Source: https://jugti.com/kosh/religion/practices/gatka/ ਗੱਤਕਾ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[Religion](https://jugti.com/kosh/religions/)/[Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religions/practices/)/Gatka Religion · Practices & customs # Gatkaਗੱਤਕਾ Gatka explained: the Sikh martial art of stick, sword and shield, its Shastar Vidya roots under the Gurus, the pentra footwork, its British era ban and its Khelo India revival [In short](#in-short)[What is Gatka?](#s-s2)[Where does the word Gatka come from?](#s-s4)[How did Gatka begin?](#s-s6)[What weapons does Gatka use?](#s-s8)[How is Gatka fought and taught?](#s-s10)[What happened to Gatka under British rule?](#s-s12)[Where can you see Gatka, and where is it today?](#s-s14)[Related topics](#related-topics)[More religion entries](#more-like-this) In short Gatka is the traditional martial art of the Sikhs of Punjab, a stick fighting art in which a wooden stick, the soti, stands in for a sword and is paired with a small leather shield, the phari. Born inside the wider Shastar Vidya system and taught by the Sikh Gurus, it unites body and spirit, and today lives both as a festival display and as a recognised competitive sport. Updated 29 Oct 2026 Facts Punjabi name ਗੱਤਕਾ Punjabi name Gatka, ਗੱਤਕਾ, also called Gatkabazi and Khutka Type A Sikh martial art of stick fighting, a branch of Shastar Vidya Origin Punjab, fifteenth century, taught by the Sikh Gurus and handed down by ustads in akharas Main weapons Soti stick, 91 to 107 cm with a leather hilt, and the phari shield, about 23 by 23 cm Foundation move The pentra, a four step pattern of footwork, balance and two handed coordination All 11 facts Two forms Rasmi, the traditional and ritual form, and khel, the competitive sport form Colonial turn Banned after the Second Anglo Sikh War in the mid nineteenth century; sword techniques moved to the wooden stick Revival International Gatka Federation founded 1982, formalised 1987; first World Championship 1987 Official standing Recognised by the Sports Authority of India; included by the Sports Ministry in the Khelo India Youth Games 2021 programme Festival home Hola Mohalla at Anandpur Sahib and Vaisakhi processions across Punjab and the diaspora Full story6 min read Gatka is the martial art you see before you understand it: two players in bright dress circling on a festival ground, sticks cracking against shields in rhythm, spinning, leaping, never breaking the pattern of their feet. It is the traditional fighting art of the Sikhs of the Punjab, a style of stick fighting in which wooden sticks are made to simulate swords. Gatka is at once a battlefield inheritance, a spiritual discipline and, in its modern form, a standardised international sport with referees, points and championships. ## What is Gatka? Gatka, in Gurmukhi gatkā, is a weapon based martial art associated primarily with the Sikhs of the Punjab. Its main weapon gives it its name: the gatka itself, a wooden stick usually 91 to 107 centimetres long and about 13 millimetres thick, with a fitted leather hilt of 15 to 18 centimetres often decorated with multi coloured Punjabi threads. Against it stands the phari, a round dry leather shield measuring about 23 by 23 centimetres, filled with cotton or dry grass to protect the hand that holds it. Gatka exists in two forms that this page keeps distinct: rasmi, the traditional or ritual form kept by the [Nihang](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/nihang/) orders and shown at festivals, and khel, the sport form, played under written rules. It has even been described as a folk dance, because in display the fighting is done to rhythm and can look like dancing with weapons. ## Where does the word Gatka come from? The Punjabi name gatka refers to the wooden stick used, and the term may have begun as a diminutive of the Sanskrit word gada, meaning a mace. The Mahan Kosh of Bhai Kahn Singh Nabha, quoted by SikhiWiki, defines the gatka as a stick of three hand spans, leather covered, used to teach the first part of club fighting, with the gatka in the right hand and the phari in the left while two men play. The same tradition treats Khutka as a synonym, a short thick club. From the weapon the name spread to the whole art: the fighting itself was first called Gatkabazi, and Gatka is its shortened, everyday form. ## How did Gatka begin? Gatka originated in the Punjab in the fifteenth century, as one branch, an ang, of the wider martial system called Shastar Vidya, the knowledge of weapons. Within that system it began as Gatkabazi, the stick and club fighting style under the gada yudh, or mace fighting, branch. SikhiWiki traces the Sikh keeping of the art to the sixth Guru: Baba Budha Ji, who had witnessed the Gurus from Guru Nanak to Guru Hargobind, is remembered in the tradition as the teacher who trained an early army of Sikhs, the Akali Sena, in the art. The Gurus built the world Gatka served. Guru Angad Dev Ji is believed to have sponsored wrestling. Guru Ram Das Ji founded the Mal Akhara in Amritsar. Guru Hargobind Ji militarised the Sikhs further, wearing the two swords of [Miri Piri](https://jugti.com/kosh/religion/practices/miri-piri/), temporal and spiritual power together, and Guru Gobind Singh Ji made martial training the duty of the Khalsa. The theory and techniques were handed down in an unbroken lineage of ustads, masters, and taught in akharas, training arenas, around the world. Gatka was employed in the Sikh wars and is thoroughly battle tested. It grew, the sources say, from the need to defend dharam, righteousness, often while outnumbered, and from the unification of spirit and body. That is why it is counted as the training of the [Sant Sipahi](https://jugti.com/kosh/religion/practices/sant-sipahi/), the saint soldier, and not as fighting alone. ## What weapons does Gatka use? The stick and shield are only the doorway. A Gatka student begins bare handed, moves to the stick, called soti in play, fire hardened bamboo also known as ratan, and then to the family of traditional weapons, the shastars: the lathi or quarterstaff, the marhati with balls at its ends, the gurj or mace, the katar push dagger, the khanda straight double edged sword, the kirpan and the curved talwar, the barcha spear, the teer arrow, and the chakkar throwing ring. Weapons fall into four families: blunt, bladed, flexible and projectile. Some, like the chakkar worn on the turban, are carried for defence rather than used in the bout. Training halls are akharas, and the weapons are saluted in prayer before fighting begins, a small ceremony that states the art and its purpose plainly: these are instruments of defence, held under discipline. ## How is Gatka fought and taught? Everything rests on the pentra, the basic pattern of steps. SikhiWiki describes it as a four step movement of balance and coordination, practised repeatedly, which requires the equal and simultaneous use of both hands and makes the student ambidextrous. Attack, block and counter attack are all built out of the positions of hands, feet and weapon inside that flowing pattern; there are no fixed preset moves like the forms of some other arts, and the application depends on the moment. Training starts with footwork and whole body movement, adds weapons slowly and in measure, and includes simran, meditation, warm up and prayer. In sport, a bout lasts about three minutes of alternating attack and defence. A player scores by striking the opponent, with points rising by target, one for the lower body, two for the upper torso and three for the back and head, while hits to the face or ears and blows meant to injure are fouls. Competitions run in single soti and farri soti, individually and in teams of three with one extra player, and in weapon demonstration events for individuals and teams of three to five. ## What happened to Gatka under British rule? After the Second Anglo Sikh War the new British administrators banned the art in the mid nineteenth century, and the carrying of the sword, its heart, was outlawed. The practice survived in two shelters: in rural areas, quietly, and among the Nihangs, its custodians. Because the sword was banned, the sword fighting techniques were applied to the wooden training stick, and the art that re emerged after the Indian Rebellion of 1857 had changed, moving, in the words of the scholar Kamalroop Singh Birk quoted on Wikipedia, away from a killing art toward a defence and display art. The British Indian Army itself used gatka in the 1860s as practice for hand to hand combat. One borrowed thread runs far: the Defendu close combat system devised by Captains Fairbairn and Sykes, used to train commandos in the Second World War, drew methods from Gatka among other arts. By 1920 the two forms, traditional rasmi and sport khel, existed side by side. In 1936 Kartar Singh Akali published a treatise setting out rules and methods, and that year Panjab University at Lahore adopted and standardised the rules and held inter college tournaments. ## Where can you see Gatka, and where is it today? See it where the Khalsa gathers. Gatka is performed in religious processions and at festivals, above all [Hola Mohalla](https://jugti.com/kosh/religion/festivals/hola-mohalla/) at Anandpur Sahib and [Vaisakhi](https://jugti.com/kosh/religion/festivals/vaisakhi/), and it forms part of the marriage customs of Nihang Sikhs. What was traditionally performed by males only is now a competitive sport practised by women as well, at national and international level. The revival is dated and documented: an International Gatka Federation was founded in 1982 and formalised in 1987, a first World Gatka Championship was held in 1987 and a first European Championship in 2005, and Punjabi University, Patiala, which revived inter college competitions in 2001, now offers a one year diploma in Gatka. The art is officially recognised by the Sports Authority of India, and the Ministry of Sports and Youth Affairs of the Government of India included Gatka, with Kalaripayattu, Thang Ta and Mallakhamba, in the Khelo India Youth Games 2021 programme. Federations, from the World Gatka Federation to the Gatka Federation of India and the Punjab Gatka Association, hold two kinds of events: Virsa Sambhal, heritage events in traditional bana, and sports tournaments. In North America, players meet under the Yudh Gatka Tournament. The stick that once stood in for a forbidden sword now stands, openly, for the heritage itself. ਗੱਤਕਾ ਉਹ ਜੰਗੀ ਕਲਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖਦੇ ਹੋ। ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਖਿਡਾਰੀ ਚੱਕਰ ਕੱਟਦੇ ਹਨ, ਸੋਟੀਆਂ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਢਾਲਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਘੁੰਮਦੀਆਂ, ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਤੋੜਦੀਆਂ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਜੰਗੀ ਕਲਾ ਹੈ, ਸੋਟੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਸੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦਾ ਬਦਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੱਤਕਾ ਇਕੱਠਿਆਂ ਇੱਕ ਜੰਗੀ ਵਿਰਸਾ, ਇੱਕ ਰੂਹਾਨੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ, ਆਪਣੇ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਰੈਫਰੀਆਂ, ਅੰਕਾਂ ਅਤੇ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਹੈ। ## ਗੱਤਕਾ ਕੀ ਹੈ? ਗੱਤਕਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜੁੜੀ ਹਥਿਆਰ ਆਧਾਰਤ ਜੰਗੀ ਕਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਥਿਆਰ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਖੁਦ ਗੱਤਕਾ, ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦੀ ਸੋਟੀ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 91 ਤੋਂ 107 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 13 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਮੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਚਮੜੇ ਦੀ 15 ਤੋਂ 18 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੀ ਮੁੱਠ ਨਾਲ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੇ ਪੰਜਾਬੀ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਫੜੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਗੋਲ ਸੁੱਕੇ ਚਮੜੇ ਦੀ ਢਾਲ ਜੋ ਲਗਭਗ 23 ਗੁਣਾ 23 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਮਾਪਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਰੂੰ ਜਾਂ ਸੁੱਕੇ ਘਾਹ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੱਤਕਾ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਫਾ ਵੱਖ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਰਸਮੀ, ਰਵਾਇਤੀ ਰੂਪ ਜੋ [ਨਿਹੰਗ](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/nihang/) ਸੰਪਰਦਾਇਆਂ ਕੋਲ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖੇਲ, ਖੇਡ ਰੂਪ, ਜੋ ਲਿਖਤੀ ਨਿਯਮਾਂ ਹੇਠ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਨਾਚ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਤਾਲ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਨੱਚਣ ਵਰਗੀ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ। ## ਗੱਤਕਾ ਸ਼ਬਦ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ? ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਂ ਗੱਤਕਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਸੋਟੀ ਲਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਗਦਾ, ਗੁਰਜ, ਦੇ ਛੋਟੇ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀਵਿਕੀ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਗੱਤਕੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹੱਥ ਲੰਬੀ, ਚਮੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਸੋਟੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਡਾਂਗ ਲੜਾਈ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗੱਤਕਾ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਵਿੱਚ ਫੜੀ ਫੜ ਕੇ ਦੋ ਆਦਮੀ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਉਹੀ ਰਵਾਇਤ ਖੁਟਕੇ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਮੋਟੀ ਡਾਂਗ। ਹਥਿਆਰ ਤੋਂ ਨਾਂ ਸਾਰੀ ਕਲਾ ਉੱਤੇ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਤਕਾਬਾਜ਼ੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੱਤਕਾ ਇਸ ਦਾ ਛੋਟਾ, ਰੋਜ਼ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਹੈ। ## ਗੱਤਕੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ? ਗੱਤਕਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੀ ਜੰਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸ਼ਸਤਰ ਵਿੱਦਿਆ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ, ਇੱਕ ਅੰਗ, ਵਜੋਂ। ਉਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅੰਦਰ ਇਹ ਗੱਤਕਾਬਾਜ਼ੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਗਦਾ ਯੁੱਧ, ਗੁਰਜ ਲੜਾਈ, ਸ਼ਾਖਾ ਹੇਠ ਸੋਟੀ ਅਤੇ ਡਾਂਗ ਲੜਾਈ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ। ਸਿੱਖੀਵਿਕੀ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਕਲਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਤੱਕ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਰਵਾਇਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਦੀ ਫੌਜ, ਅਕਾਲੀ ਸੈਨਾ, ਨੂੰ ਇਸ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਦੀ ਗੱਤਕੇ ਨੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿੱਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਮੱਲ ਅਖਾੜਾ ਬਣਾਇਆ। ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕੀਤਾ, [ਮੀਰੀ ਪੀਰੀ](https://jugti.com/kosh/religion/practices/miri-piri/) ਦੀਆਂ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਧਾਰ ਕੇ, ਦੁਨਿਆਵੀ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇਕੱਠੀਆਂ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਜੰਗੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਬਣਾਇਆ। ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕਾਂ ਉਸਤਾਦਾਂ ਦੀ ਅਟੁੱਟ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਤੁਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੇ ਅਖਾੜਿਆਂ, ਸਿਖਲਾਈ ਮੈਦਾਨਾਂ, ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਗੱਤਕਾ ਸਿੱਖ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਰਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ, ਸਰੋਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਧਰਮ, ਨੇਕੀ, ਦੀ ਰਾਖੀ ਦੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵਧਿਆ, ਅਕਸਰ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਮੇਲ ਤੋਂ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ [ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ](https://jugti.com/kosh/religion/practices/sant-sipahi/) ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕੱਲੀ ਲੜਾਈ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ। ## ਗੱਤਕਾ ਕਿਹੜੇ ਹਥਿਆਰ ਵਰਤਦਾ ਹੈ? ਸੋਟੀ ਅਤੇ ਢਾਲ ਸਿਰਫ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹਨ। ਗੱਤਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਖਾਲੀ ਹੱਥ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੋਟੀ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸੋਟੀ ਕਹਾਉਂਦੀ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਖਤ ਕੀਤਾ ਬਾਂਸ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਤਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਵਾਇਤੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਸ਼ਸਤਰਾਂ, ਵੱਲ। ਲਾਠੀ ਜਾਂ ਲੰਬੀ ਸੋਟੀ, ਸਿਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਗੇਂਦਾਂ ਵਾਲੀ ਮਰਹਟੀ, ਗੁਰਜ, ਕਟਾਰ ਧੱਕਾ ਖੰਜਰ, ਖੰਡਾ ਸਿੱਧੀ ਦੋਧਾਰੀ ਤਲਵਾਰ, ਕਿਰਪਾਨ ਅਤੇ ਵਿੰਗੀ ਤਲਵਾਰ, ਬਰਛਾ, ਤੀਰ, ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲਾ ਛੱਲਾ। ਹਥਿਆਰ ਚਾਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹਨ। ਮੋਟੇ, ਧਾਰ ਵਾਲੇ, ਲਚਕੀਲੇ ਅਤੇ ਸੁੱਟੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ। ਕੁਝ, ਜਿਵੇਂ ਦਸਤਾਰ ਉੱਤੇ ਪਹਿਨਿਆ ਚੱਕਰ, ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰਾਖੀ ਲਈ ਧਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਿਖਲਾਈ ਘਰ ਅਖਾੜੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਸਤਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਰਸਮ ਜੋ ਕਲਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨੂੰ ਸਾਦਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਖੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਹਨ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਹੇਠ ਰੱਖੇ ਗਏ। ## ਗੱਤਕਾ ਕਿਵੇਂ ਲੜਿਆ ਅਤੇ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਹਰ ਚੀਜ਼ ਪੈਂਤੜੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਦੀ ਹੈ, ਕਦਮਾਂ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਨਮੂਨਾ। ਸਿੱਖੀਵਿਕੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਚਾਰ ਕਦਮਾਂ ਵਾਲੀ ਹਰਕਤ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਰ ਵਾਰ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਅਤੇ ਇਕੱਠੀ ਵਰਤੋਂ ਮੰਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਨਰਮੰਦ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਮਲਾ, ਰੋਕ ਅਤੇ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲਾ ਸਭ ਉਸ ਵਹਿੰਦੇ ਨਮੂਨੇ ਅੰਦਰ ਹੱਥਾਂ, ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਕੋਈ ਪੱਕੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤੈਅ ਹਰਕਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਉਸ ਪਲ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਿਖਲਾਈ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਰਕਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਥਿਆਰ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ, ਧਿਆਨ, ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਖੇਡ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਮਿੰਟ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਦੀ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਖਿਡਾਰੀ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅੰਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਕ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਹੇਠਲੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ਇੱਕ, ਉੱਪਰਲੇ ਧੜ ਲਈ ਦੋ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਅਤੇ ਸਿਰ ਲਈ ਤਿੰਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਚਿਹਰੇ ਜਾਂ ਕੰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਅਤੇ ਸੱਟ ਲਾਉਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੇ ਵਾਰ ਫਾਊਲ ਹਨ। ਮੁਕਾਬਲੇ ਇੱਕਲੀ ਸੋਟੀ ਅਤੇ ਫੜੀ ਸੋਟੀ ਵਿੱਚ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਖਿਡਾਰੀ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਪੰਜ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ## ਅੰਗਰੇਜ਼ ਰਾਜ ਹੇਠ ਗੱਤਕੇ ਦਾ ਕੀ ਬਣਿਆ? ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਲਾ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਈ, ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਧਾਰਨ, ਇਸ ਦਾ ਦਿਲ, ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਅਮਲ ਦੋ ਪਨਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਚਿਆ। ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ, ਅਤੇ ਨਿਹੰਗਾਂ ਕੋਲ, ਇਸ ਦੇ ਰਾਖਿਆਂ ਕੋਲ। ਕਿਉਂਕਿ ਤਲਵਾਰ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਸੀ, ਤਲਵਾਰ ਲੜਾਈ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਲੱਕੜ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸੋਟੀ ਉੱਤੇ ਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ 1857 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਰੋਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਕਲਾ ਫਿਰ ਉੱਭਰੀ ਉਹ ਬਦਲ ਗਈ ਸੀ, ਵਿਦਵਾਨ ਕਮਲਰੂਪ ਸਿੰਘ ਬਿਰਕ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਕਲਾ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਕਲਾ ਵੱਲ ਵਧਦੀ। ਖੁਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ 1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਗੱਤਕੇ ਨੂੰ ਹੱਥੋ ਹੱਥ ਲੜਾਈ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ। ਇੱਕ ਉਧਾਰ ਲਿਆ ਧਾਗਾ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਤੁਰਦਾ ਹੈ। ਕਪਤਾਨ ਫੇਅਰਬੈਰਨ ਅਤੇ ਸਾਇਕਸ ਵੱਲੋਂ ਘੜੀ ਡਿਫੈਂਡੂ ਨੇੜਲੀ ਲੜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਜੋ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਮਾਂਡੋਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਗਈ, ਨੇ ਹੋਰ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗੱਤਕੇ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਲਏ। 1920 ਤੱਕ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ, ਰਵਾਇਤੀ ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਖੇਡ ਖੇਲ, ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਨ। 1936 ਵਿੱਚ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਅਕਾਲੀ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਤਰੀਕੇ ਦੱਸਦੀ ਇੱਕ ਰਚਨਾ ਛਾਪੀ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਪਣਾਏ ਅਤੇ ਮਿਆਰੀ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਕਾਲਜ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਕਰਵਾਏ। ## ਗੱਤਕਾ ਕਿੱਥੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਅੱਜ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਵੇਖੋ ਜਿੱਥੇ ਖਾਲਸਾ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੱਤਕਾ ਧਾਰਮਿਕ ਜਲੂਸਾਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ [ਹੋਲਾ ਮਹੱਲੇ](https://jugti.com/kosh/religion/festivals/hola-mohalla/) ਅਤੇ [ਵਿਸਾਖੀ](https://jugti.com/kosh/religion/festivals/vaisakhi/) ਉੱਤੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਹੰਗ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਿਰਫ ਮਰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ ਉਹ ਹੁਣ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀ ਖੇਡ ਹੈ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਵੀ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ, ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਤਾਰੀਖਾਂ ਨਾਲ ਦਰਜ ਹੈ। ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੱਤਕਾ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ 1982 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਅਤੇ 1987 ਵਿੱਚ ਰਸਮੀ ਹੋਈ, ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਗੱਤਕਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 1987 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਯੂਰਪੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2005 ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ, ਜਿਸ ਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਕਾਲਜ ਮੁਕਾਬਲੇ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ, ਹੁਣ ਗੱਤਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਲਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਅਥਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਾਨਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖੇਡ ਅਤੇ ਯੁਵਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਗੱਤਕੇ ਨੂੰ, ਕਲਾਰੀਪਯੱਟੂ, ਥਾਂਗ ਟਾ ਅਤੇ ਮੱਲਖੰਭ ਨਾਲ, ਖੇਲੋ ਇੰਡੀਆ ਯੁਵਾ ਖੇਡਾਂ 2021 ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ। ਫੈਡਰੇਸ਼ਨਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਗੱਤਕਾ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਗੱਤਕਾ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਗੱਤਕਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਤੱਕ, ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਰਸਾ ਸੰਭਾਲ, ਰਵਾਇਤੀ ਬਾਣੇ ਵਿੱਚ ਵਿਰਸਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਅਤੇ ਖੇਡ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ। ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਖਿਡਾਰੀ ਯੁੱਧ ਗੱਤਕਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਹੇਠ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸੋਟੀ ਕਦੇ ਪਾਬੰਦੀ ਵਾਲੀ ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਬਦਲ ਸੀ ਉਹ ਹੁਣ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ, ਖੁਦ ਵਿਰਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ## Related topics [ਨNihang SinghsReligion · Nihang Singhs explained: who the Akali Nihangs are, why they wear blue and carry steel in a tall dastar bunga, the Budha Dal and Taruna Dal, and their place at Hola Mohalla today](https://jugti.com/kosh/religion/nihang/)[ਮMiri PiriReligion · Miri Piri: the Sikh principle joining temporal duty and spiritual devotion, given form by Guru Hargobind Ji with two swords in 1606](https://jugti.com/kosh/religion/miri-piri/)[ਸSant SipahiReligion · Sant Sipahi: the Sikh saint soldier ideal explained, why Sant comes before Sipahi, Guru Hargobind Ji and Miri Piri, Guru Gobind Singh Ji and the Khalsa, and the rules of the sword](https://jugti.com/kosh/religion/sant-sipahi/)[ਹHola MohallaReligion · Hola Mohalla: the Sikh martial festival at Anandpur Sahib, its history, Nihang displays and visitor guide](https://jugti.com/kosh/religion/hola-mohalla/)[ਵVaisakhiReligion · Sikh harvest festival & the birth of the Khalsa · 13–14 April](https://jugti.com/kosh/religion/vaisakhi/)[ਖKhalsa PanthReligion · Khalsa Panth: the collective body of initiated Sikhs founded by Guru Gobind Singh Ji at Anandpur Sahib on Vaisakhi 1699, its Panj Pyare, Five Ks and Guru Panth role](https://jugti.com/kosh/religion/khalsa-panth/)[ਪFive KsReligion · Five Ks: Kesh, Kangha, Kara, Kachhera and Kirpan, the five articles of faith given to the Khalsa by Guru Gobind Singh Ji in 1699](https://jugti.com/kosh/religion/five-ks/)[ਸShastar VidyaReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/shastar-vidya/)[ਬBudha DalReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/budha-dal/)[ਨNihang SinghsReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/nihang/)[ਸSant SipahiReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/sant-sipahi/)[ਮMiri PiriReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/miri-piri/)[ਖKhalsa PanthReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/khalsa-panth/)[ਪFive KsReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/five-ks/)[ਹHola MohallaReligion · Festivals & observances](https://jugti.com/kosh/religion/festivals/hola-mohalla/)[ਵVaisakhiReligion · Festivals & observances](https://jugti.com/kosh/religion/festivals/vaisakhi/) ## More religion entries to explore [ਚChaur SahibReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/chaur-sahib/)[ਨNaam KaranReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/naam-karan/)[ਸSukhasanReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/sukhasan/)[ਕKathaReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/katha/) Sources (2) 1. [Gatka, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Gatka) 2. [Gatka, SikhiWiki](https://www.sikhiwiki.org/index.php/Gatka) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[What is Gatka?](#s-s2)[Where does the word Gatka come from?](#s-s4)[How did Gatka begin?](#s-s6)[What weapons does Gatka use?](#s-s8)[How is Gatka fought and taught?](#s-s10)[What happened to Gatka under British rule?](#s-s12)[Where can you see Gatka, and where is it today?](#s-s14)[Related topics](#related-topics)[More religion entries](#more-like-this) Facts Punjabi name ਗੱਤਕਾ Punjabi name Gatka, ਗੱਤਕਾ, also called Gatkabazi and Khutka Type A Sikh martial art of stick fighting, a branch of Shastar Vidya Origin Punjab, fifteenth century, taught by the Sikh Gurus and handed down by ustads in akharas Main weapons Soti stick, 91 to 107 cm with a leather hilt, and the phari shield, about 23 by 23 cm Foundation move The pentra, a four step pattern of footwork, balance and two handed coordination Two forms Rasmi, the traditional and ritual form, and khel, the competitive sport form Colonial turn Banned after the Second Anglo Sikh War in the mid nineteenth century; sword techniques moved to the wooden stick Revival International Gatka Federation founded 1982, formalised 1987; first World Championship 1987 Official standing Recognised by the Sports Authority of India; included by the Sports Ministry in the Khelo India Youth Games 2021 programme Festival home Hola Mohalla at Anandpur Sahib and Vaisakhi processions across Punjab and the diaspora ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [People490 entries](https://jugti.com/kosh/people/)[Places12,428 places](https://jugti.com/kosh/places/)[Books235 books](https://jugti.com/kosh/books/)[ੳWords607 words](https://jugti.com/kosh/words/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)