Source: https://jugti.com/kosh/religion/practices/pangat/ ਪੰਗਤ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[Religion](https://jugti.com/kosh/religions/)/[Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religions/practices/)/Pangat Religion · Practices & customs # Pangatਪੰਗਤ Pangat explained: the Sikh practice of sitting in rows on the floor to eat langar as equals, its meaning, Guru Amar Das Ji's rule, and Akbar at Goindwal [In short](#in-short)[What does the word pangat mean?](#s-k2)[What is the difference between pangat, sangat and langar?](#s-k5)[How did pangat begin with Guru Nanak Dev Ji?](#s-k8)[Why did Guru Amar Das Ji put pangat before sangat?](#s-k11)[Did Emperor Akbar really sit in the pangat?](#s-k14)[How does pangat work in a gurdwara today?](#s-k17)[Related topics](#related-topics)[More religion entries](#more-like-this) In short Pangat (ਪੰਗਤ), from the Sanskrit pankti, a row or line, is the Sikh practice of sitting together on the floor in rows to eat langar, the free community meal, as equals. Guru Nanak Dev Ji founded sangat and pangat together, and Guru Amar Das Ji made the row a condition of meeting him: pehle pangat, pachhe sangat, first the row, then the congregation. Updated 31 Oct 2026 Facts Punjabi name ਪੰਗਤ Gurmukhi ਪੰਗਤ Faith Sikhism Type Practice Meaning A row or line, from Sanskrit pankti Paired with Sangat, the congregation All 11 facts The saying Pehle pangat, pachhe sangat (first the row, then the congregation) Founded by Guru Nanak Dev Ji, with sangat Made a rule by Guru Amar Das Ji at Goindwal The rule Everyone sits on the floor as equals and eats the same food Served by Sevadars (volunteers) Full story6 min read Pangat (ਪੰਗਤ) is the Sikh practice of sitting together on the floor in rows to eat langar, the free community meal, as equals. In a pangat there are no separate seats for the rich or the honoured: everyone, of every caste, faith, gender and status, shares the same simple food in the same line. ## What does the word pangat mean? The word comes from the Sanskrit pankti, meaning a row, a line, a series or a group. In [Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/sikhism/) it stands for commensality, the sharing of a meal by people sitting together, and it describes diners on the ground in a row eating food from a common kitchen, whatever their caste, creed, sex, age or social status. Because the diners sit in a pangat, the Guru's langar itself came to be called pangat: the row gave its name to the whole meal. The pairing is old. The earliest use of the word in Sikh writing appears in the Varan of Bhai Gurdas Ji (d. 1636), where pangat is matched with sangat, the holy congregation, for a resonant effect: firm believers made fitting company in sangat and pangat, praying together in the one and eating together in the other. The SikhiWiki Pangat entry, drawn from the Encyclopaedia of Sikhism, adds a second pairing: just as deg, the kettle, came to stand for the langar because it rhymed with tegh, the sword, so pangat took hold because it rhymed with sangat. ## What is the difference between pangat, sangat and langar? [Langar](https://jugti.com/kosh/religion/practices/langar/) is the kitchen and the food, and often the hall where the food is eaten. [Sangat](https://jugti.com/kosh/religion/practices/sangat/) is the congregation itself, the gathering of believers. Pangat is what the sangat becomes at mealtime: a set of rows on the floor, each person seated beside the next, sharing one meal. The three belong together from the start, and the Sikh Missionary Society UK lists sangat and pangat among the institutions [Guru Nanak Dev Ji](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-nanak-dev-ji/) founded: the congregation that worships together, and the row that eats together. That is the difference in one sentence: langar tells you what is cooked and served, and pangat tells you how everyone sits to eat it. A langar can be described by its kitchen, its pots and its volunteers. A pangat can only be described by its people, sitting at the same level, in the same line, eating the same food. Where the kitchen is the institution, the row is the lesson inside it. ## How did pangat begin with Guru Nanak Dev Ji? Pangat and sangat came together from the time of Guru Nanak Dev Ji, the first Guru. The SikhiWiki Langar account traces the shared meal to the community he settled at Kartarpur at the end of his travels: he gave the langar the central place in the dharamsala there, worked on his own farm, and put his own share into the common kitchen. The practice of serving food to all began with Guru Nanak Dev Ji's Sikhs at Kartarpur, and its seed is the familiar story of the Sacha Sauda, the true bargain, when the young Nanak spent his father's trading money on food for hungry holy men. Guru Angad Dev Ji, the second Guru, widened the work at Khadur Sahib, where the langar was organised by his wife, Mata Khivi Ji, praised in the Guru Granth Sahib Ji for the nourishing food she shared. The later tradition kept the row even when the kitchen could not: SikhiWiki records bands of Sikhs in days of persecution, wandering in deserts and jungles, cooking whatever they could find and sitting in a pangat to share it equally. The row travelled with the people, because it was not a building but a way of eating together. ## Why did Guru Amar Das Ji put pangat before sangat? [Guru Amar Das Ji](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-amar-das-ji/), the third Guru, gave pangat its sharpest form at Goindwal. The Encyclopaedia account, carried on SikhiWiki, says he attached particular importance to the row and expected every visitor to eat in it before seeing him. His saying became a rule for the community: pahile pangat, pachhe sangat, first the row, then the congregation. The SikhiWiki Langar history puts the meaning plainly: partaking of food in the Guru's langar was made a condition for disciples and visitors before they could see the Guru, and langar thus gave practical expression to the notion of equality. At Goindwal the langar stayed open day and night, so the condition was never a formality that applied only at a set hour. The rich variety of food in Guru Amar Das Ji's langar is remembered in the Var by Satta and Balvand, where ghee and flour abounded, yet the Guru himself ate a simple meal earned by his own hands. The point was not the menu. It was that nobody could claim the Guru's teaching while refusing the Guru's row. ## Did Emperor Akbar really sit in the pangat? Sikh accounts relate that in 1569 Emperor Akbar came to Punjab to see Guru Amar Das Ji, travelling with the Raja of Haripur. Both men were required to eat langar in the pangat before meeting the Guru, sitting among ordinary people in a row while Sikhs served them simple food. The SikhiWiki account of the visit says the Guru had ordered that all persons coming to visit must eat in the langar, sitting in rows as equals and served simple food in turn, and that Akbar and the Raja enjoyed the meal. The same tradition records the detail that made the story famous. Akbar refused the silks his servants had spread for his path, turned the lining aside with his own hands, and walked to the Guru barefoot, as the Mahima Prakash records it. Impressed, he offered a grant of land for running the langar. Guru Amar Das Ji thanked him and declined: the Guru's langar was the people's langar, to be run on people's free gifts and not on a royal grant, so that no one would be looked on as an outsider and kings and beggars would share alike. The visit is therefore remembered as pangat working on the most powerful man in India: the row did not bend for an emperor. ## How does pangat work in a gurdwara today? In a gurdwara today, the pattern is unchanged in its essentials. After the congregation has taken part in the service, it is served the Guru's [langar](https://jugti.com/kosh/religion/practices/langar/). Diners take their plates and sit on the floor in rows, men and women, regulars and strangers, rich and poor side by side, while sevadars, the volunteers, walk the rows serving the same simple vegetarian food to everyone: dal, sabzi, rice and rotis. Serving in the row is [seva](https://jugti.com/kosh/religion/practices/seva/), selfless service, and the servers observe the rule that they wait until everyone else has been fully served before they sit down to eat themselves. The food is vegetarian so that it can be eaten by people of every faith and background, and the row gives daily shape to [vand chhakna](https://jugti.com/kosh/religion/practices/vand-chhakna/), sharing what you earn, and [sarbat da bhala](https://jugti.com/kosh/religion/practices/sarbat-da-bhala/), the welfare of all. At festivals and gurpurabs the rows grow into open air langars, among the largest community meals anywhere: SikhiWiki notes that a festival langar might feed a hundred thousand people at a single meal. When sitting together became impossible during the COVID-19 pandemic, some gurdwaras served drive through langars instead, keeping the food free and open while the row waited for better days. The Sikh prayer for the kitchen sums up why the row matters: may the hot plates, the langars, remain ever in service. Pangat is the proof, at every meal, that the equality preached in the congregation is also practised at the table. ਪੰਗਤ ਸਿੱਖ ਅਭਿਆਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਫਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਲੰਗਰ, ਮੁਫਤ ਸਾਂਝਾ ਖਾਣਾ, ਬਰਾਬਰ ਬਣ ਕੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਗਤ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰਾਂ ਜਾਂ ਸਤਕਾਰਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ: ਹਰ ਕੋਈ, ਹਰ ਜਾਤ, ਧਰਮ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਮਨੁੱਖ, ਉਹੋ ਸਾਦਾ ਖਾਣਾ ਉਸੇ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ## ਪੰਗਤ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪੰਕਤੀ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਤਾਰ, ਲਾਈਨ, ਲੜੀ ਜਾਂ ਸਮੂਹ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਂਝੀ ਖੁਰਾਕ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਿਲ ਕੇ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਣਾ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸਾਂਝੀ ਰਸੋਈ ਤੋਂ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਤ, ਮੱਤ, ਲਿੰਗ, ਉਮਰ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਦਰਜਾ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪੰਗਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਲੰਗਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪੰਗਤ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ: ਕਤਾਰ ਨੇ ਪੂਰੇ ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਜੋੜੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ (ਮੌਤ 1636) ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪੰਗਤ ਨੂੰ ਸੰਗਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਤ, ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਗੂੰਜ ਵਾਲੇ ਅਸਰ ਲਈ: ਪੱਕੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਪੰਗਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਸਾਥ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਂਦੇ। ਸਿੱਖੀਵਿਕੀ ਦਾ ਪੰਗਤ ਲੇਖ, ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਜੋੜੀ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਜਿਵੇਂ ਡੇਗ, ਕੜਾਹਾ, ਲੰਗਰ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੇਗ, ਤਲਵਾਰ, ਨਾਲ ਤੁਕ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਪੰਗਤ ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੋਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਤੁਕ ਮਿਲਾਉਂਦੀ ਸੀ। ## ਪੰਗਤ, ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫਰਕ ਹੈ? ਲੰਗਰ ਰਸੋਈ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਉਹ ਹਾਲ ਵੀ, ਜਿੱਥੇ ਖਾਣਾ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਗਤ ਆਪ ਸੰਗਤ ਹੈ, ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ। ਪੰਗਤ ਉਹ ਹੈ, ਜੋ ਖਾਣੇ ਵੇਲੇ ਸੰਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਫਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਕਤਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਅਗਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠਾ, ਇੱਕ ਖਾਣਾ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਯੂ ਕੇ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਪੰਗਤ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਦੀ ਹੈ: ਉਹ ਸੰਗਤ, ਜੋ ਮਿਲ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਤਾਰ, ਜੋ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਰਕ ਇੱਕ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੈ: ਲੰਗਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਪਕਾਇਆ ਅਤੇ ਵਰਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਗਤ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਖਾਣ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਲੰਗਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਉਸ ਦੀ ਰਸੋਈ, ਉਸ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਗਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸਿਰਫ ਉਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕੋ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ, ਇੱਕੋ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ, ਇੱਕੋ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਰਸੋਈ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਕਤਾਰ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰਲਾ ਸਬਕ ਹੈ। ## ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਪੰਗਤ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ? ਪੰਗਤ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ, ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ, ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਈਆਂ। ਸਿੱਖੀਵਿਕੀ ਦਾ ਲੰਗਰ ਲੇਖ ਸਾਂਝੇ ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਉਸ ਬਸਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਵਸਾਈ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਲੰਗਰ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ, ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਸਾਂਝੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ। ਸਭ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਵਰਤਾਉਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਬੀਜ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਦੀ ਜਾਣੀ ਪਛਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਦ ਨੌਜਵਾਨ ਨਾਨਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਪਾਰ ਵਾਲੇ ਪੈਸੇ ਭੁੱਖੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਖਾਣੇ ਉੱਤੇ ਖਰਚ ਦਿੱਤੇ। ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ, ਦੂਜੇ ਗੁਰੂ, ਨੇ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਲੰਗਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਾਤਾ ਖੀਵੀ ਜੀ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਖਾਣੇ ਲਈ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਉਹ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੇ ਕਤਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ, ਜਦ ਰਸੋਈ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਸੀ: ਸਿੱਖੀਵਿਕੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ, ਜੋ ਮਿਲਦਾ ਪਕਾਉਂਦੇ, ਅਤੇ ਪੰਗਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ। ਕਤਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਨਾਲ ਤੁਰਦੀ ਰਹੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਇਮਾਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸੀ। ## ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਪੰਗਤ ਨੂੰ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਉਂ ਰੱਖਿਆ? ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ, ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ, ਨੇ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵਿਖੇ ਪੰਗਤ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤਿੱਖਾ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦਾ ਲੇਖ, ਜੋ ਸਿੱਖੀਵਿਕੀ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਤਾਰ ਨੂੰ ਖਾਸ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਹਰ ਮਿਲਣ ਆਏ ਤੋਂ ਆਸ ਰੱਖੀ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਖਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਥਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਨਿਯਮ ਬਣ ਗਿਆ: ਪਹਿਲੇ ਪੰਗਤ ਪਿੱਛੇ ਸੰਗਤ, ਪਹਿਲਾਂ ਕਤਾਰ, ਫਿਰ ਸੰਗਤ। ਸਿੱਖੀਵਿਕੀ ਦਾ ਲੰਗਰ ਇਤਿਹਾਸ ਇਸ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਾਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ: ਗੁਰੂ ਦੇ ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਖਾਣਾ ਚੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮਿਲਣ ਆਇਆਂ ਲਈ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਰਤ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੰਗਰ ਨੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ। ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵਿਖੇ ਲੰਗਰ ਦਿਨ ਰਾਤ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ਰਤ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ਵਾਲੀ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਬਣੀ। ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਖਾਣੇ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਵਿਵਿਧਤਾ ਸੱਤਾ ਅਤੇ ਬਲਵੰਡ ਦੀ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਘਿਓ ਅਤੇ ਆਟਾ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਗੁਰੂ ਆਪ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਸਾਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਮੁੱਦਾ ਖਾਣੇ ਦੀ ਸੂਚੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੁੱਦਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਜਦ ਉਹ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ। ## ਕੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਨੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪੰਗਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਧਾ? ਸਿੱਖ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ 1569 ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਹਰੀਪੁਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਪੰਜਾਬ ਆਇਆ। ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਗਤ ਵਿੱਚ ਲੰਗਰ ਖਾਣਾ ਪਿਆ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਦਾ ਖਾਣਾ ਵਰਤਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦਾ ਸਿੱਖੀਵਿਕੀ ਲੇਖ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮਿਲਣ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਬਰਾਬਰ ਬਣ ਕੇ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਅਤੇ ਵਾਰੀ ਨਾਲ ਸਾਦਾ ਖਾਣਾ ਵਰਤਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਅਕਬਰ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਖਾਣੇ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ। ਉਹੀ ਪਰੰਪਰਾ ਉਸ ਵੇਰਵੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਇਆ। ਅਕਬਰ ਨੇ ਉਸ ਰੇਸ਼ਮ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਰਾਹ ਲਈ ਵਿਛਾਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਲਾਈਨਿੰਗ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਹਟਾਇਆ, ਅਤੇ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਪੈਦਲ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਲੰਗਰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ: ਗੁਰੂ ਦਾ ਲੰਗਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਲੰਗਰ ਸੀ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁਫਤ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣਾ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਹੀ ਜਾਗੀਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਨਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਭਿਖਾਰੀ ਬਰਾਬਰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਗਤ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ: ਕਤਾਰ ਕਿਸੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਲਈ ਨਹੀਂ ਝੁਕੀ। ## ਅੱਜ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਪੰਗਤ ਕਿਵੇਂ ਚਲਦੀ ਹੈ? ਅੱਜ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਢੰਗ ਆਪਣੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਬਦਲੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਗਤ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦਾ ਲੰਗਰ ਵਰਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣੀਆਂ ਥਾਲੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਫਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ, ਨਿਯਮਤ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਜਨਬੀ, ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਜਦ ਕਿ ਸੇਵਾਦਾਰ, ਸਵੈਇੱਛਕ ਸੇਵਕ, ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਰ ਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹੋ ਸਾਦਾ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਖਾਣਾ ਵਰਤਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਦਾਲ, ਸਬਜ਼ੀ, ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਰੋਟੀਆਂ। ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਸੇਵਾ ਹੈ, ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ, ਅਤੇ ਸੇਵਾਦਾਰ ਇਸ ਨਿਯਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਉਡੀਕਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਾਇਆ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਹੀ ਉਹ ਆਪ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਖਾਣਾ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਹਰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਲੋਕ ਖਾ ਸਕਣ, ਅਤੇ ਕਤਾਰ ਵੰਡ ਛਕਣਾ, ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ, ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰੂਪ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਤਿਓਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰਪੁਰਬਾਂ ਉੱਤੇ ਕਤਾਰਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹਵਾ ਵਾਲੇ ਲੰਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਧਰੇ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਾਂਝੇ ਖਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ: ਸਿੱਖੀਵਿਕੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਤਿਓਹਾਰ ਵਾਲਾ ਲੰਗਰ ਇੱਕੋ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖੁਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਕੋਵਿਡ 19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲ ਕੇ ਬੈਠਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡਰਾਈਵ ਥਰੂ ਲੰਗਰ ਵਰਤਾਏ, ਖਾਣਾ ਮੁਫਤ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰੱਖਿਆ, ਜਦ ਕਿ ਕਤਾਰ ਚੰਗੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਰਸੋਈ ਲਈ ਸਿੱਖ ਅਰਦਾਸ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਤਾਰ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ: ਤੱਤੀਆਂ ਥਾਲੀਆਂ, ਲੰਗਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ। ਪੰਗਤ ਹਰ ਖਾਣੇ ਉੱਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਾਰੀ ਗਈ ਬਰਾਬਰੀ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਵੀ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ## Related topics [ਲLangarReligion · Sikh community kitchen, free meal for all](https://jugti.com/kosh/religion/langar/)[ਸSangatReligion · Sangat: the holy congregation of Sikhs who gather in the presence of the Guru Granth Sahib Ji for kirtan, prayer, learning and seva](https://jugti.com/kosh/religion/sangat/)[ਸSevaReligion · Seva: selfless service in Sikhism, its three forms, kar seva and the spirit of the langar explained](https://jugti.com/kosh/religion/seva/)[ਵVand ChhaknaReligion · Vand Chhakna: the Sikh pillar of sharing what you have and consuming it together, in langar, dasvandh and seva](https://jugti.com/kosh/religion/vand-chhakna/)[ਸSarbat da BhalaReligion · Sarbat da Bhala: the Sikh prayer for the welfare of all, may everyone prosper, the closing words of the Ardas](https://jugti.com/kosh/religion/sarbat-da-bhala/)[ਗGuru Nanak Dev JiReligion · First Sikh Guru · 1469–1539](https://jugti.com/kosh/religion/guru-nanak-dev-ji/)[ਗGuru Amar Das JiReligion · Third Sikh Guru · 1479–1574](https://jugti.com/kosh/religion/guru-amar-das-ji/)[ਕKarah PrasadReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/karah-prasad/)[ਮMata Khivi JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/mata-khivi-ji/)[ਸSarbat da BhalaReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/sarbat-da-bhala/)[ਸSangatReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/sangat/)[ਵVand ChhaknaReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/vand-chhakna/)[ਸSevaReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/seva/)[ਗGuru Amar Das JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-amar-das-ji/)[ਲLangarReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/langar/)[ਗGuru Nanak Dev JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-nanak-dev-ji/) ## More religion entries to explore [ਚChaur SahibReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/chaur-sahib/)[ਨNaam KaranReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/naam-karan/)[ਸSukhasanReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/sukhasan/)[ਕKathaReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/katha/) Sources (7) 1. [Pangat, SikhiWiki (Encyclopaedia of Sikhism text)](https://www.sikhiwiki.org/index.php/Pangat) 2. [Pangat, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Pangat) 3. [Langar (Sikhism), Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Langar%5F%28Sikhism%29) 4. [Langar, SikhiWiki](https://www.sikhiwiki.org/index.php/Langar) 5. [Guru Amar Das and King Akbar, SikhiWiki](https://www.sikhiwiki.org/index.php/Guru%5FAmar%5FDas%5Fand%5FKing%5FAkbar) 6. [Pangat, Sikh Missionary Society UK](https://www.sikhmissionarysociety.org/sms/smssikhism/institutions/pangat/) 7. [Institutions, Sikh Missionary Society UK](https://www.sikhmissionarysociety.org/sms/smssikhism/institutions/) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[What does the word pangat mean?](#s-k2)[What is the difference between pangat, sangat and langar?](#s-k5)[How did pangat begin with Guru Nanak Dev Ji?](#s-k8)[Why did Guru Amar Das Ji put pangat before sangat?](#s-k11)[Did Emperor Akbar really sit in the pangat?](#s-k14)[How does pangat work in a gurdwara today?](#s-k17)[Related topics](#related-topics)[More religion entries](#more-like-this) Facts Punjabi name ਪੰਗਤ Gurmukhi ਪੰਗਤ Faith Sikhism Type Practice Meaning A row or line, from Sanskrit pankti Paired with Sangat, the congregation The saying Pehle pangat, pachhe sangat (first the row, then the congregation) Founded by Guru Nanak Dev Ji, with sangat Made a rule by Guru Amar Das Ji at Goindwal The rule Everyone sits on the floor as equals and eats the same food Served by Sevadars (volunteers) ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [People489 entries](https://jugti.com/kosh/people/)[Places12,428 places](https://jugti.com/kosh/places/)[Books235 books](https://jugti.com/kosh/books/)[ੳWords607 words](https://jugti.com/kosh/words/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)