Source: https://jugti.com/kosh/religion/practices/katha/ ਕਥਾ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[Religion](https://jugti.com/kosh/religions/)/[Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religions/practices/)/Katha Religion · Practices & customs # Kathaਕਥਾ Katha explained: the Sikh spoken exposition of Gurbani in the divan, the kathavachak, how it differs from kirtan, and its roots in the Gurus' time [In short](#in-short)[What is katha?](#s-b2)[What is the difference between katha and kirtan?](#s-b5)[How does a katha session unfold?](#s-b8)[Who is a kathavachak?](#s-b11)[Where does katha sit in the gurdwara service?](#s-b14)[Roots: from the Gurus to the Giani tradition](#s-b17)[Katha today: in the diaspora and online](#s-b20)[Related topics](#related-topics)[More religion entries](#more-like-this) In short Katha (ਕਥਾ) is the spoken exposition of Gurbani in Sikh worship: a kathavachak recites a hymn from Guru Granth Sahib Ji in the divan and explains it verse by verse, with stories and quotations, so the sangat understands the teaching. It sits alongside kirtan, the singing of the same hymns, and its formal tradition is traced to Guru Arjan Dev Ji and Bhai Gurdas Ji. Updated 05 Nov 2026 Facts Punjabi name ਕਥਾ Gurmukhi ਕਥਾ Faith Sikhism Type Spoken exposition of Gurbani and Sikh history in the congregational divan Name means From the Sanskrit root kath: to speak, describe, narrate or interpret Who delivers it A kathavachak (also written kathakar or kathawak), often a Giani, trained in Gurbani and Sikh history All 11 facts What is expounded A hymn of Guru Granth Sahib Ji, and in historical katha, works such as Sri Gur Pratap Suraj Granth and Panth Prakash Place in the service After kirtan and before Anand Sahib, the Ardas and the hukamnama, in the order given by the Sikh Rehat Maryada Governing code Article XIII, Exposition of Gurbani, and Article XIV of the Sikh Rehat Maryada: exposition only by a Sikh, only to promote understanding of the Guru's tenets Formal beginning Traced by the Encyclopaedia of Sikhism to Guru Arjan Dev Ji, who is said to have directed Bhai Gurdas Ji to expound a hymn daily Giani school The Giani school of interpretation is traced to Bhai Mani Singh Ji, instructed, it is said, by Guru Gobind Singh Ji himself Full story7 min read Katha is the spoken exposition of Gurbani in Sikh worship: in the divan, a trained expositor called a kathavachak recites a hymn from Guru Granth Sahib Ji and then explains it in ordinary words, verse by verse, so the sangat can understand the teaching and carry it into daily life. ## What is katha? Katha is the verbal explanation of [Gurbani](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/gurbani/) and of Sikh history, delivered aloud to a congregation. The word comes from the Sanskrit root kath, to speak, describe, narrate or interpret. In religious use it means exposition: the analysis and discussion of a passage of scripture, set out as a full discourse, with its meaning drawn out through anecdotes, parables and supporting quotations. Because the hymns of Guru Granth Sahib Ji are compact and poetic, they call for exactly this kind of unfolding, and katha is the form Sikh practice gives it. Katha therefore does two kinds of work at once. As exposition of Gurbani it opens up the ideas inside a hymn: what a difficult word means, how each verse connects to the central theme, and what the teaching asks of the listener. As historical discourse it retells the lives of the Gurus and the events of Sikh history, so that the past stays present to the community. SikhiWiki describes katha in just these terms, as both a spiritual and a historical discourse that gives the listener spiritual and worldly knowledge. It is not confined to a stage either: explaining Gurbani in conversation belongs to katha in its wider sense. ## What is the difference between katha and kirtan? The difference between katha and [kirtan](https://jugti.com/kosh/religion/practices/kirtan/) is the difference between singing the Word and explaining it. Kirtan is the devotional singing of the scriptural compositions in their traditional musical measures, the raags in which Guru Granth Sahib Ji is arranged. Katha is speech about the same Word: the hymn is recited, its theme stated, its hard words explained and its verses paraphrased, so that what was sung is also understood. The Sikh Rehat Maryada keeps the two distinct in the congregation, ruling that at any one time only one thing should be done: kirtan, discourse, interpretative elaboration of the scriptures, or reading. In practice the two sit side by side in the same divan and complete each other. A katha session may follow kirtan, but the roles stay recognisable: the ragi sings, the kathavachak explains. Together they serve the twin aims of the service, that the sangat should both feel the Shabad in music and grasp its teaching in words, which is why the Maryada speaks of joining the congregation for the understanding of and reflection on Gurbani. ## How does a katha session unfold? A katha session is generally delivered in the presence of Guru Granth Sahib Ji, and the Encyclopaedia of Sikhism describes a settled pattern that still allows variation. The kathavachak first recites the chosen hymn reverentially from the holy volume itself, clearly and melodiously. The choice of hymn may be planned in advance or taken up on the spot. The central theme is then brought into focus, the difficult words are explained, and a verse by verse paraphrase of the whole shabad follows, with care taken to keep the context and to show how each verse bears on the main argument. After the paraphrase comes a thematic analysis, bringing out the spiritual and doctrinal significance of the hymn, and sometimes its literary qualities as well. To support the interpretation, the kathavachak quotes passages from the religious texts from memory and tells anecdotes from the lives of the Gurus. The argument is then summed up and the original text recited once more, so the sangat hears the hymn again with its meaning now open. Historical katha works on larger texts in the same spirit: Sri Gur Pratap Suraj Granth and Panth Prakash are expounded at gurdwara sessions, generally in the afternoons, outside the morning and evening services. ## Who is a kathavachak? A kathavachak, also written kathakar or kathawak, is the person who performs katha. The role asks for a well developed understanding of Gurbani together with a knowledge of Sikh history, and the Maryada sets its boundaries plainly: exposition in a congregation is to be carried out only by a Sikh, its object is only to promote understanding of the Guru's tenets, and what may be expounded is the writings of the ten Gurus, the works of Bhai Gurdas Ji and Bhai Nand Lal Ji, or generally accepted Panthic books and histories that agree with the Guru's teaching. No discourse contrary to those tenets is to be delivered inside a gurdwara. Many kathavachaks carry the title Giani, the learned one, marking study and training in Gurmukhi, Gurbani, raag and Sikh history. The Encyclopaedia notes that numerous institutions, classical as well as modern, train scholars in the art, and Sikhism has no hierarchy of clergy: the authority of a kathavachak rests on learning and on the sangat's trust, not on ordination. In recent generations the voices most widely heard in this role include [Giani Sant Singh Maskeen Ji](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/giani-sant-singh-maskeen/), whose katha recordings still circulate long after his passing, and [Bhai Pinderpal Singh Ji](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/bhai-pinderpal-singh/) of Ludhiana, whose divans are followed in Punjab and abroad. SikhiWiki's own katha page points readers to recordings by both as examples of the form. ## Where does katha sit in the gurdwara service? Katha sits at the teaching heart of the divan, the congregational service. The Maryada gives the general order of that service: the ceremonial opening of Guru Granth Sahib Ji, then kirtan, then the exposition of the scriptures and expository discourses, then the recitation of Anand Sahib, the [Ardas](https://jugti.com/kosh/religion/practices/ardas/), the Fateh greeting, and finally the taking of the [hukamnama](https://jugti.com/kosh/religion/practices/hukamnama/), the hymn read as the Guru's order for the day. Katha is the point in that order where listening turns into learning: the hymns have been sung, and now their meaning is opened before the service closes in prayer. That place also explains katha's reach beyond the weekly divan. The same exposition accompanies the readings and gatherings of gurdwara life, addressed to the whole [sangat](https://jugti.com/kosh/religion/practices/sangat/), young and old. Its aim is practical as much as devotional: a teaching understood can be lived, in honest work, in sharing, and in [simran](https://jugti.com/kosh/religion/practices/simran/), the remembrance of the Name that katha so often takes as its theme. ## Roots: from the Gurus to the Giani tradition Accounts of the practice reach back to the beginning of the Sikh tradition. SikhiWiki holds that Guru Nanak Dev Ji and the great Sikhs of his era themselves performed katha, and that it has been an integral part of Sikh practice from the faith's inception. The Encyclopaedia of Sikhism gives the tradition its formal beginning a century later, in the time of Guru Arjan Dev Ji (1563 to 1606), who compiled the Sikh scripture and is said to have directed Bhai Gurdas Ji, the scribe of the holy volume, to expound briefly and precisely, each day, a hymn that had been read from Guru Granth Sahib Ji. The masands, sangat leaders appointed by the Gurus, then delivered katha likewise at local gatherings. A second root is traced to Guru Gobind Singh Ji (1666 to 1708), who is said to have himself instructed Bhai Mani Singh Ji in the explication of the holy writ. From Bhai Mani Singh Ji, the Encyclopaedia says, originates the Giani school of interpretation of Gurbani, the learned tradition from which generations of expositors have come. Katha has continued over the centuries since, because correct interpretation of the sacred texts is of the utmost importance. ## Katha today: in the diaspora and online Katha remains a standard part of gurdwara programmes wherever Sikhs gather, delivered by trained scholars, preachers and knowledgeable members of the community. It is often performed in Punjabi, and accounts note that versions in other languages are increasingly available, a change that matters most in the diaspora, where younger listeners may follow English more readily than Punjabi. Historical katha keeps its own following there too: much of it is drawn from Suraj Parkash, Bhai Santokh Singh Ji's vast history of the Gurus, still described as perhaps the most extensive history of the Sikhs ever written. Recording has changed katha's scale without changing its form. A divan exposition once heard only by the sangat in the hall is now routinely filmed and shared, and recorded katha circulates on video platforms to listeners far from any gurdwara. SikhiWiki already lists online katha in English and YouTube recordings among its pointers. What has not changed is the shape itself: one hymn, carefully recited, patiently explained, and summed up before the text is heard again, so that the Word is not only sung and revered, but understood. ਕਥਾ ਸਿੱਖ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਮੂੰਹੋਂ ਕੀਤੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ। ਦੀਵਾਨ ਵਿੱਚ ਕਥਾਵਾਚਕ ਨਾਂ ਦਾ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਮ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਉੜੀ ਪਉੜੀ ਕਰ ਕੇ, ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਗਤ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਢਾਲ ਸਕੇ। ## ਕਥਾ ਕੀ ਹੈ? ਕਥਾ [ਗੁਰਬਾਣੀ](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/gurbani/) ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਉਹ ਮੂੰਹੋਂ ਕੀਤੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਧਾਤੂ ਕਥ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਬੋਲਣਾ, ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ, ਸੁਣਾਉਣਾ ਜਾਂ ਅਰਥ ਕੱਢਣਾ। ਧਾਰਮਿਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ: ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਕਿਸੇ ਅੰਸ਼ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ, ਜੋ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰਵਚਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਸਾਫ਼ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੱਸਿਆਂ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਢੁੱਕਵੇਂ ਹਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਭਾਵ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਕਾਵਿਕ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਥਾ ਸਿੱਖ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਥਾ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਦੋ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵਜੋਂ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਵਿਚਾਰ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ: ਔਖੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ, ਹਰ ਪਉੜੀ ਮੂਲ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਕੀ ਮੰਗਦੀ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਵਚਨ ਵਜੋਂ ਇਹ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਮੁੜ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਬੀਤਿਆ ਸਮਾਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਿਉਂਦਾ ਰਹੇ। ਸਿੱਖੀਵਿਕੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਵਚਨ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਿਕ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਟੇਜ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ: ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਇਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਕਥਾ ਹੀ ਹੈ। ## ਕਥਾ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ? ਕਥਾ ਅਤੇ [ਕੀਰਤਨ](https://jugti.com/kosh/religion/practices/kirtan/) ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਹੈ। ਕੀਰਤਨ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸੰਗੀਤਕ ਮਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਹੈ। ਕਥਾ ਉਸੇ ਸ਼ਬਦ ਬਾਰੇ ਬੋਲਣਾ ਹੈ: ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਵਿਚਾਰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਔਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਉੜੀਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਜੋ ਗਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਮਝਿਆ ਵੀ ਜਾਵੇ। ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵੇਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕੋ ਕੰਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਕੀਰਤਨ, ਪ੍ਰਵਚਨ, ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵਾਲੀ ਵਿਸਥਾਰ ਗੱਲ, ਜਾਂ ਪਾਠ। ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਦੀਵਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਥਾ ਦਾ ਸੈਸ਼ਨ ਕੀਰਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਪਛਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਰਾਗੀ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਥਾਵਾਚਕ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਿਲ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਦੀਵਾਨ ਦੇ ਦੋਹਰੇ ਮਕਸਦ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿ ਸੰਗਤ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਵੀ ਕਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਸਮਝੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੇ, ਇਸੇ ਲਈ ਮਰਯਾਦਾ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ## ਕਥਾ ਦਾ ਸੈਸ਼ਨ ਕਿਵੇਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ? ਕਥਾ ਦਾ ਸੈਸ਼ਨ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਿਜ਼ਮ ਇੱਕ ਤੈਅ ਢਾਂਚਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਵੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਥਾਵਾਚਕ ਪਹਿਲਾਂ ਚੁਣਿਆ ਸ਼ਬਦ ਪਵਿੱਤਰ ਪੋਥੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ, ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਚੋਣ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤੈਅ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੂਲ ਵਿਚਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਔਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਉੜੀ ਪਉੜੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਿ ਪ੍ਰਸੰਗ ਬਣਿਆ ਰਹੇ ਅਤੇ ਹਰ ਪਉੜੀ ਦਾ ਮੂਲ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਸਾਫ਼ ਹੋਵੇ। ਵਿਆਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚਾਰ ਪੱਖ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਮਹੱਤਤਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਖੂਬੀਆਂ ਵੀ। ਆਪਣੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਕਥਾਵਾਚਕ ਧਾਰਮਿਕ ਪਾਠਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਮੂੰਹ ਜ਼ਬਾਨੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਸੈਸ਼ਨ ਮੁੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦਾ ਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੂਲ ਪਾਠ ਮੁੜ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਗਤ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਣੇ, ਹੁਣ ਇਸ ਦੇ ਅਰਥ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹੋਏ ਨਾਲ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਥਾ ਵੱਡੇ ਪਾਠਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਮੇਤ, ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ, ਸਵੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਦੀਵਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ। ## ਕਥਾਵਾਚਕ ਕੌਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਕਥਾਵਾਚਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਥਾਕਾਰ ਜਾਂ ਕਥਾਵਕ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਜੋ ਕਥਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਗਿਆਨ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਰਯਾਦਾ ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਦੀ ਹੈ: ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਦਸ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਬਾਣੀ, ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੰਨੇ ਪੰਥਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹੋਣ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਚਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਥਾਵਾਚਕਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਗਿਆਨੀ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਵਿਦਵਾਨ, ਜੋ ਗੁਰਮੁਖੀ, ਗੁਰਬਾਣੀ, ਰਾਗ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਲਾਸਿਕ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ, ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ, ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਇਸ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ: ਕਥਾਵਾਚਕ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਉਸ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ [ਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਮਸਕੀਨ ਜੀ](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/giani-sant-singh-maskeen/) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ [ਭਾਈ ਪਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/bhai-pinderpal-singh/), ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖੀਵਿਕੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕਥਾ ਪੰਨਾ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਰੂਪ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਜੋਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਵੱਲ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ## ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਕਥਾ ਕਿੱਥੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ? ਕਥਾ ਦੀਵਾਨ, ਸੰਗਤੀ ਸੇਵਾ, ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਾਲੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਰਯਾਦਾ ਉਸ ਸੇਵਾ ਦੀ ਆਮ ਤਰਤੀਬ ਦਿੰਦੀ ਹੈ: ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਫਿਰ ਕੀਰਤਨ, ਫਿਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਵਚਨ, ਫਿਰ ਅਨੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ, [ਅਰਦਾਸ](https://jugti.com/kosh/religion/practices/ardas/), ਫਤਿਹ ਦਾ ਜੈਕਾਰਾ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ [ਹੁਕਮਨਾਮਾ](https://jugti.com/kosh/religion/practices/hukamnama/) ਲੈਣਾ, ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਦਿਨ ਲਈ ਗੁਰੂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਕੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਥਾ ਉਸ ਤਰਤੀਬ ਦਾ ਉਹ ਮੋੜ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੁਣਨਾ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ: ਸ਼ਬਦ ਗਾਏ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਸੇਵਾ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਵ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਥਾਂ ਕਥਾ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਦੀਵਾਨ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਠਾਂ ਅਤੇ ਇਕੱਠਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੀ [ਸੰਗਤ](https://jugti.com/kosh/religion/practices/sangat/) ਨੂੰ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ, ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਭਗਤੀ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਅਮਲੀ ਹੈ: ਸਮਝੀ ਹੋਈ ਸਿੱਖਿਆ ਹੀ ਜੀਵੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਮਾਨਦਾਰ ਕਿਰਤ ਵਿੱਚ, ਵੰਡ ਛਕਣ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ [ਸਿਮਰਨ](https://jugti.com/kosh/religion/practices/simran/) ਵਿੱਚ, ਨਾਮ ਦੀ ਉਹ ਯਾਦ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਥਾ ਅਕਸਰ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ## ਜੜ੍ਹਾਂ: ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੋਂ ਗਿਆਨੀ ਪਰੰਪਰਾ ਤੱਕ ਇਸ ਅਮਲ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖੀਵਿਕੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਖੁਦ ਕਥਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿੱਖ ਅਮਲ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਿਜ਼ਮ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਸਦੀ ਬਾਅਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ (1563 ਤੋਂ 1606) ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੋਥੀ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪੜ੍ਹੇ ਗਏ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਸਟੀਕ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ। ਮਸੰਦਾਂ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਸੰਗਤ ਆਗੂਆਂ, ਨੇ ਫਿਰ ਸਥਾਨਕ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਥਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਦੂਜੀ ਜੜ੍ਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ (1666 ਤੋਂ 1708) ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੁਦ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸਿਖਾਈ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਹੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੀ ਗਿਆਨੀ ਪਰੰਪਰਾ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਪਰੰਪਰਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਆਏ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਥਾ ਦਾ ਅਮਲ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਵਿਆਖਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਸਿੱਖ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਦਾ ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ## ਅੱਜ ਦੀ ਕਥਾ: ਪ੍ਰਵਾਸ ਅਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸਿੱਖ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਥਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਆਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਗਤੀ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਅਮਲ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੱਡੀ ਪਹੁੰਚ ਲਈ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਧਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਦਲਾਅ ਜੋ ਪ੍ਰਵਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸਰੋਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਧੇਰੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਥਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਰੋਤੇ ਉੱਥੇ ਵੀ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਤਿਹਾਸ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਿਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਇਤਿਹਾਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਨੇ ਕਥਾ ਦਾ ਰੂਪ ਬਦਲੇ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਦਾ ਘੇਰਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਸੰਗਤ ਵੱਲੋਂ ਸੁਣੀ ਦੀਵਾਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੁਣ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਫਿਲਮਾਈ, ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੋਹਰੀ ਕਥਾਵਾਚਕਾਂ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਕਥਾ ਵੀਡੀਓ ਮੰਚਾਂ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਰੋਤਿਆਂ ਤੱਕ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹਨ। ਸਿੱਖੀਵਿਕੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਨਲਾਈਨ ਕਥਾ ਅਤੇ ਯੂਟਿਊਬ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ, ਉਹ ਇਸ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਲ ਹੈ: ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਸਬਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ, ਅਤੇ ਪਾਠ ਮੁੜ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਸਿਰਫ਼ ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਹੀ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਸਗੋਂ ਸਮਝਿਆ ਵੀ ਜਾਵੇ। ## Related topics [ਕKirtanReligion · Kirtan: the devotional singing of hymns from the Guru Granth Sahib Ji, its raags, ragis and history explained](https://jugti.com/kosh/religion/kirtan/)[ਗGurbaniReligion · Gurbani explained: the meaning of the Guru's words, Dhur Ki Bani, Kachi Bani, how it was preserved, gutkas, Nitnem and respect](https://jugti.com/kosh/religion/gurbani/)[ਹHukamnamaReligion · Hukamnama: the daily Vak from the Guru Granth Sahib Ji and the Gurus' historical written edicts, explained](https://jugti.com/kosh/religion/hukamnama/)[ਗGiani Sant Singh Maskeen JiReligion · Kathavachak and Sikh scholar · 1934–2005](https://jugti.com/kosh/religion/giani-sant-singh-maskeen/)[ਭBhai Pinderpal Singh JiReligion · Kathavachak of Ludhiana · born 1966](https://jugti.com/kosh/religion/bhai-pinderpal-singh/)[ਸSangatReligion · Sangat: the holy congregation of Sikhs who gather in the presence of the Guru Granth Sahib Ji for kirtan, prayer, learning and seva](https://jugti.com/kosh/religion/sangat/)[ਸSimranReligion · Simran: Naam Japna, the Sikh practice of remembering God by repeating the Name, explained](https://jugti.com/kosh/religion/simran/)[ਅArdasReligion · Ardas: the standing congregational prayer of the Sikhs, its three parts, meaning and occasions explained](https://jugti.com/kosh/religion/ardas/)[ਵVaran Bhai GurdasReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/varan-bhai-gurdas/)[ਸSukhasanReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/sukhasan/)[ਗGurbaniReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/gurbani/)[ਸSangatReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/sangat/)[ਹHukamnamaReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/hukamnama/)[ਸSimranReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/simran/)[ਕKirtanReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/kirtan/)[ਅArdasReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/ardas/)[ਭBhai Pinderpal Singh JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/bhai-pinderpal-singh/)[ਗGiani Sant Singh Maskeen JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/giani-sant-singh-maskeen/) ## More religion entries to explore [ਚChaur SahibReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/chaur-sahib/)[ਨNaam KaranReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/naam-karan/)[ਅAntim SanskarReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/antim-sanskar/)[ਲLangarReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/langar/) Sources (4) 1. [KATHA, Encyclopaedia of Sikhism account via The Sikh Encyclopedia](https://www.thesikhencyclopedia.com/katha/) 2. [Katha, SikhiWiki](https://www.sikhiwiki.org/index.php/Katha) 3. [Sikh Rehat Maryada, Section Three: Articles VI, VII, XIII, XIV and XV (Sikh Missionary Society UK)](https://www.sikhmissionarysociety.org/sms/smspublications/rehatmaryada/chapter3.html) 4. [10 Sikhism Clergy Terms and What They Mean: Gianni and Kathawak, Learn Religions](https://www.learnreligions.com/sikhism-clergy-terms-meanings-4590180) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[What is katha?](#s-b2)[What is the difference between katha and kirtan?](#s-b5)[How does a katha session unfold?](#s-b8)[Who is a kathavachak?](#s-b11)[Where does katha sit in the gurdwara service?](#s-b14)[Roots: from the Gurus to the Giani tradition](#s-b17)[Katha today: in the diaspora and online](#s-b20)[Related topics](#related-topics)[More religion entries](#more-like-this) Facts Punjabi name ਕਥਾ Gurmukhi ਕਥਾ Faith Sikhism Type Spoken exposition of Gurbani and Sikh history in the congregational divan Name means From the Sanskrit root kath: to speak, describe, narrate or interpret Who delivers it A kathavachak (also written kathakar or kathawak), often a Giani, trained in Gurbani and Sikh history What is expounded A hymn of Guru Granth Sahib Ji, and in historical katha, works such as Sri Gur Pratap Suraj Granth and Panth Prakash Place in the service After kirtan and before Anand Sahib, the Ardas and the hukamnama, in the order given by the Sikh Rehat Maryada Governing code Article XIII, Exposition of Gurbani, and Article XIV of the Sikh Rehat Maryada: exposition only by a Sikh, only to promote understanding of the Guru's tenets Formal beginning Traced by the Encyclopaedia of Sikhism to Guru Arjan Dev Ji, who is said to have directed Bhai Gurdas Ji to expound a hymn daily Giani school The Giani school of interpretation is traced to Bhai Mani Singh Ji, instructed, it is said, by Guru Gobind Singh Ji himself ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [People489 entries](https://jugti.com/kosh/people/)[Places12,428 places](https://jugti.com/kosh/places/)[Books235 books](https://jugti.com/kosh/books/)[ੳWords607 words](https://jugti.com/kosh/words/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)