Source: https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/sidh-gosht/ ਸਿਧ ਗੋਸਟਿ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[Religion](https://jugti.com/kosh/religions/)/[Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religions/scriptures/)/Sidh Gosht Religion · Scriptures & texts # Sidh Goshtਸਿਧ ਗੋਸਟਿ Guru Nanak Dev Ji's dialogue with the Siddha yogis, Ang 938 to 946 of the Guru Granth Sahib Ji [In short](#in-short)[What is Sidh Gosht?](#s-k2)[Where is Sidh Gosht in the Guru Granth Sahib?](#s-k5)[The meeting at Achal Batala](#s-k9)[What the Siddhas asked, and how Guru Nanak Dev Ji answered](#s-k12)[The true yogi lives in the world](#s-k17)[Sunn, Shabad and the Gurmukh](#s-k21)[Sidh Gosht in Sikh practice today](#s-k25)[Related topics](#related-topics)[More religion entries](#more-like-this) In short Sidh Gosht is a dialogue bani of Guru Nanak Dev Ji in the Guru Granth Sahib Ji, at Ang 938 to 946\. Across 73 stanzas in Raag Ramkali, the Nath Siddhas question Guru Nanak Dev Ji about yoga and liberation, and he answers that true yoga is not renunciation but the Naam, the Shabad and an honest life in the world. Updated 05 Nov 2026 Facts Punjabi name ਸਿਧ ਗੋਸਟਿ Composed by Guru Nanak Dev Ji Language Sadh Bhakha (Sant Bhasha), Gurmukhi script Raag Ramkali Position Ang 938 to 946, Guru Granth Sahib Ji Structure 73 stanzas All 11 facts Form Dialogue (goshti) between Guru Nanak Dev Ji and the Nath Siddhas Siddhas named Charpatnath, Bhangarnath, Loharipa Setting Achal Batala, by tradition; the text itself names no place First compiled Adi Granth, 1604, by Guru Arjan Dev Ji In Sikh practice Optional paath in the Sundar Gutka; not among the five mandatory Nitnem banis Full story7 min read Sidh Gosht is a dialogue bani of Guru Nanak Dev Ji, recorded in the Guru Granth Sahib Ji at Ang 938 to 946\. Its name means conversation with the Siddhas, the Nath yogis famed for mastery of hatha yoga and miraculous powers. Across 73 stanzas in Raag Ramkali, the Siddhas question Guru Nanak Dev Ji, and he answers, setting out his own path to liberation. ## What is Sidh Gosht? The word gosht, or goshti, means a conversation or discourse. In that age it was a recognised form in which scholars and saints sat together, set out their doctrines and tested each other's learning. In Sidh Gosht every question comes from the Siddhas and every answer comes from Guru Nanak Dev Ji, and the exchange lays bare the heart of his teaching, set against the yogis' way of life. The Siddhas were adepts of hatha yoga in the Nath tradition, followers of Gorakhnath. They believed liberation came through breath control, postures, withdrawal from society, and the siddhis, miraculous powers won by austerity. Guru Nanak Dev Ji's answer, stanza by stanza, is that none of these outer things liberates. What liberates is the Naam, remembrance of the Divine Name, and the Shabad, the Guru's Word, lived out in the world. ## Where is Sidh Gosht in the Guru Granth Sahib? It stands in Raag Ramkali, Mahalla 1, at Ang 938 to 946 of the Guru Granth Sahib Ji. It follows the Dakhani Oankaru and is followed by the Ramkali Ki Vaar of Mahalla 3\. Guru Arjan Dev Ji included it when he compiled the Adi Granth in 1604, placing Guru Nanak Dev Ji's dialogue among the scripture's longer compositions. The language is Sadh Bhakha, the saintly speech of the time, laced with the technical vocabulary of yoga. The first stanza is a four line prologue: Guru Nanak Dev Ji greets the assembly of Siddhas and declares he bows to none but the One who is true, infinite and beyond measure. A short rahau couplet then states the theme of the whole bani: wandering in search of God is fruitless, purity comes only through Truth, and without the True Word of the Shabad no one finds liberation. The 73 stanzas fall into a clear shape: the opening exchange, the dialogues with Charpat and Loharipa, a long middle passage on creation, the void and the Gurmukh, and a closing summary in the final stanzas. ## The meeting at Achal Batala Tradition places the dialogue at Achal Batala, near Batala in Punjab, where yogis gathered each year for the Shivaratri festival. The text itself gives no clue to the time or place of its composition, and scholars note it may gather together the main points of several meetings rather than record a single sitting. Janamsakhi accounts describe Guru Nanak Dev Ji meeting Siddhas at several places during his udasis, including Sumer Parbat, Gorakh Mata, also called Nanak Mata, and Achal Batala. The composition is generally placed in the last years of his life, after his great journeys, when he had settled at Kartarpur. The best known image of the meeting comes from the B-40 Janamsakhi, a manuscript painted in 1733\. Its painting shows Guru Nanak Dev Ji seated in discourse with the Siddhas at Achal Batala, with Bhai Mardana beside him holding his rabab. The painting is one of the earliest visual records of the episode, and it is the image used on this page. ## What the Siddhas asked, and how Guru Nanak Dev Ji answered The Siddhas open with the questions any seeker would ask a stranger who claims a path: Who are you? What is your name? What is your way? What is your goal? Guru Nanak Dev Ji answers that he came from the Celestial Lord and goes wherever He orders, that he sits in the posture of the eternal, imperishable Lord, and that he is Nanak, forever under the Command of His Will. Charpat asks how anyone can cross the treacherous world ocean. Guru Nanak Dev Ji answers with two images that run through the bani: the lotus floats untouched on the water, and the duck swims through the stream without wetting its wings. In the same way, a person whose consciousness is fixed on the Shabad crosses the world ocean while still living in it. Loharipa, a disciple of Gorakh, sets out the yogi's way: live in the woods away from towns and highways, eat fruits and roots, bathe at pilgrim shrines, wear the ear rings, the patched coat and the begging bowl. Guru Nanak Dev Ji answers by turning each outer symbol inward: let constant absorption in the Shabad be your ear rings, let truth, contentment and self discipline be your companions, let the body be your meditation mat and the mind your loin cloth, and see the Lord pervading everywhere as your patched coat and begging bowl. Bhangarnath presses further with riddling questions about who is hidden and who is liberated, how a person is bound by maya, and how the darkness of ignorance is removed. The answers turn on two words that recur through the bani: the gurmukh, one whose face is turned toward the Guru, gains and is liberated, while the manmukh, the self willed one, loses and wanders in doubt. ## The true yogi lives in the world The heart of Sidh Gosht is Guru Nanak Dev Ji's defence of the householder's path. The Siddhas had renounced family and society, living in Himalayan caves and forests. Guru Nanak Dev Ji taught that liberation can be found while living in the world as a truth oriented householder, earning a living by honest work and serving the community. True yoga, for him, is meditative remembrance of the Word combined with seva, selfless service to those in need. The bani is blunt about what does not work: robes, rituals, pilgrimages, breath control and the chase after miraculous powers. None of these purifies the mind. What purifies it is the Naam, and the proof is in conduct: sleep little and eat little, do not let the mind covet another person's home, and carry on the true trade in the stores and the city within the home of your own heart. The same teaching appears in Japji Sahib, where Guru Nanak Dev Ji also describes the true yogi as one who lives in the world yet remains untouched by it. Sidh Gosht spells out at length what Japji Sahib states in brief, which is one reason students of Gurbani read the two together. ## Sunn, Shabad and the Gurmukh In the middle stanzas the dialogue turns philosophical. The Siddhas ask about the beginning of things, and Guru Nanak Dev Ji speaks of sunn, the void. His sunn is not empty nothingness. Before creation there was no world and no firmament, yet it was not an empty void, because the Light of the Formless Lord pervaded everything. Sunn is the positive cause of the cosmos, like the emptiness of a vase that gives the pot its use. The Shabad, the Word, is the means by which a person knows God and the path to Him. In Sidh Gosht it is equated with enlightenment, eternal delight and true yoga. Through the Shabad the poison of ego is countered, the darkness of ignorance is dispelled, and the cycle of coming and going in rebirth is ended. The Shabad pervades all beings, and by the Lord's grace it abides in the human heart. The closing stanzas gather all of this into a portrait of the Gurmukh. The Gurmukh obtains the eight miraculous spiritual powers and all wisdom, crosses the terrifying world ocean and carries others across, lives among family yet stays detached, and knows the Lord deep within. The powers the Siddhas chased as a goal arrive here as a byproduct of a life turned toward the Guru. The final stanza's message is simple: one who eradicates self conceit becomes free of desire, and that person alone is a true yogi. ## Sidh Gosht in Sikh practice today Sidh Gosht is not one of the five banis that the Sikh Rehat Maryada requires every initiated Sikh to recite daily. Those are Japji Sahib, Jaap Sahib and the Ten Sawayyas in the morning, Rehras Sahib in the evening, and Kirtan Sohila at night. But Sidh Gosht is included in the Sundar Gutka, the collection of additional banis, and many Sikhs recite it as extra paath, especially those who study Gurbani in depth. In gurdwaras and study circles it is read for its teaching rather than as a daily duty, and katha discourses often return to its exchanges with Charpat and Loharipa. For readers coming to it for the first time, its questions are still the questions every seeker asks: who am I, what is my path, and how do I cross over? Guru Nanak Dev Ji's answer has not changed in nearly five centuries: not by leaving the world, but by living in it with the Naam in the heart. ਸਿਧ ਗੋਸਟਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਵਾਦ ਬਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗ 938 ਤੋਂ 946 ਤੱਕ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਗੋਸਟਿ, ਭਾਵ ਨਾਥ ਜੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ, ਜੋ ਹਠ ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ ਅਤੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ। ਰਾਗ ਰਾਮਕਲੀ ਦੀਆਂ 73 ਪਉੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਹਰ ਸਵਾਲ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣਾ ਮਾਰਗ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ: ਮੁਕਤੀ ਤਿਆਗ ਜਾਂ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਾਮ, ਸਬਦ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਜੀਣ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ## ਸਿਧ ਗੋਸਟਿ ਕੀ ਹੈ? ਗੋਸਟਿ ਜਾਂ ਗੋਸਟੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਂ ਸੰਵਾਦ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਤਰੀਕਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪਰਖਦੇ ਸਨ। ਸਿਧ ਗੋਸਟਿ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਵਾਲ ਸਿੱਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਉੱਤਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਾਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋਗੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਢੰਗ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ, ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਧ ਨਾਥ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਹਠ ਜੋਗ ਦੇ ਸਾਧਕ ਸਨ, ਗੋਰਖਨਾਥ ਦੇ ਚੇਲੇ। ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ, ਆਸਣਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ, ਚਮਤਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਉੱਤਰ, ਪਉੜੀ ਦਰ ਪਉੜੀ, ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰੀ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਮੁਕਤੀ ਨਾਮ, ਭਾਵ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ, ਅਤੇ ਸਬਦ, ਭਾਵ ਗੁਰੂ ਦੀ ਬਾਣੀ, ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਜੀਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ## ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਸਿਧ ਗੋਸਟਿ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਇਹ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਰਾਮਕਲੀ, ਮਹਲਾ 1 ਵਿੱਚ, ਅੰਗ 938 ਤੋਂ 946 ਤੱਕ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਖਣੀ ਓਅੰਕਾਰੁ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਲਾ 3 ਦੀ ਰਾਮਕਲੀ ਕੀ ਵਾਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ 1604 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਾਧ ਭਾਖਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੋਗੀਆਂ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਪਉੜੀ ਚਾਰ ਤੁਕਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸੱਚੇ, ਅਨੰਤ ਅਤੇ ਬੇਅੰਤ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਝੁਕਦੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹਾਉ ਦੀ ਤੁਕ ਪੂਰੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸਾਰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ: ਰੱਬ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣਾ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕੇਵਲ ਸੱਚ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਸਬਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। 73 ਪਉੜੀਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਸਾਫ਼ ਹੈ: ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ, ਚਰਪਟ ਅਤੇ ਲੋਹਾਰੀਪਾ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ, ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਲੰਮਾ ਹਿੱਸਾ ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸੁੰਨ ਅਤੇ ਗੁਰਮੁਖ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤਲੀਆਂ ਪਉੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰ। ## ਅਚਲ ਬਟਾਲੇ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸੰਵਾਦ ਅਚਲ ਬਟਾਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਬਟਾਲੇ ਨੇੜੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜੋਗੀ ਹਰ ਸਾਲ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਮੇਲੇ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਬਾਣੀ ਆਪ ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਜਾਂ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ, ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਬੈਠਕ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਈ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਨਮਸਾਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਉਦਾਸੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਮੇਰ ਪਰਬਤ, ਗੋਰਖ ਮਾਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾਨਕ ਮਾਤਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਚਲ ਬਟਾਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਰਚਨਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਸਾਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਸਵੀਰ ਬੀ-40 ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ 1733 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਚਲ ਬਟਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਕਰਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਆਪਣਾ ਰਬਾਬ ਫੜੀ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਚਿੱਤਰ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਤਸਵੀਰ ਇਸ ਸਫ਼ੇ ਤੇ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ। ## ਸਿੱਧਾਂ ਨੇ ਕੀ ਪੁੱਛਿਆ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕੀ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਸਿੱਧ ਉਹੀ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਖੋਜੀ ਪੁੱਛੇਗਾ: ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਂ ਕੀ ਹੈ? ਤੁਹਾਡਾ ਮਾਰਗ ਕੀ ਹੈ? ਤੁਹਾਡਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕੀ ਹੈ? ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲੋਂ ਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹੁਕਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਉਹ ਸਦੀਵੀ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿ ਉਹ ਨਾਨਕ ਹਨ, ਸਦਾ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ। ਚਰਪਟ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੋ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੂਰੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਕਮਲ ਦਾ ਫੁੱਲ ਪਾਣੀ ਤੇ ਤੈਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਭਿੱਜਦਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਬਤਖ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਖੰਭ ਨਹੀਂ ਭਿੱਜਦੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਰਤਿ ਸਬਦ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਗੋਰਖ ਦੇ ਚੇਲੇ ਲੋਹਾਰੀਪਾ ਨੇ ਜੋਗੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਦੱਸਿਆ: ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹੋ, ਫਲ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਖਾਓ, ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ, ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੰਦਰਾਂ, ਗੁਦੜੀ ਅਤੇ ਖੱਪਰ ਪਾਓ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰ ਬਾਹਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਮੋੜ ਦਿਓ: ਸਬਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨਤਾ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਮੁੰਦਰਾਂ ਬਣੇ, ਸੱਚ, ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਸੰਜਮ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਥੀ ਬਣਨ, ਸਰੀਰ ਤੁਹਾਡਾ ਆਸਣ ਅਤੇ ਮਨ ਤੁਹਾਡੀ ਲੰਗੋਟੀ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣੀ ਗੁਦੜੀ ਅਤੇ ਖੱਪਰ ਸਮਝੋ। ਭੰਗਰਨਾਥ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: ਕੌਣ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੌਣ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਫਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹਨ ਜੋ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ: ਗੁਰਮੁਖ, ਭਾਵ ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਗੁਰੂ ਵੱਲ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਨਮੁਖ, ਭਾਵ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ, ਹਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਰਮ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਹੈ। ## ਸੱਚਾ ਜੋਗੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਸਿਧ ਗੋਸਟਿ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਦੇਸ਼ ਗ੍ਰਹਿਸਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਹੈ। ਸਿੱਧਾਂ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਮੁਕਤੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚਾ ਗ੍ਰਹਿਸਤੀ ਬਣ ਕੇ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਦੀ ਕਿਰਤ ਕਰ ਕੇ ਜੀਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੱਚਾ ਜੋਗ ਸਬਦ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਹੈ, ਨਾਲ ਸੇਵਾ, ਭਾਵ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ। ਬਾਣੀ ਸਾਫ਼ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ: ਪਹਿਰਾਵਾ, ਰੀਤਾਂ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾਵਾਂ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਅਤੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਨਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੌਂਵੋ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਖਾਓ, ਮਨ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਨਾ ਭਟਕਣ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੱਟ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲੱਭ ਕੇ ਸੱਚਾ ਵਪਾਰ ਕਰੋ। ਇਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸੱਚੇ ਜੋਗੀ ਨੂੰ ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਅਛੂਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਧ ਗੋਸਟਿ ਉਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ## ਸੁੰਨ, ਸਬਦ ਅਤੇ ਗੁਰਮੁਖ ਵਿਚਕਾਰਲੀਆਂ ਪਉੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਦਰਸ਼ਨ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਧ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸੁੰਨ, ਭਾਵ ਖਾਲੀ ਥਾਂ, ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁੰਨ ਖਾਲੀ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਸੰਸਾਰ ਸੀ, ਨਾ ਅਕਾਸ਼, ਪਰ ਉਹ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਰੰਕਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਚਾਨਣ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਸੀ। ਸੁੰਨ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਘੜੇ ਦੀ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਹੀ ਘੜੇ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਬਦ, ਭਾਵ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ, ਉਹ ਸਾਧਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਰੱਬ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਤੱਕ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਸਿਧ ਗੋਸਟਿ ਵਿੱਚ ਸਬਦ ਨੂੰ ਗਿਆਨ, ਸਦੀਵੀ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਸੱਚਾ ਜੋਗ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਬਦ ਨਾਲ ਹਉਮੈ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਬਦ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਅੰਤਲੀਆਂ ਪਉੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਗੁਰਮੁਖ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਮੁਖ ਅੱਠ ਸਿੱਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਗਿਆਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਭਿਆਨਕ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ ਨਿਰਲੇਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਿੱਧ ਭੱਜਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕੀਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਫਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਤਲੀ ਪਉੜੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸਿੱਧਾ ਹੈ: ਜੋ ਆਪਣੀ ਹਉਮੈ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਜੋਗੀ ਹੈ। ## ਅੱਜ ਦੇ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਿਧ ਗੋਸਟਿ ਸਿਧ ਗੋਸਟਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਬਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਪੜ੍ਹਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜ ਬਾਣੀਆਂ ਸਵੇਰੇ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ, ਜਾਪੁ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਦਸ ਸਵੱਯੇ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਰਹਿਰਾਸ ਸਾਹਿਬ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੀਰਤਨ ਸੋਹਿਲਾ ਹਨ। ਪਰ ਸਿਧ ਗੋਸਟਿ ਸੁੰਦਰ ਗੁਟਕੇ, ਭਾਵ ਵਾਧੂ ਬਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਪਾਠ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜੋ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਗਹਿਰਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਸਰਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਥਾ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਪਟ ਅਤੇ ਲੋਹਾਰੀਪਾ ਨਾਲ ਹੋਏ ਸੰਵਾਦ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਚਰਚਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਸਵਾਲ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹੀ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਖੋਜੀ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਾਰਗ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਪਾਰ ਹੋਵਾਂ? ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਉੱਤਰ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ: ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਵਸਾ ਕੇ। ## Related topics [ਜJapji SahibReligion · Opening prayer of the Guru Granth Sahib Ji · by Guru Nanak Dev Ji](https://jugti.com/kosh/religion/japji-sahib/)[ਗGurbaniReligion · Gurbani explained: the meaning of the Guru's words, Dhur Ki Bani, Kachi Bani, how it was preserved, gutkas, Nitnem and respect](https://jugti.com/kosh/religion/gurbani/)[ਗGuru Nanak Dev JiReligion · First Sikh Guru · 1469–1539](https://jugti.com/kosh/religion/guru-nanak-dev-ji/)[ਮMool MantraReligion · Mool Mantra: Ik Onkar and the opening verse of the Guru Granth Sahib Ji, Guru Nanak Dev Ji's root statement of Sikh belief, explained phrase by phrase](https://jugti.com/kosh/religion/mool-mantra/)[ਆAsa Di VarReligion · Asa Di Var: Guru Nanak Dev Ji's morning ballad of 24 pauris, its hope, teaching and dawn singing](https://jugti.com/kosh/religion/asa-di-var/)[ਵVaran Bhai GurdasReligion · Forty vars by Bhai Gurdas Ji, the early Sikh classic Guru Arjan Dev Ji called the key to Guru Granth Sahib.](https://jugti.com/kosh/religion/varan-bhai-gurdas/)[ਦDasam GranthReligion · Dasam Granth: the collection of compositions attributed to Guru Gobind Singh Ji, its contents, manuscripts and daily banis](https://jugti.com/kosh/religion/dasam-granth/)[ਸHarmandir SahibReligion · Sikhism's holiest shrine: the Golden Temple of Amritsar, its history and visitor guide](https://jugti.com/kosh/religion/harmandir-sahib/)[ਵVaran Bhai GurdasReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/varan-bhai-gurdas/)[ਦDasam GranthReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/dasam-granth/)[ਗGurbaniReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/gurbani/)[ਮMool MantraReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/mool-mantra/)[ਆAsa Di VarReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/asa-di-var/)[ਜJapji SahibReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/japji-sahib/)[ਸHarmandir SahibReligion · Gurdwaras & shrines](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/harmandir-sahib/)[ਗGuru Nanak Dev JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-nanak-dev-ji/) ## More religion entries to explore [ਨNasihatnamaReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/nasihatnama/)[ਮMiharban JanamsakhiReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/miharban-janamsakhi/)[ਲLavanReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/lavan/)[ਸSalok Mahalla NauvanReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/salok-mahalla-nauvan/) Sources (5) 1. [Sidh Gosti (Wikipedia)](https://en.wikipedia.org/wiki/Sidh%5FGosht) 2. [Sidh Gosht (SikhiWiki)](https://www.sikhiwiki.org/index.php/Sidh%5FGosht) 3. [Sidh Gosti (The Sikh Encyclopedia)](https://www.thesikhencyclopedia.com/sidh-gosti/) 4. [Nitnem (Wikipedia)](https://en.wikipedia.org/wiki/nitnem) 5. [Guru Nanak with Siddhas in Achal Batala, B-40 Janamsakhi (Wikimedia Commons)](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nanak%5Fwith%5FSiddhas%5Fin%5FAchal%5FBatala.jpg) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[What is Sidh Gosht?](#s-k2)[Where is Sidh Gosht in the Guru Granth Sahib?](#s-k5)[The meeting at Achal Batala](#s-k9)[What the Siddhas asked, and how Guru Nanak Dev Ji answered](#s-k12)[The true yogi lives in the world](#s-k17)[Sunn, Shabad and the Gurmukh](#s-k21)[Sidh Gosht in Sikh practice today](#s-k25)[Related topics](#related-topics)[More religion entries](#more-like-this) Facts Punjabi name ਸਿਧ ਗੋਸਟਿ Composed by Guru Nanak Dev Ji Language Sadh Bhakha (Sant Bhasha), Gurmukhi script Raag Ramkali Position Ang 938 to 946, Guru Granth Sahib Ji Structure 73 stanzas Form Dialogue (goshti) between Guru Nanak Dev Ji and the Nath Siddhas Siddhas named Charpatnath, Bhangarnath, Loharipa Setting Achal Batala, by tradition; the text itself names no place First compiled Adi Granth, 1604, by Guru Arjan Dev Ji In Sikh practice Optional paath in the Sundar Gutka; not among the five mandatory Nitnem banis ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [People489 entries](https://jugti.com/kosh/people/)[Places12,428 places](https://jugti.com/kosh/places/)[Books235 books](https://jugti.com/kosh/books/)[ੳWords607 words](https://jugti.com/kosh/words/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)