-singh-sabha-southall-uk/)[ਲLangarReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/langar/)[ਵVaisakhiReligion · Festivals & observances](https://jugti.com/kosh/religion/festivals/vaisakhi/) ## More religion entries to explore [ਕGurdwaras in CanadaReligion · Gurdwaras & shrines](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/gurdwaras-in-canada/)[ਵGurdwaras in Vancouver and SurreyReligion · Gurdwaras & shrines](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/gurdwaras-in-vancouver-surrey/)[ਸSunderland Sikh Association Gurdwara, SunderlandReligion · Gurdwaras & shrines](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/sunderland-sikh-association-gurdwara-uk/)[ਗGuru Gobind Singh Gurdwara, BradfordReligion · Gurdwaras & shrines](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/guru-gobind-singh-gurdwara-bradford-uk/) Sources (5) 1. [Central Gurdwara (Khalsa Jatha British Isles), Historic England (on Queensdale Road since 1969; founded originally in 1908 and the first gurdwara to be established in Europe; at Sinclair Road from 1913 to 1969; the meaning of Khalsa and of jatha, an organised group)](https://historicengland.org.uk/images-books/photos/job/2K/31642) 2. [History, Khalsa Jatha British Isles official site (formed in 1908 to promote religious and social activities among Sikhs settled in the UK; affiliated to the Chief Khalsa Diwan, Amritsar; Putney house in 1911 opened by Maharaja Bhupindra Singh of Patiala; lease of 79 Sinclair Road bought in 1913; weekly diwans from 1953; full time granthi in 1954; Norland Castle on Queensdale Road bought and moved into in 1969; domes added in the early 1990s; refurbishment from 2000 and in 2020)](http://www.khalsajatha.com/home/history) 3. [The Central Gurdwara, London, SikhiWiki (address 62 Queensdale Road, London W11 4SG; building layout: langar hall and kitchen at basement level, main divan hall on the ground floor, gallery on the first floor; new palki sahib built; refurbishment from 2000 extended the gallery for a second hall)](https://www.sikhiwiki.org/index.php?title=The%5FCentral%5FGurdwara%2C%5FLondon) 4. [Central Gurdwara (Khalsa Jatha) London, Wikipedia (the oldest gurdwara in the UK and Europe; established 1908; congregations at 79 Sinclair Road from 1913 to 1969; present building on Queensdale Road from 1969; Nishan Sahib flies the original symbol of the Khalsa; relations with the Nihang Dal; Budha Dal conducts its Amrit Sanchars)](https://en.wikipedia.org/wiki/Central%5FGurdwara%5F%28Khalsa%5FJatha%29%5FLondon) 5. [Door to the guru on Queensdale Road, Norland Noticeboard, 2021 (up to 450 hot meals cooked daily and distributed to food banks and homeless shelters; medical oxygen concentrators arranged for hospitals in Punjab during the Covid-19 crisis in India; the oldest established Sikh place of worship in Europe)](http://www.norlandnoticeboard.com/home/2021/5/11/door-to-the-guru-on-queensdale-road) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[What does Khalsa Jatha mean?](#s-s2)[History: Putney and Sinclair Road](#s-s4)[Norland Castle: the Queensdale Road home](#s-s7)[Keeping the old Khalsa traditions](#s-s9)[Seva in west London today](#s-s11)[How do you visit the Central Gurdwara?](#s-s13)[Related topics](#related-topics)[More religion entries](#more-like-this) Facts Punjabi name ਕੇਂਦਰੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ (ਖਾਲਸਾ ਜੱਥਾ), ਸ਼ੈਫਰਡਜ਼ ਬੁਸ਼ Country United Kingdom City London (Shepherd's Bush, Royal Borough of Kensington and Chelsea) Address 62 Queensdale Road, London W11 4SG Founded 1908, as the Khalsa Jatha British Isles Affiliation Affiliated to the Chief Khalsa Diwan, Amritsar, in 1908 Earlier homes Putney (1911 to 1913); 79 Sinclair Road, West Kensington (1913 to 1969) Present building The former Norland Castle, Queensdale Road, since 1969; golden domes added in the early 1990s Distinction Oldest gurdwara in the United Kingdom and the first gurdwara established in Europe ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [People167 entries](https://jugti.com/kosh/people/)[Places12,425 places](https://jugti.com/kosh/places/)[Books55 books](https://jugti.com/kosh/books/)[ੳWords344 words](https://jugti.com/kosh/words/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)