Source: https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/barah-maha/ ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[Religion](https://jugti.com/kosh/religions/)/[Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religions/scriptures/)/Barah Maha Religion · Scriptures & texts # Barah Mahaਬਾਰਹ ਮਾਹਾ Barah Maha explained: the two Twelve Months compositions by Guru Nanak Dev Ji and Guru Arjan Dev Ji, their raags and Angs, the month by month teaching and Sangrand recitation [In short](#in-short)[What is Barah Maha?](#s-k2)[What are the two Barah Maha compositions in Guru Granth Sahib Ji?](#s-k5)[How does each month become a spiritual teaching?](#s-k8)[What does the bride in Barah Maha stand for?](#s-k12)[Why is Barah Maha recited on Sangrand?](#s-k15)[What is the message that remains after all twelve months?](#s-k18)[Related topics](#related-topics)[More religion entries](#more-like-this) In short Barah Maha (ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ), meaning the Twelve Months, is the shared name of two compositions in Guru Granth Sahib Ji: Guru Nanak Dev Ji's Barah Maha in Raag Tukhari (Ang 1107 to 1110) and Guru Arjan Dev Ji's Barah Maha Manjh in Raag Majh (Ang 133 to 136). Each moves through the twelve desi months from Chet to Phaggan, using the changing seasons to voice the soul's longing for union with the Divine. Updated 01 Nov 2026 Facts Punjabi name ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ Gurmukhi ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ Faith Sikhism Type Two compositions (bani) in Guru Granth Sahib Ji Compositions Barah Maha Tukhari and Barah Maha Manjh Authors Guru Nanak Dev Ji and Guru Arjan Dev Ji All 12 facts Raags Tukhari and Majh Scripture placement Ang 1107 to 1110 (Tukhari); Ang 133 to 136 (Manjh) Months covered Twelve desi months, from Chet to Phaggan Structure of Barah Maha Manjh 14 stanzas: a prologue, one stanza per month, and an epilogue Recited Guru Arjan Dev Ji's composition is recited on Sangrand, the first day of each month Calendar link The Nanakshahi year begins with Chet, following Barah Maha Full story7 min read Barah Maha (ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ), the Twelve Months, is the name shared by two compositions in Guru Granth Sahib Ji that walk through the whole year: Guru Nanak Dev Ji's hymn in Raag Tukhari and Guru Arjan Dev Ji's hymn in Raag Majh, turning Punjab's seasons into a teaching on longing and union. ## What is Barah Maha? Barah Maha, also written Barah Masa, is a form of folk poetry in which the feelings and yearnings of the human heart are expressed through nature's changing moods over the twelve months. In the classic form, a woman separated from her husband or lover finds her own pain reflected in each month's weather, crops and festivals, The name itself is plain: barah means twelve, and maha means month. Shorter cousins count four, six or eight months, but the full cycle, following the [desi months](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/desi-mahine/) from Chet to Phaggan, is the complete journey. The roots of the form run deep. The Encyclopaedia of Sikhism traces it to the Sanskrit tradition of describing the six seasons, of which Kalidasa's Ritu Sanhar is the best known example, and notes its first Hindi appearance in Malik Muhammad Jayasi's Padmavat. In Punjabi, Guru Nanak Dev Ji's Barah Maha is the oldest composition in the genre, and the first in which the love poem's theme is turned to spiritual meaning. Sufi poets such as Bulleh Shah later wrote barah mahas too, and scholars have counted more than a hundred in Punjabi. The two in Guru Granth Sahib Ji remain the most loved: a village song form everyone knew, filled with the soul's search for the Divine. ## What are the two Barah Maha compositions in Guru Granth Sahib Ji? The first is [Guru Nanak Dev Ji](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-nanak-dev-ji/)'s Barah Maha in Raag Tukhari, at Ang 1107 to 1110 of Guru Granth Sahib Ji. The Encyclopaedia of Sikhism says it stands out in Sikh literature for its poetic splendour and philosophical depth. In it, a young bride searches for her Divine Bridegroom through the changing scenes of the twelve months, weaving the wide world and her own small life into one picture. It takes in the months and seasons, the lunar and solar days, and every kind of living being. The second is [Guru Arjan Dev Ji](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-arjan-dev-ji/)'s Barah Maha Manjh, in Raag Majh, at Ang 133 to 136\. It has fourteen stanzas: a prologue, one stanza for each of the twelve months, and an epilogue. Its opening sets out the whole theme: the soul is separated from the Divine by its own past deeds, and it begs for grace to grant union. Written in a mixture of Punjabi and Braj, in simpler language, it has become the more widely recited of the two. SikhiWiki passes on a tradition that explains why: the sangat is said to have asked Guru Arjan Dev Ji for a plainer telling, finding the Tukhari composition hard to understand. Readers who know [Japji Sahib](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/japji-sahib/) and Guru Arjan Dev Ji's [Sukhmani Sahib](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/sukhmani-sahib/) will meet the same two voices here. ## How does each month become a spiritual teaching? The year begins with [Chet](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/chet/), in mid March to mid April, when spring is at its most beautiful: flowers bloom, the bumblebee hums, the koel sings, and every creature seems to have a companion. Only the bride stands alone, because her Groom has not come home, and the splendour sharpens her pain. [Vaisakh](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/vaisakh/) follows with fresh leaves and the harvest. The bride borrows the language of the market: without the Beloved she is not worth a small coin, with the Beloved she is beyond price. Then the heat arrives. In Jeth the earth burns like a furnace; every creature looks inward for shade, the bride too, asking why the Beloved should ever be forgotten. In Harh, also called Asarh, the sun sucks the strength out of the earth, and the bride seeks shade the way all creation does. Savan brings the rains: the earth is cooled, but the bride lies alone, afraid of the lightning, telling her mother that separation feels like death. Bhadon is the month of fullness, with rivers in flood and pools overflowing, and amid all that abundance she asks where comfort can be found without the Groom. Autumn turns the lesson toward time itself. In Assu, white flowers remind the bride of her own greying hair: summer is behind her, winter is coming, and her heart trembles at how fast life passes, though green boughs still promise that what ripens slowly ripens sweet. In Kattak the days shorten, lamps are lit early, and the lamp becomes a picture of the mind: it burns steadily only when knowledge lights it and love is its oil. Maghar brings music: sitting with the sangat, listening to praise of the Beloved, her sorrow lifts. In Poh, frost drains the life from woods and grass, yet the bride perceives one Light present in every heart. Magh, a month of pilgrimage bathing, teaches her that the true pilgrim place is within, and remembering the Name outweighs bathing at every holy river. In Phaggan, the last month, she lets go of her ego, her desires quieten, and day and night alike fill with continuous bliss. ## What does the bride in Barah Maha stand for? Readers and scholars have long read the bride as a picture of the human soul, and her absent husband as the Divine, the Supreme Soul. On that reading, which the Encyclopaedia of Sikhism sets out in detail, Barah Maha is a poem of viraha, the pain of separation, and every month is a stage in one inner journey. The soul sees itself as apart from its Source, and that sense of separation, called duality, is what makes the seasons hurt: spring mocks her, summer burns her, the rains cannot reach her. The poem traces the cause to past deeds, pictured as a kind of dirt that gathers birth after birth, and to the simple human habit of forgetting the Divine. The way back, on this reading, has two sides that must meet. The person must act: long intensely, keep the company of the holy, remember the Divine Name, and sing the praises of the Infinite. And the Divine must give nadar, the gracious glance of grace, because union is finally a gift, not a purchase. That is why the mood of this poem of separation is, surprisingly, hope. The Encyclopaedia calls optimism its keynote: there is none other besides the One, the One pervades the waters, the earth and the woods, and time itself, the very months that torment the separated soul, is where the Timeless is found. Through the months, the months are transcended. ## Why is Barah Maha recited on Sangrand? Guru Arjan Dev Ji's Barah Maha Manjh is the composition that lives in the monthly rhythm of Sikh practice. The Encyclopaedia records that it is recited ceremonially at Sikh congregations, and by individuals at home, on the first day of each Indian solar month. That first day is [Sangrand](https://jugti.com/kosh/religion/festivals/nanakshahi-calendar/), and the recitation does two things at once: it announces the new month to the sangat, and it asks for the Divine blessing on the month that is starting. In gurdwaras, Barah Maha path and kirtan around Sangrand give the sangat the new month's stanza to carry home, so the poem is heard as it was built: one month at a time, in its own season. The calendar keeps the connection. The Nanakshahi calendar, the Sikh solar calendar, is based on Barah Maha: its year begins with Chet, as both compositions do, with 1 Chet falling on 14 March. So the order of months that structures the poems also structures the Sikh year: a family following the calendar is living inside the poem's map of the year. The months are not lucky or unlucky in themselves: each arrives as a fresh chance to remember. ## What is the message that remains after all twelve months? Both compositions end at the same door. Guru Nanak Dev Ji's closing passage holds all twelve months, the six seasons, the lunar and solar days, the hours, minutes and seconds to be blessed, when the True One is met in natural ease. Guru Arjan Dev Ji's epilogue says the same: for the one who obtains the Lord's grace, every month, day and moment becomes auspicious. The year, which began with a lonely bride in the spring flowers, finishes with the discovery that no part of time is empty of the Divine. The teaching is practical as much as poetic: take part in life, drop hesitation, and use the month you are actually in, because union is not postponed to a better season. It is offered, the poems say, in this one. ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹੀਨਾ ਮਹੀਨਾ ਕਰ ਕੇ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਰਾਗ ਤੁਖਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਰਾਗ ਮਾਝ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੌਸਮਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂਘ ਅਤੇ ਮੇਲ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ## ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ ਕੀ ਹੈ? ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ ਲੋਕ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤਾਂਘਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਤੋਂ ਵਿਛੜੀ ਔਰਤ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਮੌਸਮ, ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਦਰਦ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਦਲਦਾ ਮੌਸਮ ਉਸ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਹਾਲਤ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਂ ਸਾਦਾ ਹੈ: ਬਾਰਹ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਬਾਰਾਂ, ਅਤੇ ਮਾਹ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮਹੀਨਾ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਰੂਪ ਚਾਰ, ਛੇ ਜਾਂ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਗਿਣਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਚੇਤ ਤੋਂ ਫੱਗਣ ਤੱਕ ਦੇਸੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੀ ਪੂਰਾ ਸਫਰ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਇਸ ਨੂੰ ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਾਲੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੀ ਮਿਸਾਲ ਕਾਲੀਦਾਸ ਦੀ ਰਿਤੂ ਸੰਹਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਮਲਿਕ ਮੁਹੰਮਦ ਜਾਇਸੀ ਦੀ ਪਦਮਾਵਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਰਥ ਵੱਲ ਮੋੜਿਆ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਹੈਦਰ, ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ, ਹਾਸ਼ਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਮੁਰਾਦ ਵਰਗੇ ਸੂਫੀ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਬਾਰਹ ਮਾਹੇ ਲਿਖੇ, ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਗਿਣੀਆਂ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬਾਣੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਜਾਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੀਤ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਖੋਜ ਭਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ## ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬਾਣੀਆਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਨ? ਪਹਿਲੀ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਰਾਗ ਤੁਖਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅੰਗ 1107 ਤੋਂ 1110 ਉੱਤੇ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੀ ਕਾਵਿ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਡੂੰਘਾਈ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਥਾਂ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਵਹੁਟੀ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਪਤੀ ਨੂੰ ਲੱਭਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਥਾਂ, ਵੱਡਾ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਇੱਕੋ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਬੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਾਣੀ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦੀ ਹੈ: ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਰੁੱਤਾਂ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਿਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦਾ ਜੀਵ, ਆਂਡੇ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਕੁੱਖ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਨਮੀ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ। ਦੂਜੀ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ ਮਾਂਝ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਗ ਮਾਝ ਵਿੱਚ ਅੰਗ 133 ਤੋਂ 136 ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਚੌਦਾਂ ਬੰਦ ਹਨ: ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬੰਦ, ਜੋ ਮੁੱਢਲੀ ਗੱਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਲਈ ਇੱਕ ਬੰਦ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮਾਪਤੀ ਬੰਦ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਾ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ: ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਵਿਛੜੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਮੇਲ ਲਈ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਜ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲੋਂ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਇਹ ਬਾਣੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਸਿੱਖੀਵਿਕੀ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੀ ਹੈ: ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਗਤ ਨੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਿਆਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਖਾਰੀ ਵਾਲੀ ਬਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣੀ ਔਖੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਜਿਹੜੇ ਪਾਠਕ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਉਹੋ ਦੋ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਮਿਲਣਗੀਆਂ, ਇੱਕ ਸੰਘਣੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼, ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਵਗਦੀ, ਇੱਕੋ ਸਾਲ ਨੂੰ ਗਾਉਂਦੀਆਂ। ## ਹਰ ਮਹੀਨਾ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦਾ ਹੈ? ਸਾਲ ਚੇਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਾਰਚ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ, ਜਦ ਬਸੰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਖਿੜਦੇ ਹਨ, ਭੌਰਾ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ, ਕੋਇਲ ਅੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਜੀਵ ਦਾ ਕੋਈ ਸਾਥੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਵਹੁਟੀ ਇਕੱਲੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਘਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਉਸ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਵਧਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਵੈਸਾਖ ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਵਾਢੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੇ ਸੌਦੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਹੁਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ: ਪ੍ਰੇਮੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਛੋਟੇ ਸਿੱਕੇ ਜੋਗੀ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਉਹ ਬੇਮੁੱਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਤਾਂਘਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਖਾ ਸਕੇ। ਫਿਰ ਗਰਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਠ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਭੱਠੀ ਵਾਂਗ ਤਪਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਜੀਵ ਠੰਢ ਅਤੇ ਛਾਂ ਲਈ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਵਹੁਟੀ ਵੀ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਭੁਲਾਉਣਾ ਕਿਉਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਾੜ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਧਰਤੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਚੂਸ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਟਿੰਡੀਆਂ ਵੀ ਰੋਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਹੁਟੀ ਉਵੇਂ ਛਾਂ ਲੱਭਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲੱਭਦੀ ਹੈ। ਸਾਵਣ ਆਖਰ ਮੀਂਹ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ: ਧਰਤੀ ਠੰਢੀ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਵਹੁਟੀ ਇਕੱਲੀ ਪਈ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਡਰਦੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਕਿ ਵਿਛੋੜਾ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਭਾਦੋਂ ਭਰਪੂਰਤਾ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਹੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਮੋਰ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਡੱਡੂ ਟਰਟਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਲਾਅ ਉਛਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਰੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਕੂਨ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਤਝੜ ਸਬਕ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਵੱਲ ਮੋੜਦੀ ਹੈ। ਅੱਸੂ ਵਿੱਚ ਝਾੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧੌਲੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਗਰਮੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੈ, ਸਰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਕੰਬਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਹਰੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਅਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਹੌਲੀ ਪੱਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਪੱਕਦਾ ਹੈ। ਕੱਤਕ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੀਵੇ ਜਲਦੀ ਜਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੀਵਾ ਮਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਇਹ ਸਿਰਫ ਤਦ ਸਥਿਰ ਬਲਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਗਿਆਨ ਇਸ ਨੂੰ ਜਗਾਵੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਇਸ ਦਾ ਤੇਲ ਹੋਵੇ। ਮੱਘਰ ਸੰਗੀਤ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਵਹੁਟੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੀ ਸਿਫਤ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦੁੱਖ ਹਲਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੋਹ ਵਿੱਚ ਠੰਢ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਘਾਹ ਵਿੱਚੋਂ ਜੀਵਨ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਵਹੁਟੀ ਹਰ ਦਿਲ ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜੋਤ ਵੇਖਦੀ ਹੈ। ਮਾਘ, ਜੋ ਤੀਰਥ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮਹੀਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚਾ ਤੀਰਥ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਮ ਦੀ ਯਾਦ ਹਰ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਫੱਗਣ, ਆਖਰੀ ਮਹੀਨੇ, ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣਾ ਹੰਕਾਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੋਵੇਂ ਅਟੁੱਟ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ## ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ ਵਿੱਚ ਵਹੁਟੀ ਕਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ? ਪਾਠਕ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਆਏ ਹਨ। ਇਸ ਪੜ੍ਹਤ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ ਵਿਰਹਾ ਦੀ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦਰਦ ਦੀ, ਕਵਿਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਮਹੀਨਾ ਇੱਕ ਅੰਦਰਲੇ ਸਫਰ ਦਾ ਪੜਾਅ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੋਮੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਸਮਝਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਣੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦਵੈਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੌਸਮਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖਦਾਈ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਬਸੰਤ ਉਸ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਗਰਮੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ, ਮੀਂਹ ਉਸ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਬਾਣੀ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਜਨਮ ਦੀ ਇਕੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਮੈਲ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਭੁੱਲਣ ਦੀ ਸਾਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਆਦਤ ਨੂੰ। ਇਸ ਪੜ੍ਹਤ ਉੱਤੇ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਰਾਹ ਦੇ ਦੋ ਪੱਖ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਲਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ: ਡੂੰਘੀ ਤਾਂਘ ਰੱਖਣੀ, ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਨੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ, ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਦੀ ਸਿਫਤ ਗਾਉਣੀ। ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਦਰ, ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਮਿਹਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ, ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਲ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਤ ਹੈ, ਖਰੀਦ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਲਈ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਮਿਜਾਜ਼ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਆਸ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਆਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸੁਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਇਹ ਬਾਣੀ ਕਹਿੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਇੱਕ ਪਾਣੀਆਂ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਆਪ, ਉਹੋ ਮਹੀਨੇ ਜੋ ਵਿਛੜੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਤਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੋ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਾਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵਾਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ## ਸੰਗਰਾਂਦ ਉੱਤੇ ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ ਕਿਉਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਦੋਵਾਂ ਬਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ ਮਾਂਝ ਸਿੱਖ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਲੈਅ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਸੂਰਜੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਸੰਗਰਾਂਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪਾਠ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਦੋ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਇਹ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਹੇ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਸੀਸ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗਰਾਂਦ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ ਦਾ ਪਾਠ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਬੰਦ ਅਗਲੇ ਹਫਤਿਆਂ ਲਈ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਬਾਣੀ ਉਵੇਂ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਬਣੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ, ਆਪਣੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ। ਕੈਲੰਡਰ ਆਪ ਇਹ ਸਬੰਧ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ, ਸਿੱਖ ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ, ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ: ਇਸ ਦਾ ਸਾਲ ਚੇਤ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੋਵੇਂ ਬਾਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਚੇਤ 14 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਉਹੋ ਕ੍ਰਮ, ਜੋ ਬਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਢਾਂਚਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਿੱਖ ਸਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਢਾਂਚਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੈਲੰਡਰ ਅਤੇ ਸੰਗਰਾਂਦ ਦੇ ਪਾਠ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਾਣੀ ਦੇ ਸਾਲ ਵਾਲੇ ਨਕਸ਼ੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਹੀਨਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਮੰਚ ਹਨ, ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਹਰ ਮਹੀਨਾ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਮੌਕਾ ਬਣ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ## ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਹੜਾ ਸੁਨੇਹਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਦੋਵੇਂ ਬਾਣੀਆਂ ਇੱਕੋ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹਿੱਸਾ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ, ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ, ਘੰਟਿਆਂ, ਮਿੰਟਾਂ ਅਤੇ ਸਕਿੰਟਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਸੱਚਾ ਸਹਿਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਵੇ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਉਹੋ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਮਹੀਨਾ, ਦਿਨ ਅਤੇ ਪਲ ਸ਼ੁਭ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ, ਜੋ ਬਸੰਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੀ ਵਹੁਟੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਖੋਜ ਨਾਲ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦਾ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਾਵਿ ਜਿੰਨੀ ਅਮਲੀ ਹੈ: ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਵੋ, ਸੰਕੋਚ ਛੱਡੋ, ਅਤੇ ਉਸ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਵਰਤੋ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਲ ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਮੌਸਮ ਲਈ ਟਾਲਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਬਾਣੀਆਂ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਇਸੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ## Related topics [ਗGuru Nanak Dev JiReligion · First Sikh Guru · 1469–1539](https://jugti.com/kosh/religion/guru-nanak-dev-ji/)[ਗGuru Arjan Dev JiReligion · Fifth Sikh Guru · 1563–1606](https://jugti.com/kosh/religion/guru-arjan-dev-ji/)[ਜJapji SahibReligion · Opening prayer of the Guru Granth Sahib Ji · by Guru Nanak Dev Ji](https://jugti.com/kosh/religion/japji-sahib/)[ਸSukhmani SahibReligion · Sukhmani Sahib: Guru Arjan Dev Ji's prayer of peace, its 24 ashtpadis, meaning and recitation explained](https://jugti.com/kosh/religion/sukhmani-sahib/)[ਦDesi MahineReligion · The twelve months of the Punjabi year, from Chet to Phaggan: their dates, seasons, festivals and verses](https://jugti.com/kosh/religion/desi-mahine/)[ਚChetReligion · The first month of the Punjabi year: spring, the New Year and Hola Mohalla, 14 March to 13 April](https://jugti.com/kosh/religion/chet/)[ਵVaisakhReligion · The second month of the Punjabi year: Vaisakhi, the founding of the Khalsa and the wheat harvest](https://jugti.com/kosh/religion/vaisakh/)[ਨNanakshahi CalendarReligion · The official Sikh solar calendar: 12 months from Chet to Phaggan, fixed sangrand dates and yearly Gurpurabs.](https://jugti.com/kosh/religion/nanakshahi-calendar/)[ਸSangrandReligion · Festivals & observances](https://jugti.com/kosh/religion/festivals/sangrand/)[ਸSukhmani SahibReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/sukhmani-sahib/)[ਵVaisakhReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/vaisakh/)[ਚChetReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/chet/)[ਦDesi MahineReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/desi-mahine/)[ਨNanakshahi CalendarReligion · Festivals & observances](https://jugti.com/kosh/religion/festivals/nanakshahi-calendar/)[ਜJapji SahibReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/japji-sahib/)[ਗGuru Arjan Dev JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-arjan-dev-ji/)[ਗGuru Nanak Dev JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-nanak-dev-ji/) ## More religion entries to explore [ਨNasihatnamaReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/nasihatnama/)[ਮMiharban JanamsakhiReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/miharban-janamsakhi/)[ਲLavanReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/lavan/)[ਸSalok Mahalla NauvanReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/salok-mahalla-nauvan/) Sources (5) 1. [Barah Maha, Encyclopaedia of Sikhism (Learn Punjabi)](https://eos.learnpunjabi.org/BARAH%20MAHA.html) 2. [Barah Maha, SikhiWiki](https://www.sikhiwiki.org/index.php/Barah%5FMaha) 3. [Bara Maha Majh, SikhiWiki](https://www.sikhiwiki.org/index.php/Bara%5FMaha%5FMajh) 4. [Nanakshahi calendar, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Nanakshahi%5Fcalendar) 5. [Barahmasa, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Barahmasa) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[What is Barah Maha?](#s-k2)[What are the two Barah Maha compositions in Guru Granth Sahib Ji?](#s-k5)[How does each month become a spiritual teaching?](#s-k8)[What does the bride in Barah Maha stand for?](#s-k12)[Why is Barah Maha recited on Sangrand?](#s-k15)[What is the message that remains after all twelve months?](#s-k18)[Related topics](#related-topics)[More religion entries](#more-like-this) Facts Punjabi name ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ Gurmukhi ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ Faith Sikhism Type Two compositions (bani) in Guru Granth Sahib Ji Compositions Barah Maha Tukhari and Barah Maha Manjh Authors Guru Nanak Dev Ji and Guru Arjan Dev Ji Raags Tukhari and Majh Scripture placement Ang 1107 to 1110 (Tukhari); Ang 133 to 136 (Manjh) Months covered Twelve desi months, from Chet to Phaggan Structure of Barah Maha Manjh 14 stanzas: a prologue, one stanza per month, and an epilogue Recited Guru Arjan Dev Ji's composition is recited on Sangrand, the first day of each month Calendar link The Nanakshahi year begins with Chet, following Barah Maha ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [People489 entries](https://jugti.com/kosh/people/)[Places12,428 places](https://jugti.com/kosh/places/)[Books235 books](https://jugti.com/kosh/books/)[ੳWords607 words](https://jugti.com/kosh/words/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)