Source: https://jugti.com/kosh/religion/practices/bole-so-nihal/ ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[Religion](https://jugti.com/kosh/religions/)/[Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religions/practices/)/Bole So Nihal Religion · Practices & customs # Bole So Nihalਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ Bole So Nihal, Sat Sri Akal: what the Sikh jaikara means word by word, its place at the end of Ardas, its Khalsa history, and how Sat Sri Akal became a greeting [In short](#in-short)[What does Bole So Nihal, Sat Sri Akal mean?](#s-s2)[Why does the word Akal matter so much?](#s-s5)[How is the jaikara raised at the end of Ardas?](#s-s8)[A call first popularised by Guru Gobind Singh Ji](#s-s11)[Is Sat Sri Akal a greeting or a war cry?](#s-s14)[What does the jaikara say about victory?](#s-s17)[Related topics](#related-topics)[More religion entries](#more-like-this) In short Bole So Nihal is the first half of the Sikh jaikara, the shout of victory: whoever utters the words that follow shall be happy, shall be fulfilled. The congregation answers Sat Sri Akal, Truth is the Timeless One. First popularised by Guru Gobind Singh Ji, the call closes Ardas, opens celebrations, and gives Sikhs their everyday greeting. Updated 29 Oct 2026 Facts Punjabi name ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ Punjabi name Bole So Nihal, ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ, full call Bole So Nihal, Sat Sri Akal Type Jaikara, a shout of victory, triumph or exultation First half Bole So Nihal: whoever utters the words that follow shall be happy, shall be fulfilled Answer Sat Sri Akal: Truth, or Eternal, is the great Timeless One, God beyond time Popularised by Guru Gobind Singh Ji, with the creation of the Khalsa in 1699 All 10 facts Liturgical place Shouted in unison at the end of Ardas in the sangat Scriptural roots Sat in Satnam and Akal in Akal Murati, both in the Mool Mantra of Guru Nanak Dev Ji Greeting note Sat Sri Akal is the everyday greeting; the formal Khalsa salutation is Waheguru Ji Ka Khalsa, Waheguru Ji Ki Fateh Living use Battle cry of the Punjab Regiment, Sikh Regiment and Sikh Light Infantry of the Indian Army Full story6 min read Bole So Nihal, Sat Sri Akal is the Sikh jaikara, the shout of victory, triumph and joy that rings out at the end of Ardas and wherever the sangat gathers in celebration. One voice calls Bole So Nihal, whoever utters shall be fulfilled, and the whole congregation answers Sat Sri Akal, Truth is the Timeless One. ## What does Bole So Nihal, Sat Sri Akal mean? The jaikara has two halves, and the Encyclopaedia of Sikhism sets out both. The first, bole so nihal, often raised as jo bole so nihal, is a promise: whoever utters the phrase that follows shall be happy, shall be fulfilled. The second half is the phrase itself, sati sri akal, rendered in the Encyclopaedia as Eternal is the Holy, Great Timeless Lord. Put together, the call says that the one who proclaims that Truth is the Timeless One will be fulfilled. It is a call and an answer in a single breath: a promise made by one voice and a truth declared by everyone together. Each word of the answer carries weight. Sat, from the Sanskrit satya, means true, good, abiding, real and eternal. Sri is an honorific denoting beauty, glory, grace and majesty. Akal means the Timeless One, the God who stands beyond time. The Encyclopaedia notes that both key words reach back to Guru Nanak Dev Ji and the Mool Mantra that opens Japji Sahib: Sat appears in Satnam, Reality Eternal, and Akal in Akal Murati, Form Eternal, two of the names by which the Absolute is described at the very start of Sikh scripture. ## Why does the word Akal matter so much? The Encyclopaedia of Sikhism explains that Akal, the Timeless, stood at the centre of Guru Gobind Singh Ji and his vision of the world and of human life. Kal is time, and in common speech it also stands for death, the inevitable hour that comes for everyone. Fear, at its root, is fear of death. To place the Timeless at the centre of faith is therefore, in the Guru and his thinking, the way to banish fear and to make heroes of ordinary mortals. That is why his principal composition of adoration is titled Akal Ustat, Laudation of the Timeless, and why God is praised in his writings as Sarab Kal, Lord of All Time, and Akal Purakh, the Eternal, All Pervading Reality. The jaikara is not only a shout of joy. It is a short lesson in courage: the Timeless does not die, so those who remember the Timeless need not be ruled by fear. The word was already familiar before the tenth Guru chose it. The Encyclopaedia notes that Akal appears four times in the Vars of Bhai Gurdas Ji, the scholar poet of the time of Guru Arjan Dev Ji and Guru Hargobind Ji, each time in the sense of God the Eternal. Guru Gobind Singh Ji took a word the tradition already loved and made it the vehicle of his deepest inspiration. ## How is the jaikara raised at the end of Ardas? Every Sikh congregation knows the moment. [Ardas](https://jugti.com/kosh/religion/practices/ardas/), the standing prayer that closes a service, ends with the whole [sangat](https://jugti.com/kosh/religion/practices/sangat/) on its feet. The Encyclopaedia of Sikhism describes the practice exactly: one of the Sikhs in the sangat, particularly the one leading the Ardas, shouts the first phrase, jo bole so nihal, and the entire congregation, usually including the leader, answers sati sri akal in unison, in a long drawn, full throated shout. The jaikara has become an integral part of Sikh liturgy, not a decoration added to it. It marks the point where prayer turns outward into resolve, joy and readiness to act. The same call rises wherever Sikhs celebrate together: at a gurpurab, at the head of a [nagar kirtan](https://jugti.com/kosh/religion/practices/nagar-kirtan/) procession behind the Panj Pyare, at the opening of a community undertaking, and in moments of shared grief as well as triumph. Shouted in unison, it is at once an expression of ecstatic joy, an assent to a shared cause, and, as the Encyclopaedia puts it, an invocation for divine aid. A decision taken by a congregation is often sealed this way, the shout standing as the community and its spoken yes. ## A call first popularised by Guru Gobind Singh Ji The Encyclopaedia of Sikhism credits Guru Gobind Singh Ji with first popularising the jaikara, and ties its rise to the creation of the Khalsa in 1699\. A royal news writer of the time reported that for days after the new initiation by amrit was introduced at Anandpur Sahib, the whole atmosphere resounded with cries of Akal, Akal, the shouts of Sat Sri Akal raised again and again by those who had joined the Khalsa, filled with new fervour. From the beginning, then, the jaikara belonged to the Khalsa: it was the sound of a community that had been given a new discipline and a new courage. The word Akal travelled with that community into public life. After Sikhs acquired political power in Punjab, the seals of Sikh chiefs bore the inscription Akal Sahai, Akal be our Succourer. The most devoted section of the Sikh fighters, the Nihangs, were called Akalis, followers of Akal. And in the early 1920s, when the Sikh reform movement took fire, the party that led it took the same name, Akali, a name that remains part of Punjab and its politics to this day. Few words in Punjabi carry so much history in four letters. ## Is Sat Sri Akal a greeting or a war cry? It is both, and the Encyclopaedia of Sikhism is honest about the tension. Sat Sri Akal began as the answering half of the jaikara, a slogan and war cry expressing communal fervour. Over three centuries, its second half also became the everyday greeting between Sikhs: when two Sikhs meet, they exchange Sat Sri Akal, pointing each other to the glory of God. As a salutation exchanged with folded hands, it is essentially an utterance of praise to the Timeless and an expression of faith in human unity and dignity, distinct both from the Islamic greeting of peace and from greetings of homage such as namaste. At the same time, the formal salutation given to the Khalsa in 1699 was a different one: Waheguru Ji Ka Khalsa, Waheguru Ji Ki Fateh, the Khalsa belongs to God, and to God belongs the victory. The Encyclopaedia notes that this remains the proper form, used by those punctilious in observance and by anyone addressing a Sikh religious congregation, and the [Sikh Rehat Maryada](https://jugti.com/kosh/religion/practices/sikh-rehat-maryada/) sets it as the greeting between Amritdhari Sikhs. Wikipedia records the same distinction, and adds a living echo of the older use: three regiments of the Indian Army, the Punjab Regiment, the Sikh Regiment and the Sikh Light Infantry, still use Bole So Nihal, Sat Sri Akal as their battle cry. In daily life the greeting won. In the liturgy and on the parade ground, the jaikara keeps its first meaning. ## What does the jaikara say about victory? The deepest idea in the shout is whom the victory belongs to. The Encyclopaedia of Sikhism puts it plainly: the jaikara expresses the Sikh belief that all victory, jaya or jai, belongs to God, Waheguru. That is why, in their hour of triumph, Sikhs remember Sat Sri Akal instead of exulting in their own valour. The same faith stands inside the formal salutation, Waheguru Ji Ki Fateh, and inside the Khalsa motto [Deg Tegh Fateh](https://jugti.com/kosh/religion/practices/deg-tegh-fateh/). A community that shouts this at the end of every prayer trains itself, week by week, to hand its wins back to God and to meet its losses without despair. Bole So Nihal is a promise about the speaker. Sat Sri Akal is a statement about God. The jaikara holds the two together, and that is why it has outlasted every army that ever shouted it. ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ, ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਸਿੱਖ ਜੈਕਾਰਾ ਹੈ, ਜਿੱਤ, ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਦੀ ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਜੋ ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸੰਗਤ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੋਲੇਗਾ ਉਹ ਨਿਹਾਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਸੱਚ ਹੀ ਅਕਾਲ ਹੈ। ## ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ, ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਦਾ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? ਜੈਕਾਰੇ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ, ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਜੋ ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ ਕਰਕੇ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਾਅਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਵਾਕ ਬੋਲੇਗਾ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ ਉਹ ਵਾਕ ਆਪ ਹੈ, ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ, ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਸੱਚ ਹੀ ਮਹਾਨ ਅਕਾਲ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਜੋ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਮਿਲਾ ਕੇ ਜੈਕਾਰਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਸੱਚ ਹੀ ਅਕਾਲ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਹਾਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਇੱਕੋ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਸੱਦਾ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਹੈ, ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਕੀਤਾ ਵਾਅਦਾ ਅਤੇ ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਇਕੱਠਿਆਂ ਐਲਾਨਿਆ ਸੱਚ। ਜਵਾਬ ਦਾ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਭਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸਤ, ਜੋ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਤਯ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਸੱਚਾ, ਚੰਗਾ, ਟਿਕਿਆ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਅਸਲ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ। ਸ੍ਰੀ ਸਨਮਾਨ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਮਹਿਮਾ, ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਅਕਾਲ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ। ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਮੁੱਖ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਤੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਤ ਸਤਿਨਾਮ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੋ ਨਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ## ਅਕਾਲ ਸ਼ਬਦ ਇੰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਕਾਲ, ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਕਾਲ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਭਾਵ ਮੌਤ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਘੜੀ ਜੋ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਆਉਣੀ ਹੈ। ਡਰ, ਆਪਣੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ, ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਨੂੰ ਰੱਖਣਾ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ, ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਾਇਕ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਉਸਤਤਿ ਵਾਲੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਨਾਂ ਅਕਾਲ ਉਸਤਤਿ ਹੈ, ਅਕਾਲ ਦੀ ਵਡਿਆਈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸਰਬ ਕਾਲ, ਸਾਰੇ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ, ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ, ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੈਕਾਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਹੌਸਲੇ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸਬਕ ਹੈ, ਅਕਾਲ ਮਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਅਕਾਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਪਛਾਣਿਆ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਕਾਲ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਵਾਰ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ, ਸਦੀਵੀ, ਦੇ ਭਾਵ ਵਿੱਚ। ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਕਵੀ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਲਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਾ ਲਿਆ। ## ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਜੈਕਾਰਾ ਕਿਵੇਂ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਹਰ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਉਹ ਪਲ ਜਾਣਦੀ ਹੈ। ਅਰਦਾਸ, ਉਹ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮਾਗਮ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੁੱਕਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਸੰਗਤ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਿੱਖ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਰਦਾਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਹਿਲਾ ਵਾਕ ਜੋ ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ, ਇਕੱਠਿਆਂ ਲੰਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੈਕਾਰਾ ਸਿੱਖ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਪਰ ਲਾਈ ਸਜਾਵਟ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਉਹ ਬਿੰਦੂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਸੰਕਲਪ, ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕੰਮ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਸੱਦਾ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸਿੱਖ ਇਕੱਠੇ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਗੁਰਪੁਰਬ ਤੇ, ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਕਿਸੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ, ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜਿੱਤ ਦੇ ਪਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ। ਇਕੱਠਿਆਂ ਬੁਲਾਇਆ ਜੈਕਾਰਾ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਅਨੰਦ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ, ਸਾਂਝੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ, ਅਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਦਦ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਹੈ। ਸੰਗਤ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆ ਫ਼ੈਸਲਾ ਅਕਸਰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਾਅਰਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਬੋਲੀ ਹੋਈ ਹਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ## ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕੀਤਾ ਸੱਦਾ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਜੈਕਾਰੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨੂੰ 1699 ਵਿੱਚ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਖ਼ਬਰ ਲਿਖਾਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਨਵੀਂ ਰਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਸਾਰਾ ਮਾਹੌਲ ਅਕਾਲ, ਅਕਾਲ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਰਿਹਾ, ਖਾਲਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਵੇਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਫਿਰ ਫਿਰ ਬੁਲਾਏ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਦੇ ਜੈਕਾਰੇ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਜੈਕਾਰਾ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਉਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਹੌਸਲਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਅਕਾਲ ਸ਼ਬਦ ਉਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸ਼ਕਤੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਉੱਤੇ ਅਕਾਲ ਸਹਾਇ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਅਕਾਲ ਸਾਡਾ ਸਹਾਇਕ ਹੋਵੇ। ਸਿੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਮਰਪਿਤ ਹਿੱਸਾ, ਨਿਹੰਗ, ਅਕਾਲੀ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਅਕਾਲ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ। ਅਤੇ 1920ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਜਾਗੀ, ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਵੀ ਇਹੀ ਨਾਂ ਲਿਆ, ਅਕਾਲੀ, ਉਹ ਨਾਂ ਜੋ ਅੱਜ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸ਼ਬਦ ਚਾਰ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਇਤਿਹਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ## ਕੀ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਫਤਿਹ ਹੈ ਜਾਂ ਜੰਗ ਦਾ ਨਾਅਰਾ? ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਇਸ ਖਿੱਚ ਬਾਰੇ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੈਕਾਰੇ ਦੇ ਜਵਾਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਜੋਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਾਅਰਾ ਅਤੇ ਜੰਗ ਦਾ ਸੱਦਾ। ਤਿੰਨ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਫਤਿਹ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਦੋ ਸਿੱਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਉਹ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਕਹਿ ਕੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੁੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕਹੀ ਇਹ ਫਤਿਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਦੁਆ ਵਾਲੀ ਇਸਲਾਮੀ ਫਤਿਹ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਮਸਤੇ ਵਰਗੇ ਸਨਮਾਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਵੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, 1699 ਵਿੱਚ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਰਸਮੀ ਫਤਿਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੀ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ, ਖਾਲਸਾ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਤਿਹ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹੀ ਠੀਕ ਰੂਪ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਹਿਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫਤਿਹ ਵਜੋਂ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵੀ ਇਹੀ ਫ਼ਰਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਜਿਉਂਦੀ ਗੂੰਜ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਰੈਜੀਮੈਂਟਾਂ, ਪੰਜਾਬ ਰੈਜੀਮੈਂਟ, ਸਿੱਖ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਲਾਈਟ ਇਨਫੈਂਟਰੀ, ਅੱਜ ਵੀ ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ, ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜੰਗੀ ਨਾਅਰਾ ਬਣਾਈ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਫਤਿਹ ਜਿੱਤ ਗਈ। ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਰੇਡ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜੈਕਾਰਾ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਵ ਰੱਖੀ ਬੈਠਾ ਹੈ। ## ਜੈਕਾਰਾ ਜਿੱਤ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਨਾਅਰੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘਾ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਤ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੈਕਾਰਾ ਸਿੱਖ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੀ ਜਿੱਤ, ਜਯ ਜਾਂ ਜੈ, ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਜਿੱਤ ਦੀ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਤੇ ਫੁੱਲਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਸਮੀ ਫਤਿਹ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ, ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਦੇਗ ਤੇਗ ਫਤਿਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ। ਜੋ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹਰ ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇਹ ਨਾਅਰਾ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਫ਼ਤੇ ਦਰ ਹਫ਼ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਤਾਂ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀਆਂ ਜਾਣ ਅਤੇ ਹਾਰਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬਾਰੇ ਵਾਅਦਾ ਹੈ। ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਬਾਰੇ ਬਿਆਨ ਹੈ। ਜੈਕਾਰਾ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਇਹ ਹਰ ਉਸ ਫੌਜ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਜਿਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ## Related topics [ਅArdasReligion · Ardas: the standing congregational prayer of the Sikhs, its three parts, meaning and occasions explained](https://jugti.com/kosh/religion/ardas/)[ਸSangatReligion · Sangat: the holy congregation of Sikhs who gather in the presence of the Guru Granth Sahib Ji for kirtan, prayer, learning and seva](https://jugti.com/kosh/religion/sangat/)[ਨNagar KirtanReligion · Nagar Kirtan: the Sikh street procession that carries the Guru Granth Sahib Ji through the town with hymn singing, led by the Panj Pyare](https://jugti.com/kosh/religion/nagar-kirtan/)[ਖKhalsa PanthReligion · Khalsa Panth: the collective body of initiated Sikhs founded by Guru Gobind Singh Ji at Anandpur Sahib on Vaisakhi 1699, its Panj Pyare, Five Ks and Guru Panth role](https://jugti.com/kosh/religion/khalsa-panth/)[ਸSikh Rehat MaryadaReligion · Sikh Rehat Maryada: the Panth-approved Sikh code of conduct published by the SGPC in 1945, its history, contents and four cardinal transgressions](https://jugti.com/kosh/religion/sikh-rehat-maryada/)[ਦDeg Tegh FatehReligion · Deg Tegh Fateh: the Sikh ideal of the cauldron and the sword, feeding everyone and protecting the weak, and what victory means in this saying](https://jugti.com/kosh/religion/deg-tegh-fateh/)[ਸSat Sri AkalReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/sat-sri-akal/)[ਸSava LakhReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/sava-lakh/)[ਖKhalsa BoleReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/khalsa-bole/)[ਰRaj Karega KhalsaReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/raj-karega-khalsa/)[ਸSant SipahiReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/sant-sipahi/)[ਦDeg Tegh FatehReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/deg-tegh-fateh/)[ਸSikh Rehat MaryadaReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/sikh-rehat-maryada/)[ਖKhalsa PanthReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/khalsa-panth/)[ਨNagar KirtanReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/nagar-kirtan/)[ਸSangatReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/sangat/)[ਅArdasReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/ardas/) ## More religion entries to explore [ਚChaur SahibReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/chaur-sahib/)[ਨNaam KaranReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/naam-karan/)[ਸSukhasanReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/sukhasan/)[ਕKathaReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/katha/) Sources (2) 1. [Bole So Nihal Sati Sri Akal, Encyclopaedia of Sikhism](https://eos.learnpunjabi.org/BOLE%20SO%20NIHAL%20SATI%20SRI%20AKAL.html) 2. [Sat Sri Akaal, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Sat%5FSri%5FAkaal) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[What does Bole So Nihal, Sat Sri Akal mean?](#s-s2)[Why does the word Akal matter so much?](#s-s5)[How is the jaikara raised at the end of Ardas?](#s-s8)[A call first popularised by Guru Gobind Singh Ji](#s-s11)[Is Sat Sri Akal a greeting or a war cry?](#s-s14)[What does the jaikara say about victory?](#s-s17)[Related topics](#related-topics)[More religion entries](#more-like-this) Facts Punjabi name ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ Punjabi name Bole So Nihal, ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ, full call Bole So Nihal, Sat Sri Akal Type Jaikara, a shout of victory, triumph or exultation First half Bole So Nihal: whoever utters the words that follow shall be happy, shall be fulfilled Answer Sat Sri Akal: Truth, or Eternal, is the great Timeless One, God beyond time Popularised by Guru Gobind Singh Ji, with the creation of the Khalsa in 1699 Liturgical place Shouted in unison at the end of Ardas in the sangat Scriptural roots Sat in Satnam and Akal in Akal Murati, both in the Mool Mantra of Guru Nanak Dev Ji Greeting note Sat Sri Akal is the everyday greeting; the formal Khalsa salutation is Waheguru Ji Ka Khalsa, Waheguru Ji Ki Fateh Living use Battle cry of the Punjab Regiment, Sikh Regiment and Sikh Light Infantry of the Indian Army ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [People489 entries](https://jugti.com/kosh/people/)[Places12,428 places](https://jugti.com/kosh/places/)[Books235 books](https://jugti.com/kosh/books/)[ੳWords607 words](https://jugti.com/kosh/words/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)