Source: https://jugti.com/kosh/religion/practices/sangat/ ਸੰਗਤ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[Religion](https://jugti.com/kosh/religions/)/[Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religions/practices/)/Sangat Religion · Practices & customs # Sangatਸੰਗਤ Sangat: the holy congregation of Sikhs who gather in the presence of the Guru Granth Sahib Ji for kirtan, prayer, learning and seva [In short](#in-short)[What is Sangat?](#s-s2)[Guru Nanak Dev Ji and the first sangat at Kartarpur](#s-s5)[Why does the company you keep matter?](#s-s8)[An equal company: no caste, no rank](#s-s11)[What happens in a sangat today?](#s-s14)[Related topics](#related-topics)[In the news](#news)[More religion entries](#more-like-this) In short Sangat is the Sikh holy congregation: the body of men and women who gather, usually in a gurdwara in the presence of the Guru Granth Sahib Ji, to sing kirtan, hear the Guru's word, learn and serve together. Called Sadh Sangat or Sat Sangat when it means the company of truth seekers, it has been part of Sikh life since Guru Nanak Dev Ji, who founded the first sangat community at Kartarpur. In the sangat everyone sits as equals, whatever their caste, wealth or background. Updated 28 Oct 2026 Facts Punjabi name ਸੰਗਤ Word origin Punjabi form of the Sanskrit sangti Meaning Company, fellowship, association Also called Sadh Sangat, Sat Sangat In use since The time of Guru Nanak Dev Ji (1469 to 1539) First community Kartarpur, on the right bank of the River Ravi All 9 facts Centre of the gathering Guru Granth Sahib Ji Companion institutions Dharamsal and Guru ka Langar Organised by Guru Amar Das Ji, through the manji preaching districts Full story6 min read Sangat is the holy congregation at the heart of Sikh life: a gathering of men and women who meet in the presence of the Guru Granth Sahib Ji to sing the hymns, hear the Guru's teaching, and support one another on the spiritual path. The word comes from the Sanskrit sangti, meaning company, fellowship or association, and in Sikh use it carries a weight the plain English word congregation only partly holds. A sangat is both a meeting and a community, both an hour in the gurdwara and the fellowship a Sikh belongs to for life. ## What is Sangat? Sangat is the body of devotees who assemble for prayer, instruction or ceremony, in a gurdwara, in a home or in any other place, so long as the gathering is centred on the Guru Granth Sahib Ji. Two fuller names say what kind of company it aims to be. Sadh Sangat is the fellowship of the seekers of truth, and Sat Sangat means the true company, from sat, truth. The Encyclopaedia of Sikhism puts the test simply, quoting [Guru Nanak Dev Ji](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-nanak-dev-ji/): satsangat is where the Divine Name alone is cherished. A gathering where only the Name is remembered is a true sangat, whatever building it meets in. In the time of the Gurus the word also named the local Sikh community itself. The hukamnamas, the edicts the Gurus sent to their followers, speak of the Sarbatt Sangat of Banaras, meaning the whole Sikh community of Banaras, of the Sangat of Patna and of the Sangat of Dhaul. So sangat has always carried both meanings at once: the people gathered in one place on one day, and the brotherhood and sisterhood of Sikhs in a town or region, bound together across every gathering. ## Guru Nanak Dev Ji and the first sangat at Kartarpur The institution begins with Guru Nanak Dev Ji (1469 to 1539). As he travelled on his udasis, groups of disciples formed in place after place and met together in sangat to recite his hymns. With the sangat came its companions: the dharamsal, the place where devotees gathered to pray and sing, and Guru ka [Langar](https://jugti.com/kosh/religion/practices/langar/), the community kitchen where all sat together and ate the same food without distinction of caste or status. Together these three, sangat, dharamsal and langar, showed the new way of life that was emerging from his teaching. At the end of his travels Guru Nanak Dev Ji settled at Kartarpur, the town he had founded on the right bank of the River Ravi, and there the pattern took its fullest form. A community of disciples grew around him, not a monastic order of people withdrawn from the world, but a fellowship of ordinary men and women engaged in ordinary work, farming, trade and family life. Seva, voluntary work of charity and mutual help, was its key element, done eagerly and counted a pious duty. Bhai Gurdas wrote of Kartarpur that in establishing its dharamsal with its sadhsangat, its society of the holy, Guru Nanak Dev Ji brought heaven on earth. ## Why does the company you keep matter? Sikh teaching gives sangat the highest merit because it holds that the company a person keeps shapes the person. Bhagat Kabir Ji states it as a law of life in the Guru Granth Sahib Ji (page 1369): according to the company one keeps, so are the fruits one eats. SikhiWiki's summary of the teaching is plain: those who live in the company of the dishonest pick up dishonest ways, while those who keep the company of saintly people are shaped in a saintly mould. That is why worship and prayer in sangat are counted worth more than isolated religious practice, and why the fellowship is described as morally elevating, a means of religious and ethical training for everyone who sits in it. Gurbani returns to the sangat again and again. It is called the Guru's own school, where godlike qualities are practised and the virtues of the Lord are learnt (page 1316). Guru Arjan Dev Ji says in Sukhmani Sahib that highest among all works is joining the sangat and thereby conquering the evil tendencies of the mind (page 266), and that as one lost in a thick jungle finds the path again, so a person is enlightened in the company of the holy (page 282). The Encyclopaedia of Sikhism gathers the thread of these verses into one claim: amid the sangat abides the Lord, and without sangat, ego is not dispelled. ## An equal company: no caste, no rank From the beginning the sangat mixed people together without consideration of birth, profession or worldly position. Bhai Gurdas, listing the leading Sikhs of the time of Guru Nanak Dev Ji and his five successors, names men of many castes and trades side by side, and among the nineteen disciples of Guru Nanak Dev Ji he names two Muslims: Bhai Mardana Ji, the rabab player from the Guru's own village, and Daulat Khan Lodi, an Afghan noble. The Encyclopaedia of Sikhism calls the early sangat a melting pot for the high and the low, and its members were all addressed alike as bhai, brother, a sign of holy living and of one shared standing. Later Gurus organised the growing fellowship without changing its equal character. Guru Amar Das Ji knit the sangats into manjis, preaching districts each made up of a number of sangats, and Guru Arjan Dev Ji appointed masands to look after sangats in different regions. Wikipedia notes that Guru Gobind Singh Ji later abolished the masand system and dealt with the sangats directly, with no intermediaries. In this line of development the sangat stands as the precursor of the Khalsa of 1699: the casteless Sikh commonwealth grew out of the congregation where everyone already sat on the same floor. ## What happens in a sangat today? A sangat today gathers most often in the darbar hall of a gurdwara, seated on the floor facing the Guru Granth Sahib Ji, who is the centre of the gathering and of Sikh life. The sangat may chant the shabads together, but more often musicians perform [kirtan](https://jugti.com/kosh/religion/practices/kirtan/), a giani gives katha, exposition of the scripture, and there are recitals of the holy text, talks on religious topics and narration of events from Sikh history. A hukamnama, the passage opened at random from the Guru Granth Sahib Ji and read aloud, is received by the whole sangat as the Guru's order for the day. Matters of concern to the community may also be discussed, because the sangat has always had a worldly as well as a spiritual life. Around the prayer runs [seva](https://jugti.com/kosh/religion/practices/seva/), the selfless service the sangat both teaches and practises: looking after the shoes of everyone who enters barefoot, preparing and serving food in the langar, and in older descriptions fanning the devotees on a hot day. The gathering usually ends by sharing langar in the pangat, the row where all sit side by side and eat the same food, the sangat's equality made visible at the table. As at [Sacha Sauda](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/sacha-sauda/), where the young Guru Nanak Dev Ji fed the hungry with his father's trading money, feeding people together has belonged to the sangat from its first days. Anyone may join a sangat: gurdwaras are open to visitors of every faith and none, and the only asks are covered heads, removed shoes and respect for the Guru Granth Sahib Ji. ਸੰਗਤ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਇਕੱਠ ਹੈ। ਇਹ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਉਹ ਇਕੱਠ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣ ਲਈ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸੰਗਤਿ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਾਥ, ਸੰਗਤ ਜਾਂ ਮੇਲ। ਸਿੱਖ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਭਾਰ ਹੈ। ਸੰਗਤ ਇੱਕ ਇਕੱਠ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਾ ਵੀ, ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਵੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸੰਗਤ ਵੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ## ਸੰਗਤ ਕੀ ਹੈ? ਸੰਗਤ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਉਹ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਅਰਦਾਸ, ਉਪਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਰਸਮ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਕੱਠ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਹੋਣ। ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਭਰਵੇਂ ਨਾਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸਾਥ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਸੱਚ ਦੇ ਖੋਜੀਆਂ ਦਾ ਸਾਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਤਿ ਸੰਗਤ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੱਚਾ ਸਾਥ, ਸਤਿ ਭਾਵ ਸੱਚ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸਾਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਤਿਸੰਗਤ ਉਹ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੇਵਲ ਨਾਮ ਨੂੰ ਚਿਤਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਨਾਮ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਸੰਗਤ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ। ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਾ ਵੀ ਸੀ। ਹੁਕਮਨਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਹੁਕਮ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੇ, ਸਰਬੱਤ ਸੰਗਤ ਬਨਾਰਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਬਨਾਰਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਾ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਟਨੇ ਦੀ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਧੌਲ ਦੀ ਸੰਗਤ। ਇਸ ਲਈ ਸੰਗਤ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਅਰਥ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੱਠੇ ਚੱਲੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਇੱਕ ਥਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਵੀ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਕਸਬੇ ਜਾਂ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਵੀ, ਜੋ ਹਰ ਇਕੱਠ ਤੋਂ ਪਾਰ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ## ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੰਗਤ ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਕਾਲ 1469 ਤੋਂ 1539 ਹੈ। ਉਦਾਸੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਗਏ, ਥਾਂ ਥਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਬਣਦੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਸੰਗਤ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵੀ ਆਏ। ਧਰਮਸਾਲ, ਉਹ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅਰਦਾਸ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਕਾ ਲੰਗਰ, ਸਾਂਝੀ ਰਸੋਈ ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠ ਕੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਸਨ, ਬਿਨਾਂ ਜਾਤ ਜਾਂ ਰੁਤਬੇ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਤੋਂ। ਇਹ ਤਿੰਨੇ, ਸੰਗਤ, ਧਰਮਸਾਲ ਅਤੇ ਲੰਗਰ, ਮਿਲ ਕੇ ਉਹ ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ ਢੰਗ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਸਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਉੱਭਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵੱਸ ਗਏ, ਜੋ ਕਸਬਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਸੱਜੇ ਕੰਢੇ ਵਸਾਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਇਹ ਢੰਗ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਵਧਿਆ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਕੱਟਿਆ ਕੋਈ ਸੰਨਿਆਸੀ ਟੋਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਸਾਧਾਰਨ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਸੀ ਜੋ ਸਾਧਾਰਨ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਸਨ, ਖੇਤੀ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ। ਸੇਵਾ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਮਦਦ ਦਾ ਸਵੈਇੱਛਤ ਕੰਮ, ਇਸ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਸੀ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉੱਥੇ ਧਰਮਸਾਲ ਅਤੇ ਸਾਧਸੰਗਤ ਵਸਾ ਕੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਵਰਗ ਲੈ ਆਂਦਾ। ## ਤੁਸੀਂ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸਾਥ ਰੱਖਦੇ ਹੋ ਉਹ ਮਾਇਣਾ ਕਿਉਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ? ਸਿੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸਾਥ ਮਨੁੱਖ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਉਹ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ, ਅੰਗ 1369 ਉੱਤੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਨਿਯਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਸੰਗਤ ਮਿਲੇ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਖਾਈਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖੀਵਿਕੀ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਾਰ ਸਾਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਾੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਥ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਮਾੜੇ ਢੰਗ ਸਿੱਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੰਤ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਉਹ ਉਸੇ ਸਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਢਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਰਦਾਸ ਅਤੇ ਭਜਨ ਇਕੱਲੇ ਕੀਤੇ ਅਭਿਆਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਸਾਥ ਨੂੰ ਨੈਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੰਗਤ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸਕੂਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰੱਬੀ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣ ਸਿੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅੰਗ 1316। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੰਮ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਮਨ ਦੇ ਮੈਲੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਹੈ, ਅੰਗ 266, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚਿਆ ਮਨੁੱਖ ਫਿਰ ਰਾਹ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਸਾਥ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੋਝੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅੰਗ 282। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਪਰੋਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹਉਮੈ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ। ## ਬਰਾਬਰ ਸਾਥ: ਨਾ ਜਾਤ, ਨਾ ਰੁਤਬਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਸੰਗਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ, ਕਿੱਤੇ ਜਾਂ ਦੁਨਿਆਵੀ ਰੁਤਬੇ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਿਲਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਕਿੱਤਿਆਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਰੱਖੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਉੱਨੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਹਨ। ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰਬਾਬੀ, ਅਤੇ ਦੌਲਤ ਖ਼ਾਨ ਲੋਦੀ, ਇੱਕ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਸਰਦਾਰ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਮੁੱਢਲੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਨੀਵੇਂ ਲਈ ਪਿਘਲਣ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਭਾਵ ਭਰਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਸਾਂਝੇ ਰੁਤਬੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ। ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਇਸ ਵਧਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਬਰਾਬਰ ਸੁਭਾਅ ਬਦਲੇ ਬਿਨਾਂ ਤਰਤੀਬ ਦਿੱਤੀ। ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮੰਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ, ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੰਗਤਾਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਮਸੰਦ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਸੰਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸੰਪਰਕ ਰੱਖਿਆ, ਕੋਈ ਵਿਚੋਲਾ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤ 1699 ਦੇ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਪੂਰਵਗਾਮੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਜਾਤ ਰਹਿਤ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਾ ਉਸੇ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧਿਆ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕੋ ਫ਼ਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਬੈਠਦਾ ਸੀ। ## ਅੱਜ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਅੱਜ ਸੰਗਤ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ, ਜੋ ਇਸ ਇਕੱਠ ਦਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹਨ। ਸੰਗਤ ਸ਼ਬਦ ਇਕੱਠੀ ਗਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਗੀ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਗਿਆਨੀ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਕਥਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਪਾਠ, ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਕਮਨਾਮਾ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਪਾਠ ਜੋ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦਿਨ ਲਈ ਗੁਰੂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਕੇ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਫ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਵਿਚਾਰੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਗਤ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੂਹਾਨੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਨਿਆਵੀ ਜੀਵਨ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸੇਵਾ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਜੋ ਸੰਗਤ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਦੀ ਵੀ ਹੈ। ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਭ, ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵਰਤਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਰਣਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਉੱਤੇ ਪੱਖੇ ਝੱਲਣੇ। ਇਕੱਠ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਗਤ ਵਿੱਚ ਲੰਗਰ ਛਕ ਕੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਤਾਰ ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੰਗਤ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਸਾਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੱਚੇ ਸੌਦੇ ਵਾਂਗ, ਜਿੱਥੇ ਨੌਜਵਾਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਪਾਰ ਵਾਲੇ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਭੁੱਖੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਵਾਇਆ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਖਵਾਉਣਾ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰ ਢਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੋੜੇ ਉਤਾਰੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਹੋਵੇ। ## Related topics [ਲLangarReligion · Sikh community kitchen, free meal for all](https://jugti.com/kosh/religion/langar/)[ਕKirtanReligion · Kirtan: the devotional singing of hymns from the Guru Granth Sahib Ji, its raags, ragis and history explained](https://jugti.com/kosh/religion/kirtan/)[ਸSevaReligion · Seva: selfless service in Sikhism, its three forms, kar seva and the spirit of the langar explained](https://jugti.com/kosh/religion/seva/)[ਗGuru Nanak Dev JiReligion · First Sikh Guru · 1469–1539](https://jugti.com/kosh/religion/guru-nanak-dev-ji/)[ਗGurdwara Sacha SaudaReligion · The shrine at Farooqabad, Pakistan, marking where young Guru Nanak spent his father’s 20 rupees feeding hungry sadhus, the “true bargain”.](https://jugti.com/kosh/religion/sacha-sauda/)[ਬBibi Rajni JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/bibi-rajni-ji/)[ਗGurdwaraReligion · Gurdwaras & shrines](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/gurdwara/)[ਕKathaReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/katha/)[ਅAmrit VelaReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/amrit-vela/)[ਲLavanReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/lavan/)[ਗGurmataReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/gurmata/)[ਭBhai Nand Lal JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/bhai-nand-lal-ji/)[ਸSarbat KhalsaReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/sarbat-khalsa/)[ਕKarah PrasadReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/karah-prasad/)[ਮMata Khivi JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/mata-khivi-ji/)[ਪPangatReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/pangat/)[ਭBhai Mardana JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/bhai-mardana-ji/)[ਬBole So NihalReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/bole-so-nihal/)[ਪPanj GunReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/panj-gun/)[ਪPanj ChorReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/panj-chor/)[ਸSevaReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/seva/)[ਕKirtanReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/kirtan/)[ਗGurdwara Sacha SaudaReligion · Gurdwaras & shrines](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/sacha-sauda/)[ਲLangarReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/langar/)[ਗGuru Nanak Dev JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-nanak-dev-ji/) ## Sangat in the news [IndiaJ&K Promises Bill to Make Punjabi an Official Language; Sikh Sit-In Endsਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਿੱਲ ਦਾ ਵਾਅਦਾ, ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਦਾ ਧਰਨਾ ਖ਼ਤਮ](https://jugti.com/news/india/jammu-kashmir-punjabi-official-language-bill-assurance-sikh-protest-ends/) ## More religion entries to explore [ਚChaur SahibReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/chaur-sahib/)[ਨNaam KaranReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/naam-karan/)[ਸSukhasanReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/sukhasan/)[ਅAntim SanskarReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/antim-sanskar/) Sources (4) 1. [Sangat, SikhiWiki](https://www.sikhiwiki.org/index.php/Sangat) 2. [Sangat, The Encyclopaedia of Sikhism (Punjabi University)](https://eos.learnpunjabi.org/SANGAT.html) 3. [Sangat (Sikhism), Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Sangat%5F%28Sikhism%29) 4. [Importance of Sangat, SikhiWiki](https://www.sikhiwiki.org/index.php/Importance%5Fof%5FSangat) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[What is Sangat?](#s-s2)[Guru Nanak Dev Ji and the first sangat at Kartarpur](#s-s5)[Why does the company you keep matter?](#s-s8)[An equal company: no caste, no rank](#s-s11)[What happens in a sangat today?](#s-s14)[Related topics](#related-topics)[In the news](#news)[More religion entries](#more-like-this) Facts Punjabi name ਸੰਗਤ Word origin Punjabi form of the Sanskrit sangti Meaning Company, fellowship, association Also called Sadh Sangat, Sat Sangat In use since The time of Guru Nanak Dev Ji (1469 to 1539) First community Kartarpur, on the right bank of the River Ravi Centre of the gathering Guru Granth Sahib Ji Companion institutions Dharamsal and Guru ka Langar Organised by Guru Amar Das Ji, through the manji preaching districts ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [People487 entries](https://jugti.com/kosh/people/)[Places12,428 places](https://jugti.com/kosh/places/)[Books233 books](https://jugti.com/kosh/books/)[ੳWords607 words](https://jugti.com/kosh/words/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)