Source: https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/jot-bikas/ ਜੋਤਿ ਬਿਗਾਸ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[Religion](https://jugti.com/kosh/religions/)/[Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religions/scriptures/)/Jot Bikas Religion · Scriptures & texts # Jot Bikasਜੋਤਿ ਬਿਗਾਸ Two poems by Bhai Nand Lal Goya, in Punjabi and Persian, praising the Ten Gurus as one divine light. [In short](#in-short)[What does Jot Bikas mean?](#s-k2)[Who was Bhai Nand Lal Goya?](#s-k5)[The Punjabi poem: 43 couplets, one light](#s-k9)[The Persian poem: 175 couplets in praise of the Gurus](#s-k13)[What does Jot Bikas teach?](#s-k16)[How is Jot Bikas read today?](#s-k20)[Related topics](#related-topics)[More religion entries](#more-like-this) In short Jot Bikas, also spelled Joti Bigas, is the shared title of two poems by Bhai Nand Lal Goya (about 1633 to 1713), the Persian poet and devoted Sikh of Guru Gobind Singh Ji. One poem is in Punjabi, with 43 couplets, and the other is in Persian, with 175 couplets. Both praise the Ten Gurus as a single divine light, one jot shining through ten bodies, and both are counted among the approved Sikh canon. Updated 12 Nov 2026 Facts Punjabi name ਜੋਤਿ ਬਿਗਾਸ Author Bhai Nand Lal Goya (c. 1633-1713) Meaning of title The Divine Light Effulgent Languages Punjabi and Persian, two separate poems Punjabi version 43 couplets (some editions count 44 verses) Persian version 175 couplets (some editions count 179) All 10 facts Persian form Masnavi, in the style of a qasida Theme The Ten Gurus as one divine light Composed At Anandpur, in the court of Guru Gobind Singh Ji Status Approved Sikh canon, recited at divans Full story7 min read Jot Bikas, also spelled Joti Bigas, is the shared title of two short poems by [Bhai Nand Lal Goya](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/bhai-nand-lal-ji/) (about 1633 to 1713), the Persian poet and devoted Sikh of [Guru Gobind Singh Ji](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-gobind-singh-ji/). One poem is in Punjabi and the other in Persian. Both praise the Ten Gurus as a single divine light, one jot shining through ten bodies, and both are counted among the approved Sikh canon, verses that may be recited at religious gatherings alongside the hymns of the Gurus. ## What does Jot Bikas mean? The title holds the whole teaching. Jot means divine light, and bikas means blossoming or shining forth. The scholar Louis Fenech renders the title as The Divine Light Effulgent, the light of God bursting into view. The poems say that the light which shone in [Guru Nanak](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-nanak-dev-ji/) passed unchanged from one Guru to the next, so that all ten were one light in ten bodies, one voice speaking through ten mouths. This was not a new idea that Bhai Nand Lal invented. The hymns of the Gurus themselves teach that the jot passed from Guru Nanak to his successors, and the Sikh tradition has always held that the ten human Gurus shared one spirit. What Jot Bikas does is gather that teaching into a single short poem, in two languages, so that a listener can hold it whole. That is why the work is read as scripture, not only as literature. ## Who was Bhai Nand Lal Goya? [Bhai Nand Lal Ji](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/bhai-nand-lal-ji/) was born about 1633, most accounts say at Ghazni in Afghanistan, into a Khatri family. His father, Munshi Chhajju Mall, served in the Mughal court, and Nand Lal himself rose to high office, becoming the Mir Munshi, or chief secretary, at Multan. He was a scholar of Persian and Arabic, and he wrote poetry from a young age under the pen names Goya, meaning the speaker, and Lal, meaning ruby. His wife came from a Sikh family of Multan. She recited [Gurbani](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/gurbani/) every day, and through her he learned Gurmukhi and began to sing the hymns of the Gurus. In the 1680s he left the Mughal court and reached Anandpur, where [Guru Gobind Singh Ji](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-gobind-singh-ji/) received him into his court. He became the Guru's Persian poet, one of the fifty two court poets, and he stayed with the Guru until Anandpur was evacuated in the winter of 1705\. He then returned to Multan, where he taught Persian and Arabic and preached the Guru's word until his death in 1713. His other works include Zindginama, the Book of Life, Ganjnama, the Treasury Book, and Divan-e-Goya, a collection of ghazals. Of all his writings, Jot Bikas is the one that speaks most directly to ordinary Sikhs, because its message can be held in a single sentence: the Gurus were one. ## The Punjabi poem: 43 couplets, one light The Punjabi poem has 43 couplets, though some editions count 44 verses. Its first twenty six couplets praise the eternal Satguru: the Guru who saves the good, who is everlasting, who removes all fear, who fulfils all desires and grants liberation, who is perfect and the very image of God. The next five couplets name [Guru Nanak](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-nanak-dev-ji/) and his nine successors, proclaiming them all to be one. The closing stanzas tell how the 330 million gods and goddesses, and innumerable bhaktas, siddhas, yogis and prophets, all seek shelter at the feet of such a Guru, and how the poet has attached himself to those feet. The Punjabi poem is devoted above all to explaining Guru Arjan Ji's Jaitsri ki Var, a composition in which the fifth Guru sets out the oneness of the Gurus. Its most quoted passage is the chain of succession, in the translation of Pritpal Singh Bindra: Nanak passed on the Guruship to Angad, then Amar Das served Hari, the Almighty. Then Ram Das to Arjun, and then Hargobind worshipped the Almighty. So the Almighty blessed Har Rai, who made Har Krishna, infinite and inaccessible. Then Tegh Bahadur, the epitome of veracity, was blessed, as was [Guru Gobind Singh](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-gobind-singh-ji/), the embodiment of Hari. All are one and one into all, and there exists no distinction among them. One honest note about the language. The poem is usually described as Punjabi, and that is how SikhiWiki lists it. But it carries a great deal of Braj Bhasha colour, and some catalogues describe the 43 couplets as Hindi or Braj rather than Punjabi. The Goya project, which publishes the text, calls it the Punjabi Joti Bigas while noting the Braj influence. Readers meeting it for the first time should know that the two labels describe the same poem, not two different works. ## The Persian poem: 175 couplets in praise of the Gurus The Persian poem has 175 couplets, though some editions count 179\. It is a masnavi, a long poem in rhyming couplets, written in the high flown style of the qasida, the Persian ode of praise. It opens with [Guru Nanak](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-nanak-dev-ji/), in the first twenty two couplets: the highest of the high, the emperor of both worlds, the embodiment of all virtues, before whom innumerable gods and goddesses bow. The next five couplets, 23 to 27, name his nine successors, different in body but sharing the same light. The remaining couplets, 28 to 175, are a long praise of [Guru Gobind Singh Ji](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-gobind-singh-ji/), who fulfils the desires of all, who keeps both worlds in order, who roars like a lion in battle, and who is the jewel in the ring of justice. How the two poems relate to each other is a genuine question, and scholars answer it differently. A manuscript held at Punjabi University, Patiala, number 332164, titles the Persian poem Tarjumah Joti Bigas, meaning an interpretation of Joti Bigas. Fenech reads the Punjabi title as a sign that the Persian poem was written to expand upon the 43 Punjabi couplets. SikhiWiki, by contrast, treats the Punjabi poem as an entirely independent work, not an exposition of the Persian one. What is certain is that the two share one theme and one famous chain of verses, and that both were composed in the court of Guru Gobind Singh Ji at Anandpur. ## What does Jot Bikas teach? First, the oneness of the Gurus. The ten Gurus were not ten different teachers with ten different messages. They were one light, one jot, passed from body to body. To honour one Guru is to honour them all, and to follow one is to follow them all. This is the doctrine the poem exists to teach, and it states it in the plainest possible words: all are one and one into all. Second, the greatness of the Guru. The Persian poem calls Guru Nanak the prophet of both worlds, chosen before all other prophets, before whom thousands of Brahmas, kings, emperors and suns and moons bow down. The Punjabi poem praises the Guru in both his forms: the nirgun form, beyond all limits and beyond time, and the sargun form, the manifest Guru who spreads truth and courage. The poem lists the gods and heroes of the old stories, Ram and Krishna, yogis and siddhs, and places them all under the Guru's protection, seeking shelter at his feet. Third, refuge. The poet does not stand outside his subject and admire it. He ends by placing himself at the Guru's feet and asking to stay there. That is the tone of the whole work: not argument, but devotion. It is a poem to be sung and heard, not only studied. ## How is Jot Bikas read today? Jot Bikas is read and sung at Sikh divans, where verses from [Bhai Nand Lal Ji](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/bhai-nand-lal-ji/)'s works are recited alongside the hymns of the Gurus. The full Persian text, with an English translation verse by verse, is published online by iGurbani, and the Punjabi text is published by the Goya project with notes on its language and structure. Printed collections of Bhai Nand Lal Ji's works carry both poems, usually beside Zindginama, Ganjnama and the Divan-e-Goya. For a reader new to Sikh literature, Jot Bikas is a good place to begin. It is short, it is direct, and it carries the central teaching of the tradition in a form that can be learned by heart. For a scholar, it is a window into the court of [Guru Gobind Singh Ji](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-gobind-singh-ji/), where Persian poetry and Sikh devotion met, and where a poet from Ghazni wrote, in two languages, that the light of Nanak had never gone out. ਜੋਤਿ ਬਿਗਾਸ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੋਤੀ ਬਿਗਾਸ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਗੋਯਾ (ਲਗਭਗ 1633 ਤੋਂ 1713) ਦੀਆਂ ਦੋ ਛੋਟੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ। ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਗੋਯਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਿੱਖ ਸਨ। ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ। ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸਾਂ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਦਿਵਯ ਜੋਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਦਸ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ## ਜੋਤਿ ਬਿਗਾਸ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ? ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ। ਜੋਤ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਦਿਵਯ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਅਤੇ ਬਿਗਾਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਖਿੜਨਾ ਜਾਂ ਚਮਕ ਉੱਠਣਾ। ਵਿਦਵਾਨ ਲੁਈ ਫ਼ੇਨੇਕ ਨੇ ਇਸ ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 'ਦਿਵਯ ਜੋਤ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼' ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਜੋਤ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਵਿੱਚ ਚਮਕੀ, ਉਹੀ ਜੋਤ ਬਿਨਾਂ ਬਦਲੇ ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਗੁਰੂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਰਹੀ, ਇਸ ਲਈ ਦਸਾਂ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜੋਤ ਸੀ ਅਤੇ ਦਸਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇੱਕੋ ਬੋਲੀ ਬੋਲੀ। ਇਹ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੇ ਘੜਿਆ ਹੋਵੇ। ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋਤ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਮੰਨਦੀ ਆਈ ਹੈ ਕਿ ਦਸਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਆਤਮਾ ਸੀ। ਜੋਤਿ ਬਿਗਾਸ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਛੋਟੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਮਝ ਸਕੇ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਹਿਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਰਗਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ## ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਗੋਯਾ ਕੌਣ ਸਨ? ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਲਗਭਗ 1633 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੇਖਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗ਼ਜ਼ਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਖੱਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮੁਨਸ਼ੀ ਛੱਜੂ ਮੱਲ ਮੁਗ਼ਲ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਨੰਦ ਲਾਲ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਉੱਚੇ ਅਹੁਦੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮੀਰ ਮੁਨਸ਼ੀ, ਭਾਵ ਮੁੱਖ ਮੁਨਸ਼ੀ, ਬਣੇ। ਉਹ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਗੋਯਾ, ਭਾਵ ਬੁਲਾਰਾ, ਅਤੇ ਲਾਲ, ਭਾਵ ਮਾਣਕ, ਤਖ਼ੱਲੁਸਾਂ ਹੇਠ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਸਿੱਖੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਗਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। 1680ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁਗ਼ਲ ਦਰਬਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ ਬਣੇ, ਬਾਵੰਜਾ ਦਰਬਾਰੀ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਅਤੇ 1705 ਦੀ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦਪੁਰ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋਣ ਤੱਕ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਮੁਲਤਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ 1713 ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ, ਭਾਵ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਗੰਜਨਾਮਾ, ਭਾਵ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਅਤੇ ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਗੋਯਾ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋਤਿ ਬਿਗਾਸ ਆਮ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਇੱਕੋ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਸਮਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਗੁਰੂ ਇੱਕ ਸਨ। ## ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ: 43 ਦੋਹੜੇ, ਇੱਕ ਜੋਤ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ 43 ਦੋਹੜੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ 44 ਬੰਦ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਛੱਬੀ ਦੋਹੜੇ ਸਦੀਵੀ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੋ ਭਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਦੀਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰਾ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਪੂਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਰੱਬ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਦੋਹੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੌਂ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ ਹਨ। ਅੰਤਲੇ ਬੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੀਹ ਕਰੋੜ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਭਗਤ, ਸਿੱਧ, ਜੋਗੀ ਅਤੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਅਜਿਹੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਵੀ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਦੀ ਜੈਤਸਰੀ ਦੀ ਵਾਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦੱਸੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦੀ ਲੜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰੀਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਿੰਦਰਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ: ਨਾਨਕ ਨੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ, ਫਿਰ ਅਮਰਦਾਸ ਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਰਾਮਦਾਸ ਤੋਂ ਅਰਜਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਨੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਬੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨੇ ਹਰਿਰਾਇ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਬੇਅੰਤ ਅਤੇ ਅਗੰਮ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ, ਜੋ ਸੱਚ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਨ, ਬਖ਼ਸ਼ੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਹਰੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ। ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਇਮਾਨਦਾਰ ਗੱਲ। ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਵਿਕੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰੰਗ ਬਹੁਤ ਗਹਿਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਸੂਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ 43 ਦੋਹੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਥਾਂ ਹਿੰਦੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰਜ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੋਯਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਛਾਪਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਜੋਤੀ ਬਿਗਾਸ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬ੍ਰਜ ਦਾ ਅਸਰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਹਾਂ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇੱਕੋ ਕਵਿਤਾ ਹੈ, ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਹੀਂ। ## ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ: ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਵਿੱਚ 175 ਦੋਹੜੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ 175 ਦੋਹੜੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ 179 ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਸਨਵੀ ਹੈ, ਕਾਫ਼ੀਏ ਵਾਲੇ ਦੋਹੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਲੰਮੀ ਕਵਿਤਾ, ਜੋ ਕਸੀਦਾ, ਭਾਵ ਉਸਤਤਿ ਦੀ ਕਵਿਤਾ, ਦੀ ਉੱਚੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਹਿਲੇ ਬਾਈ ਦੋਹੜਿਆਂ ਵਿੱਚ: ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਦੋਹਾਂ ਜਹਾਨਾਂ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਅਣਗਿਣਤ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਦੋਹੜੇ, 23 ਤੋਂ 27, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੌਂ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਹਨ ਪਰ ਜੋਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਦੇ ਦੋਹੜੇ, 28 ਤੋਂ 175, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਸਤਤਿ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਜਹਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਨਿਆਂ ਦੀ ਅੰਗੂਠੀ ਵਿੱਚ ਜੜਿਆ ਹੀਰਾ ਹਨ। ਦੋਹਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧ ਅਸਲੀ ਸਵਾਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਇੱਕ ਹੱਥ ਲਿਖਤ, ਨੰਬਰ 332164, ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ 'ਤਰਜੁਮਾ ਜੋਤੀ ਬਿਗਾਸ', ਭਾਵ ਜੋਤੀ ਬਿਗਾਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ, ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਫ਼ੇਨੇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਰਲੇਖ ਤੋਂ ਇਹ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ 43 ਪੰਜਾਬੀ ਦੋਹੜਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਸਿੱਖੀ ਵਿਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਰਚਨਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਪੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਹੈ, ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦੀ ਲੜੀ ਵਾਲੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੰਦ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਸੀ। ## ਜੋਤਿ ਬਿਗਾਸ ਕੀ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ, ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਏਕਤਾ। ਦਸ ਗੁਰੂ ਦਸ ਵੱਖਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਸ ਵੱਖਰੇ ਸੁਨੇਹੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਇੱਕੋ ਜੋਤ ਸਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੀ ਰਹੀ। ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸਾਰੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨਣੀ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨਣੀ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਇਸੇ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਹਨ। ਦੂਜੀ ਗੱਲ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਜਹਾਨਾਂ ਦਾ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰਾਜੇ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਚੰਦ ਸਿਰ ਝੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਗੁਰੂ ਦੀ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਤਤਿ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਨਿਰਗੁਣ ਰੂਪ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰਗੁਣ ਰੂਪ, ਜੋ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਸੱਚ ਅਤੇ ਸਾਹਸ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਵੀਰਾਂ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਗੱਲ, ਸ਼ਰਨ। ਕਵੀ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਇਹੀ ਸੁਰ ਹੈ: ਦਲੀਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਗਤੀ। ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਲਈ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਨਹੀਂ। ## ਜੋਤਿ ਬਿਗਾਸ ਅੱਜ ਕਿਵੇਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਜੋਤਿ ਬਿਗਾਸ ਸਿੱਖ ਦੀਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਬੰਦ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਈਗੁਰਬਾਣੀ ਉੱਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਪਾਠ ਹਰ ਬੰਦ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਨਾਲ ਛਪਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੋਯਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਬਣਤਰ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਨਾਲ ਛਾਪਦਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਛਪੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ, ਗੰਜਨਾਮਾ ਅਤੇ ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਗੋਯਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਪਾਠਕ ਲਈ ਜੋਤਿ ਬਿਗਾਸ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਦੀ ਚੰਗੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਛੋਟੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਿੱਧੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਬਾਨੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨ ਲਈ ਇਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਖਿੜਕੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਭਗਤੀ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਗ਼ਜ਼ਨੀ ਦੇ ਇੱਕ ਕਵੀ ਨੇ ਦੋ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਨਾਨਕ ਦੀ ਜੋਤ ਕਦੇ ਬੁਝੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ## Related topics [ਭBhai Nand Lal JiReligion · Bhai Nand Lal Ji: the Persian poet Goya of Ghazni who became Guru Gobind Singh Ji's favourite disciple and court poet at Anandpur Sahib](https://jugti.com/kosh/religion/bhai-nand-lal-ji/)[ਗGuru Nanak Dev JiReligion · First Sikh Guru · 1469–1539](https://jugti.com/kosh/religion/guru-nanak-dev-ji/)[ਗGuru Gobind Singh JiReligion · Tenth and last human Sikh Guru · 1666–1708](https://jugti.com/kosh/religion/guru-gobind-singh-ji/)[ਦDasam GranthReligion · Dasam Granth: the collection of compositions attributed to Guru Gobind Singh Ji, its contents, manuscripts and daily banis](https://jugti.com/kosh/religion/dasam-granth/)[ਗGurbaniReligion · Gurbani explained: the meaning of the Guru's words, Dhur Ki Bani, Kachi Bani, how it was preserved, gutkas, Nitnem and respect](https://jugti.com/kosh/religion/gurbani/)[ਜJanamsakhiReligion · Janamsakhi explained: the traditional life stories of Guru Nanak Dev Ji, the Puratan, Bala, Miharban and Mani Singh traditions, and how to read them](https://jugti.com/kosh/religion/janamsakhi/)[ਖKhalsa PanthReligion · Khalsa Panth: the collective body of initiated Sikhs founded by Guru Gobind Singh Ji at Anandpur Sahib on Vaisakhi 1699, its Panj Pyare, Five Ks and Guru Panth role](https://jugti.com/kosh/religion/khalsa-panth/)[ਦDasam GranthReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/dasam-granth/)[ਜJanamsakhiReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/janamsakhi/)[ਭBhai Nand Lal JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/bhai-nand-lal-ji/)[ਗGurbaniReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/gurbani/)[ਖKhalsa PanthReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/khalsa-panth/)[ਗGuru Gobind Singh JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-gobind-singh-ji/)[ਗGuru Nanak Dev JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-nanak-dev-ji/) ## More religion entries to explore [ਨNasihatnamaReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/nasihatnama/)[ਮMiharban JanamsakhiReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/miharban-janamsakhi/)[ਲLavanReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/lavan/)[ਸSalok Mahalla NauvanReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/salok-mahalla-nauvan/) Advertisement Sources (6) 1. [Joti Bigas - SikhiWiki](https://www.sikhiwiki.org/index.php/Joti%5FBigas) 2. [Bhai Nand Lal - SikhiWiki](https://www.sikhiwiki.org/index.php/Bhai%5FNand%5FLal) 3. [Joti Bigas (Punjabi) - Bhai Nand Lal, Goya - The Poet](http://bhainandlal.com/website/jotibigas%5Fpunjabi.html) 4. [Bhai Nand Lal Ji, Introduction by Dr Louis Fenech - Goya - The Poet](http://www.bhainandlal.com/website/intro.html) 5. [Jot Bigaas, full text with English translation - iGurbani](https://www.igurbani.com/shabad/fjps) 6. [Bhai Nand Lal - Sikh Heritage](http://www.sikh-heritage.co.uk/writers/Bhai%20Nandlal/Bhai%20Nand%20Lal.htm) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[What does Jot Bikas mean?](#s-k2)[Who was Bhai Nand Lal Goya?](#s-k5)[The Punjabi poem: 43 couplets, one light](#s-k9)[The Persian poem: 175 couplets in praise of the Gurus](#s-k13)[What does Jot Bikas teach?](#s-k16)[How is Jot Bikas read today?](#s-k20)[Related topics](#related-topics)[More religion entries](#more-like-this) Facts Punjabi name ਜੋਤਿ ਬਿਗਾਸ Author Bhai Nand Lal Goya (c. 1633-1713) Meaning of title The Divine Light Effulgent Languages Punjabi and Persian, two separate poems Punjabi version 43 couplets (some editions count 44 verses) Persian version 175 couplets (some editions count 179) Persian form Masnavi, in the style of a qasida Theme The Ten Gurus as one divine light Composed At Anandpur, in the court of Guru Gobind Singh Ji Status Approved Sikh canon, recited at divans Advertisement ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [People502 entries](https://jugti.com/kosh/people/)[Places12,428 places](https://jugti.com/kosh/places/)[Books246 books](https://jugti.com/kosh/books/)[ੳWords625 words](https://jugti.com/kosh/words/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)