Source: https://jugti.com/kosh/religion/other-faiths/mian-mir/ ਸਾਈਂ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[Religion](https://jugti.com/kosh/religions/)/[Other faiths](https://jugti.com/kosh/religions/other-faiths/)/Sain Mian Mir Ji Religion · Other faiths # Sain Mian Mir Jiਸਾਈਂ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ Sain Mian Mir Ji explained: the Qadiri Sufi saint of Lahore, friend of Guru Arjan Dev Ji in Sikh tradition, teacher of Dara Shikoh, and his tomb at Dharampura [In short](#in-short)[Who was Mian Mir?](#s-b2)[From Sindh to Lahore: a life of prayer and study](#s-b5)[Did Mian Mir lay the foundation stone of the Golden Temple?](#s-b8)[His teaching and his khanqah in Lahore](#s-b12)[What did Dara Shikoh learn from Mian Mir?](#s-b15)[His tomb in Lahore and why Sikhs still honour him](#s-b18)[Related topics](#related-topics)[More religion entries](#more-like-this) In short Sain Mian Mir Ji (c. 1550 to 1635) was a Qadiri Sufi saint who lived most of his life in Lahore, after early training in Sindh under Shaikh Khizr Sevastani. Sikh tradition remembers him as a friend of Guru Arjan Dev Ji and tells that the Guru invited him to lay the foundation stone of Harmandir Sahib in 1588, a story first written down much later. His most famous disciple was Prince Dara Shikoh, who wrote his biography, read his funeral oration and built his tomb at Dharampura, Lahore, where devotees still gather for his urs. Updated 05 Nov 2026 Facts Punjabi name ਸਾਈਂ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ Gurmukhi ਸਾਈਂ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ Real name Shaikh Mir Muhammad, also given as Mir Mohammed Muayyinul Islam Born c. 1550 at Sahvan (Sevastan), in present day Dadu district, Sindh Died 1635 at Lahore; sources give 7, 11 and 22 August 1635 Place Lahore, Punjab (in present day Pakistan) All 12 facts Tradition Sufism, Qadiriyah (Qadiri) order; founder of its Mian Khel branch Teacher Shaikh Khizr Sevastani Known disciple Prince Dara Shikoh, eldest son of Shah Jahan, who compiled his biography Sakinat al-Auliya Spiritual successor Mullah Shah Badakhshi Shrine Shrine of Mian Mir, Alam Ganj, Dharampura, Lahore; tomb completed in 1640 on Dara Shikoh's orders Observed at shrine Annual urs, his death anniversary, observed by devotees every year Full story7 min read Sain Mian Mir Ji (c. 1550 to 1635) was a Qadiri Sufi saint who lived most of his life in Lahore, a friend in Sikh tradition of Guru Arjan Dev Ji, the honoured teacher of Prince Dara Shikoh, and a figure Muslims and Sikhs still revere together at his tomb in Dharampura, Lahore. ## Who was Mian Mir? Mian Mir was the popular name of Shaikh Mir Muhammad, a Sufi saint of the Qadiriyah, or Qadiri, order. The Encyclopaedia of Sikhism gives his dates as 1550 to 1635 and makes him a contemporary of two Sikh Gurus: Guru Arjan Dev Ji (1563 to 1606) and Guru Hargobind Ji (1595 to 1644). Later accounts also call him Mir Mohammed Muayyinul Islam, and the Punjab Auqaf Department gives his full popular form as Baba Sain Mir Mohammed Sahib. He belonged to a family that claimed descent from Hazrat Umar Faruq, the second Caliph. Within his own order he is identified as the founder of the Mian Khel branch of the Qadiri line, and his younger sister, Bibi Jamal Khatun, was his disciple and a Sufi saint in her own right. In Punjab's long line of Sufi saints he stands between the generation of [Baba Farid Ji](https://jugti.com/kosh/religion/other-faiths/baba-farid-ji/), whose verses entered Guru Granth Sahib Ji, and the later voice of [Baba Bulleh Shah Ji](https://jugti.com/kosh/religion/other-faiths/baba-bulleh-shah/): see Jugti's account of the [Sufi heritage of Punjab](https://jugti.com/kosh/religion/islam/sufi-heritage-of-punjab/) for that wider story. ## From Sindh to Lahore: a life of prayer and study Mian Mir Ji was born in 957 AH, AD 1550, at Sahvan, also written Sevastan, in the present Dadu district of Sindh in Pakistan. His father, Qazi Sayandanah, named Sain Datta in some chronicles, died while the boy was young, and he grew up under the care of his mother, Bibi Fatimah. She placed him under Shaikh Khizr Sevastani to study the Qadiri path, and the Encyclopaedia says he passed through the stations and stages of the mystic path in rapid succession, completing that training by about the age of 25. He then moved to Lahore and studied traditional and rational philosophy under Maulana Saad Ullah, then Maulana Nimat Ullah and Mufti Abdus Salam. He became known as a distinguished scholar, an alim, yet he disliked publicity, preferred solitude, spent long hours in prayer and meditation in gardens and forests outside the city, and was very selective about accepting disciples. For a time he left Lahore for Sirhind, but the climate did not suit him, and after about a year he returned to Lahore for the rest of his life. ## Did Mian Mir lay the foundation stone of the Golden Temple? This is the best known question about Mian Mir Ji, and it deserves a careful answer. Sikh tradition holds that [Guru Arjan Dev Ji](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-arjan-dev-ji/), who was planning the [Harmandir Sahib](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/harmandir-sahib/) in the middle of the sacred pool at Amritsar, invited his friend Mian Mir Ji to lay its foundation stone in 1588, because the new shrine was to be open to people of all castes, creeds and places. SikhiWiki gives the traditional date as 1 Magh, Samvat 1647, 13 January 1588, and describes the saint arriving in a patched cloak and a cone shaped cap with a rose on top, to a warm welcome from the Guru. The written record, however, is later than the event. Wikipedia's account, following modern scholarship, notes that the meeting of Guru Arjan Ji and Mian Mir Ji does not appear in early Sikh literature and is first mentioned in chronicles of the 18th and 19th centuries. The foundation account itself is traced to the Tawarikh-i-Punjab of 1848, written by Ghulam Muhayy-ud-Din, known as Bute Shah. It was repeated in European writing and was endorsed in the Report Sri Darbar Sahib of 1929, published by the Harmandir Sahib authorities. Against that, the Punjab Auqaf account points out that the earliest Sikh records say the foundation stone was laid by Guru Arjan Ji himself, and that Dara Shikoh's own 17th century biography of Mian Mir Ji, the Sakinat al-Auliya, does not mention the story at all. Jugti therefore presents it as what it is: a deeply honoured tradition, cherished as a sign of the friendship between Guru and saint, whose earliest written forms are much later than 1588\. Readers should hold both parts together: the tradition, and the state of the evidence. ## His teaching and his khanqah in Lahore Mian Mir Ji taught by the way he lived. The accounts agree that he loved people who loved God and kept his distance from worldly, selfish seekers: greedy officials and ambitious nobles who ran after holy men for blessings were not welcome, and he posted his own disciples at the gate of his house to turn such visitors away. SikhiWiki adds that he never accepted gifts sent by Emperor Jahangir, Emperor Shah Jahan, their ministers or nobles. Emperor Jahangir, in his own memoir, the Tuzuk, praised the saint's piety and selflessness. His Lahore home functioned as a khanqah, a Sufi hospice where disciples, called murids, gathered for instruction and prayer. Tradition remembers repeated meetings there and at Amritsar between Mian Mir Ji and the Sikh Gurus. Guru Arjan Ji often came to Lahore, the birthplace of his father [Guru Ram Das Ji](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-ram-das-ji/), and SikhiWiki says the Guru would always call on the saint, while Mian Mir Ji travelled to Amritsar in return and knew many of the Gurus' verses by heart. The Encyclopaedia also credits him, in tradition, with helping to secure the release of Guru Hargobind Ji from detention at Gwalior Fort under Jahangir's orders. ## What did Dara Shikoh learn from Mian Mir? Mian Mir Ji's most famous disciple was Prince Dara Shikoh, the eldest son of the Mughal emperor Shah Jahan. Dara came to the saint as a devoted student of Sufism, and the relationship shaped the rest of his life. He compiled the Sakinat al-Auliya, the Sanctuary of the Saints, a biography of Mian Mir Ji and his circle that remains the earliest full account of the saint's life, sayings and disciples. Because Dara wrote so close to his teacher's lifetime, historians treat his book as the starting point for anything claimed about Mian Mir Ji, which is why its silence on the foundation stone story is noted so carefully above. When Mian Mir Ji died, Dara Shikoh read the funeral oration, according to the accounts, and then ordered a tomb over his teacher's grave. Mian Mir Ji's spiritual successor was Mullah Shah Badakhshi, himself later Dara's teacher, so the prince's devotion passed from master to successor. ## His tomb in Lahore and why Sikhs still honour him Mian Mir Ji died at Lahore in 1635\. The day is given differently in the sources: the Encyclopaedia of Sikhism gives 7 August 1635, Wikipedia's death section gives 11 August 1635, and the Punjab Auqaf Department gives 22 August 1635, as 7 Rabi al-awwal 1045 AH. He wished to be buried beside his long time friend Syed Muhammad Natha Shah Gilani, and his tomb stands in the Alam Ganj neighbourhood of Dharampura, south east of the old city, in the locality that still carries his name. Sikhs visiting Lahore often pair the shrine with [Gurdwara Dera Sahib](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/dera-sahib-lahore/), the shrine of Guru Arjan Ji's martyrdom in the same city. The tomb Dara Shikoh ordered was completed in 1640\. It stands on a raised square plinth of white marble, 54 feet on each side, inside a quadrangle of about 200 feet enclosed by high walls with small cells for dervishes and pilgrims. The tomb is a rectangular structure topped by a dome of grey granite with wide overhanging eaves, and a mosque of pink sandstone with five short domes stands on the western side. Beside it is the tomb of his nephew Muhammed Sharif, the first sajjada nashin, or hereditary caretaker, and nearby stands the tomb of Nadira Begum, Dara Shikoh's wife. After Dara's death, Aurangzeb took much of the material gathered for this tomb and used it in Lahore's Badshahi Mosque, so the shrine was finished more simply than intended. Maharaja Ranjit Singh later had its interior painted with floral patterns and came as a pilgrim himself. The shrine is still a living place of prayer. Devotees come every day, tie threads as prayers, and gather each year for his urs, his death anniversary. It is managed under an Auqaf committee, and its history of bringing Muslims and Sikhs together continues: Sikhs revere Mian Mir Ji as the friend of their Gurus, and his name is still spoken wherever the story of Harmandir Sahib is told. Few figures belong so completely to two traditions at once, and that shared reverence is his lasting gift to Punjab. ਸਾਈਂ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ (ਲਗਭਗ 1550 ਤੋਂ 1635) ਕਾਦਰੀ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਹਨ, ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਉਸਤਾਦ ਹਨ, ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਧਰਮਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਉੱਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਅੱਜ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਸਤਿਕਾਰ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ## ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਕੌਣ ਸਨ? ਮੀਆਂ ਮੀਰ, ਸ਼ੇਖ ਮੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਂ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਦਰੀਆ, ਭਾਵ ਕਾਦਰੀ, ਸਿਲਸਿਲੇ ਦੇ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ 1550 ਤੋਂ 1635 ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ: ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ (1563 ਤੋਂ 1606) ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ (1595 ਤੋਂ 1644)। ਕੁਝ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਮੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਈਨੁਲ ਇਸਲਾਮ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਔਕਾਫ਼ ਵਿਭਾਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਸਾਈਂ ਮੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੂਜੇ ਖਲੀਫ਼ਾ ਹਜ਼ਰਤ ਉਮਰ ਫ਼ਾਰੂਕ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਦਰੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੀ ਮੀਆਂ ਖੇਲ ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਬਾਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਬੀਬੀ ਜਮਾਲ ਖਾਤੂਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਰੀਦ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪ ਵੀ ਜਾਣੀ ਪਛਾਣੀ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ [ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ](https://jugti.com/kosh/religion/other-faiths/baba-farid-ji/), ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ, ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ [ਬਾਬਾ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਜੀ](https://jugti.com/kosh/religion/other-faiths/baba-bulleh-shah/) ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵੱਡੀ ਕਹਾਣੀ ਲਈ ਜੁਗਤੀ ਦਾ [ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੂਫ਼ੀ ਵਿਰਾਸਤ](https://jugti.com/kosh/religion/islam/sufi-heritage-of-punjab/) ਵਾਲਾ ਲੇਖ ਵੇਖੋ। ## ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਲਾਹੌਰ: ਇਬਾਦਤ ਅਤੇ ਇਲਮ ਦਾ ਜੀਵਨ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 957 ਹਿਜਰੀ, 1550 ਈਸਵੀ, ਵਿੱਚ ਸਹਿਵਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੇਵਸਤਾਨ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਅੱਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਸੂਬੇ ਦੇ ਦਾਦੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕਾਜ਼ੀ ਸਯਦਾਨਾਹ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸਾਈਂ ਦੱਤਾ ਵੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਬੀਬੀ ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਦਰੀ ਰਾਹ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਸ਼ੇਖ ਖਿਜ਼ਰ ਸੇਵਸਤਾਨੀ ਕੋਲ ਪਾਇਆ, ਅਤੇ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੂਹਾਨੀ ਰਾਹ ਦੇ ਪੜਾਅ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 25 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਮੌਲਾਨਾ ਸਾਅਦ ਉੱਲਾਹ, ਫਿਰ ਮੌਲਾਨਾ ਨਿਅਮਤ ਉੱਲਾਹ ਅਤੇ ਮੁਫ਼ਤੀ ਅਬਦੁਸ ਸਲਾਮ ਕੋਲ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਜਾਣੇ ਪਛਾਣੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਆਲਿਮ, ਬਣ ਗਏ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਉਣ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਇਕਾਂਤ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਇਬਾਦਤ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਮੁਰੀਦ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਚੋਣਵੇਂ ਸਨ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਰਹਿੰਦ ਵੀ ਗਏ, ਪਰ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਆਬੋ ਹਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ ਨਾ ਆਈ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਮੁੜ ਆਏ। ## ਕੀ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਸੀ? ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਵਾਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਦੇਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ [ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-arjan-dev-ji/) ਨੇ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ [ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/harmandir-sahib/) ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ ਨੂੰ 1588 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਵਾਂ ਅਸਥਾਨ ਹਰ ਜਾਤ, ਹਰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਸਿੱਖੀਵਿਕੀ ਇਸ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤਾਰੀਖ 1 ਮਾਘ, ਸੰਮਤ 1647, 13 ਜਨਵਰੀ 1588 ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਤ ਜੀ ਟਾਕੀਆਂ ਵਾਲਾ ਲੰਮਾ ਚੋਗਾ ਅਤੇ ਉੱਤੇ ਗੁਲਾਬ ਦਾ ਫੁੱਲ ਲੱਗੀ ਤਿਕੋਣੀ ਟੋਪੀ ਪਹਿਨ ਕੇ ਆਏ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਘਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਲਿਖਤੀ ਸਬੂਤ ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਦਾ ਹੈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਲੇਖ, ਆਧੁਨਿਕ ਖੋਜ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ, ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਅਤੇ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 18ਵੀਂ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਨੀਂਹ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ 1848 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਤਵਾਰੀਖ ਏ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਲੇਖਕ ਗੁਲਾਮ ਮੁਹਯੁੱਦੀਨ, ਭਾਵ ਬੂਟੇ ਸ਼ਾਹ, ਸਨ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਯੂਰਪੀ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਈ, ਅਤੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ 1929 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਰਿਪੋਰਟ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਪੰਜਾਬ ਔਕਾਫ਼ ਦਾ ਲੇਖ ਸਾਫ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਸਿੱਖ ਲਿਖਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਖੁਦ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦੀ ਆਪਣੀ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ, ਸਕੀਨਤ ਅਲ ਔਲੀਆ, ਵਿੱਚ ਨੀਂਹ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੁਗਤੀ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਹੈ: ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਸਤਿਕਾਰਤ ਪਰੰਪਰਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸੰਤ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ 1588 ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਦੇ ਹਨ। ਪਾਠਕ ਦੋਵੇਂ ਗੱਲਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਰੱਖਣ: ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੀ। ## ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਖਾਨਕਾਹ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚੋਂ ਦਿਸਦੀ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਲੇਖ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਰੱਬ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਦੁਨਿਆਵੀ, ਸਵਾਰਥੀ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਲਾਲਚੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਾਕਾਂਖੀ ਨਵਾਬ, ਜੋ ਅਸੀਸਾਂ ਲਈ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਵਾਗਤਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁਰੀਦ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਸਿੱਖੀਵਿਕੀ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਜਾਂ ਅਮੀਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਕੋਈ ਤੋਹਫ਼ਾ ਕਦੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਤਮਕਥਾ, ਤੁਜ਼ਕ, ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਜੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਰ ਖਾਨਕਾਹ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਉਹ ਸੂਫ਼ੀ ਠਿਕਾਣਾ, ਜਿੱਥੇ ਮੁਰੀਦ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਬਾਦਤ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਰੰਪਰਾ ਉੱਥੇ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹੋਈਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਅਕਸਰ ਲਾਹੌਰ ਆਉਂਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ [ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-ram-das-ji/) ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਿੱਖੀਵਿਕੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਤ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਸਨ, ਜਦਕਿ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ ਵੀ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਜ਼ਬਾਨੀ ਯਾਦ ਸੀ। ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਨਾਲ ਗਵਾਲੀਅਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਕਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ## ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨੇ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਤੋਂ ਕੀ ਸਿੱਖਿਆ? ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੁਰੀਦ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਸਨ, ਜੋ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਦਾਰਾ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਸੰਤ ਜੀ ਕੋਲ ਆਏ, ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਬਾਕੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਕੀਨਤ ਅਲ ਔਲੀਆ, ਭਾਵ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ, ਨਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਤ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਬਚਨਾਂ ਅਤੇ ਮੁਰੀਦਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਪੂਰਾ ਲੇਖਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਦਾਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਸਤਾਦ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੇ ਐਨ ਨੇੜੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ ਬਾਰੇ ਹਰ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਆਰੰਭ ਬਿੰਦੂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਉੱਤੇ ਨੀਂਹ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਚੁੱਪ ਨੂੰ ਐਨੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਲੇਖਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨਾਜ਼ੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼, ਜਾਂ ਅੰਤਿਮ ਬਾਣੀ, ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨੇ ਪੜ੍ਹਾਈ। ਫਿਰ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਸਤਾਦ ਦੀ ਕਬਰ ਉੱਤੇ ਮਕਬਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਦਰੀ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ ਦੇ ਰੂਹਾਨੀ ਜਾਨਸ਼ੀਨ ਮੁੱਲਾ ਸ਼ਾਹ ਬਦਖਸ਼ੀ ਸਨ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਦਾਰਾ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਬਣੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਉਸਤਾਦ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੁਣੇ ਜਾਨਸ਼ੀਨ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ## ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ 1635 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦਾ ਦਿਨ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ: ਸਿੱਖ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ 7 ਅਗਸਤ 1635 ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ 11 ਅਗਸਤ 1635 ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਔਕਾਫ਼ ਵਿਭਾਗ 22 ਅਗਸਤ 1635 ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ 7 ਰਬੀ ਅਲ ਅੱਵਲ 1045 ਹਿਜਰੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਸੱਯਦ ਮੁਹੰਮਦ ਨਾਥਾ ਸ਼ਾਹ ਗਿਲਾਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਦਫ਼ਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਧਰਮਪੁਰਾ ਦੇ ਆਲਮ ਗੰਜ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, ਉਸੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲਾਹੌਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਅਕਸਰ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਉਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇ ਅਸਥਾਨ [ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਡੇਰਾ ਸਾਹਿਬ](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/dera-sahib-lahore/) ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਮਕਬਰਾ 1640 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਚਿੱਟੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਉੱਚੇ ਵਰਗਾਕਾਰ ਥੜ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਰ ਭੁਜਾ 54 ਫੁੱਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੱਕ ਚਿੱਟੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਲਗਭਗ 200 ਫੁੱਟ ਦੇ ਚੌਕੋਰ ਅਹਾਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਵੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਛੋਟੀਆਂ ਕੋਠੜੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ। ਮਕਬਰਾ ਖੁਦ ਆਇਤਾਕਾਰ ਇਮਾਰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸਲੇਟੀ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਦਾ ਗੁੰਬਦ ਹੈ ਅਤੇ ਚੌੜੇ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਛੱਜੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਗੁਲਾਬੀ ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮਸਜਿਦ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਪੰਜ ਛੋਟੇ ਗੁੰਬਦ ਹਨ। ਮਕਬਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੱਜਾਦਾ ਨਸ਼ੀਨ, ਭਾਵ ਵੰਸ਼ਗਤ ਸੇਵਾਦਾਰ, ਸਨ, ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਦਿਰਾ ਬੇਗਮ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਹੈ। ਦਾਰਾ ਦੇ ਦਿਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਇਸ ਮਕਬਰੇ ਲਈ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਬਹੁਤੀ ਸਮੱਗਰੀ ਲੈ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਲਈ, ਇਸ ਲਈ ਅਸਥਾਨ ਉਸਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲੋਂ ਸਾਦਾ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰਾਈ ਅਤੇ ਆਪ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਯਾਤਰੀ ਵਜੋਂ ਆਏ। ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਅੱਜ ਵੀ ਇਬਾਦਤ ਦੀ ਜਿਉਂਦੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਰਦਾਸਾਂ ਵਜੋਂ ਧਾਗੇ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਰਸ, ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਬਰਸੀ, ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਔਕਾਫ਼ ਕਮੇਟੀ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਇਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਜਾਰੀ ਹੈ: ਸਿੱਖ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਇੰਨੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਸਤਿਕਾਰ ਹੀ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਥਾਈ ਤੋਹਫ਼ਾ ਹੈ। ## Related topics [ਸHarmandir SahibReligion · Sikhism's holiest shrine: the Golden Temple of Amritsar, its history and visitor guide](https://jugti.com/kosh/religion/harmandir-sahib/)[ਗGuru Arjan Dev JiReligion · Fifth Sikh Guru · 1563–1606](https://jugti.com/kosh/religion/guru-arjan-dev-ji/)[ਗGuru Ram Das JiReligion · Fourth Sikh Guru · 1534–1581](https://jugti.com/kosh/religion/guru-ram-das-ji/)[ਬBaba Farid JiReligion · Sufi saint, poet · 1173–1266](https://jugti.com/kosh/religion/baba-farid-ji/)[ਬBaba Bulleh ShahReligion · Punjabi Sufi poet (c. 1680-1757), voice of divine love](https://jugti.com/kosh/religion/baba-bulleh-shah/)[ਪSufi Heritage of PunjabReligion · Punjab's Sufi orders, poets, shrines and festivals: Chishti, Suhrawardi, Qadri and Naqshbandi, from Baba Farid's Pakpattan to Data Darbar, Lahore](https://jugti.com/kosh/religion/sufi-heritage-of-punjab/)[ਗGurdwara Dera SahibReligion · The Lahore gurdwara marking the spot where Guru Arjan Dev Ji, the fifth Sikh Guru, attained martyrdom in 1606.](https://jugti.com/kosh/religion/dera-sahib-lahore/)[ਪSufi Heritage of PunjabReligion · Islam](https://jugti.com/kosh/religion/islam/sufi-heritage-of-punjab/)[ਗGurdwara Dera SahibReligion · Gurdwaras & shrines](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/dera-sahib-lahore/)[ਸHarmandir SahibReligion · Gurdwaras & shrines](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/harmandir-sahib/)[ਬBaba Bulleh ShahReligion · Other faiths](https://jugti.com/kosh/religion/other-faiths/baba-bulleh-shah/)[ਬBaba Farid JiReligion · Other faiths](https://jugti.com/kosh/religion/other-faiths/baba-farid-ji/)[ਗGuru Arjan Dev JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-arjan-dev-ji/)[ਗGuru Ram Das JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-ram-das-ji/) ## More religion entries to explore [ਨNasihatnamaReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/nasihatnama/)[ਮMiharban JanamsakhiReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/miharban-janamsakhi/)[ਮMata Sulakhni JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/mata-sulakhni-ji/)[ਸSirdar Kapur SinghReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/sirdar-kapur-singh/) Sources (5) 1. [Mian Mir, Hazrat, Encyclopaedia of Sikhism (The Sikh Encyclopedia)](https://www.thesikhencyclopedia.com/mtan-mir-hazrat/) 2. [Mian Mir, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Mian%5FMir) 3. [Saint Hazrat Mian Mir, SikhiWiki](https://www.sikhiwiki.org/index.php/Mian%5FMir) 4. [Shrine of Mian Mir, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Shrine%5Fof%5FMian%5FMir) 5. [Hazrat Mian Mir, Auqaf and Religious Affairs Department, Government of Punjab, Pakistan](https://auqaf.punjab.gov.pk/mian-mir) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[Who was Mian Mir?](#s-b2)[From Sindh to Lahore: a life of prayer and study](#s-b5)[Did Mian Mir lay the foundation stone of the Golden Temple?](#s-b8)[His teaching and his khanqah in Lahore](#s-b12)[What did Dara Shikoh learn from Mian Mir?](#s-b15)[His tomb in Lahore and why Sikhs still honour him](#s-b18)[Related topics](#related-topics)[More religion entries](#more-like-this) Facts Punjabi name ਸਾਈਂ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ Gurmukhi ਸਾਈਂ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ Real name Shaikh Mir Muhammad, also given as Mir Mohammed Muayyinul Islam Born c. 1550 at Sahvan (Sevastan), in present day Dadu district, Sindh Died 1635 at Lahore; sources give 7, 11 and 22 August 1635 Place Lahore, Punjab (in present day Pakistan) Tradition Sufism, Qadiriyah (Qadiri) order; founder of its Mian Khel branch Teacher Shaikh Khizr Sevastani Known disciple Prince Dara Shikoh, eldest son of Shah Jahan, who compiled his biography Sakinat al-Auliya Spiritual successor Mullah Shah Badakhshi Shrine Shrine of Mian Mir, Alam Ganj, Dharampura, Lahore; tomb completed in 1640 on Dara Shikoh's orders Observed at shrine Annual urs, his death anniversary, observed by devotees every year ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [People491 entries](https://jugti.com/kosh/people/)[Places12,428 places](https://jugti.com/kosh/places/)[Books235 books](https://jugti.com/kosh/books/)[ੳWords607 words](https://jugti.com/kosh/words/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)