Source: https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-maneyo-granth/ ਗੁਰੂ ਮਾਨਿਓ ਗ੍ਰੰਥ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[Religion](https://jugti.com/kosh/religions/)/[Sikhism](https://jugti.com/kosh/religions/sikhism/)/Guru Maneyo Granth Religion · Sikhism # Guru Maneyo Granthਗੁਰੂ ਮਾਨਿਓ ਗ੍ਰੰਥ Guru Gobind Singh Ji's 1708 declaration: the Granth is the Guru [In short](#in-short)[What does Guru Maneyo Granth mean?](#s-k2)[Nanded, October 1708](#s-k5)[The words of the declaration](#s-k8)[From Adi Granth to Guru Granth Sahib](#s-k11)[How is the Guru Granth Sahib honoured today?](#s-k14)[Why does the declaration still matter?](#s-k17)[Related topics](#related-topics)[More religion entries](#more-like-this) In short Guru Maneyo Granth is the declaration by Guru Gobind Singh Ji, the tenth Sikh Guru, that the Adi Granth would be the eternal Guru of the Sikhs. In October 1708, at Nanded, shortly before his death, he placed the scripture on the Guru's seat and ended the line of human Gurus. The Guru Granth Sahib has guided Sikh life ever since, honoured as a living Guru in every gurdwara. Updated 12 Nov 2026 Facts Punjabi name ਗੁਰੂ ਮਾਨਿਓ ਗ੍ਰੰਥ Declared October 1708, Nanded, Maharashtra (celebrated 20 October, Guru Gaddi Divas) Declared by Guru Gobind Singh Ji, tenth Guru Record Bhatt Vahi, by the eyewitness Narbud Singh Command Sabh Sikhan ko hukam hai, Guru Maneyo Granth Scripture Adi Granth, compiled 1604 by Guru Arjan Dev Ji, completed 1705 All 8 facts Contents Bani of six Gurus, 15 Bhagats, 11 Bhatts, 3 Gursikhs; 1,430 angs Tercentenary October 2008, celebrated worldwide Full story5 min read Guru Maneyo Granth is the declaration by which Guru Gobind Singh Ji, the tenth Sikh Guru, made the Adi Granth the eternal Guru of the Sikhs. In October 1708, at Nanded, he ended the line of human Gurus and placed the scripture on the Guru's seat, so that the Word itself would guide the Sikh Panth for all time. ## What does Guru Maneyo Granth mean? 'Guru Maneyo Granth' means 'Regard the Granth as the Guru.' The words are the heart of the command [Guru Gobind Singh Ji](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-gobind-singh-ji/) gave to the Sikhs before his death: 'Sabh Sikhan ko hukam hai, Guru Maneyo Granth.' All Sikhs are commanded to take the Granth as Guru. The line is sung in gurdwaras to this day, at the close of the Ardas, so that every congregation hears the order afresh. The declaration changed Sikhism in a single stroke. For two centuries the Guru had been a living person, from [Guru Nanak Dev Ji](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-nanak-dev-ji/) to Guru Gobind Singh Ji, ten human Gurus in all. After 1708 there would be no eleventh human Guru. The light that had passed from Guru to Guru would now live in the scripture, and the scripture would be treated as a living Guru: honoured, consulted and obeyed as the Gurus had been. ## Nanded, October 1708 The declaration was made at Nanded, in present-day Maharashtra, on the banks of the river Godavari, where Guru Gobind Singh Ji had camped in the last months of his life. The event was recorded in a Bhatt Vahi, a bard's scroll, by Narbud Singh, who was present. According to that record, on 6 October 1708 the Guru asked Bhai Daya Singh to fetch the [Adi Granth](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/adi-granth/). The Granth was brought and placed on a raised seat. Guru Gobind Singh Ji placed five paise and a coconut before it, bowed his head, and declared it his successor. Sikhs mark the event each year on 20 October as Guru Gaddi Divas, the day of the Guru's enthronement. The timing mattered. The Guru knew his end was near, and the question before the Khalsa was who would lead it after him. By vesting the Guruship in the scripture, he took the succession out of the reach of emperors and rival claimants. No ruler could summon the Granth to court, arrest it, or install a favourite in its place. The community would carry its Guru in the Word, wherever it went. ## The words of the declaration Guru Gobind Singh Ji's own verse carries the declaration: 'Agya bhai Akal ki tabhi chalayo Panth. Sabh Sikhan ko hukam hai Guru manyo Granth. Guru Granth Ji manyo pargat Guran ki deh.' Under the order of the Immortal, the Panth was created. All Sikhs are ordered to accept the Granth as their Guru. Consider the Guru Granth as the embodiment of the Gurus. Those who wish to meet the Lord can find him in its hymns. The idea was not new in 1708\. Bhai Gurdas Ji, the great scholar of [Guru Arjan Dev Ji](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-arjan-dev-ji/)'s time, had already written that in the word is the Guru, and the Guru is in the word. When the Adi Granth was first installed at Harmandir Sahib in Amritsar in 1604, Guru Arjan Dev Ji bowed to it and sat at a level lower than the scripture. Guru Gobind Singh Ji's declaration made permanent what the Sikhs had practised from the start: the true Guru is the light of the Word within the heart, not only the human body that carries it. ## From Adi Granth to Guru Granth Sahib The scripture Guru Gobind Singh Ji enthroned had been compiled a century earlier. Guru Arjan Dev Ji, the fifth Guru, gathered the bani, the sacred compositions, and had them written down by Bhai Gurdas Ji in 1604\. The volume held the hymns of six Gurus, from Guru Nanak Dev Ji to Guru Arjan Dev Ji, along with the compositions of fifteen Bhagats, eleven Bhatts and three Gursikhs. Guru Gobind Singh Ji later added the bani of his father, [Guru Tegh Bahadur Ji](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-tegh-bahadur-ji/), completing the volume in 1705\. The finished scripture runs to 1,430 angs, or pages, arranged by raga, the musical measure of each hymn. With the declaration, the Adi Granth became the Guru Granth Sahib, the honoured title it carries today. It is the central scripture of Sikhism and the eternal living Guru of all Sikhs, said to hold the one light of the Creator that shone through the ten human Gurus. ## How is the Guru Granth Sahib honoured today? In every gurdwara the Guru Granth Sahib is treated as a living presence. It is placed on a raised throne-like platform, a takht, with a decorated canopy above it, and a building becomes a gurdwara when the Granth is kept inside. Each morning it is carried on the head from its rest room to the centre of the hall, and each night it is put to rest in ceremony. Devotees bow before it when they enter, offer gifts, and listen as the day's hukamnama, the Guru's command for the day, is read aloud. Sikhs turn to the Granth for guidance in the same way earlier generations turned to a living Guru. Families open it for a reading at weddings, births and bereavements, and an akhand path, a continuous reading of the whole scripture, marks the great occasions of Sikh life. The Granth is consulted, not merely read: the verse that falls open is taken as the Guru's answer. ## Why does the declaration still matter? Three centuries on, the declaration still shapes Sikh life. Because the Guru is a book open to everyone, no priest or ruler stands between the Sikh and the Guru's word. Because the canon was fixed in 1708, the teaching cannot be rewritten to suit a new age or a new power. And because the succession ended with the scripture, the bitter disputes over the gaddi that had shadowed the seventeenth century came to an end with it. The declaration also gave the temporal life of the Panth its shape. Guru Gobind Singh Ji said the temporal functions of the Guru would be carried by the Panj Pyare, the Five Beloved, the leaders of the Khalsa, while spiritual guidance would come from the Guru Granth Sahib. In October 2008, the tercentenary of the Guruship of the Guru Granth Sahib was marked by celebrations among Sikhs worldwide, with year-long observances at [Takht Sri Hazur Sahib](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/hazur-sahib-nanded/) in Nanded, the place where the declaration was made. ਗੁਰੂ ਮਾਨਿਓ ਗ੍ਰੰਥ ਉਹ ਐਲਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਨੇ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਗੁਰੂ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਅਕਤੂਬਰ 1708 ਵਿੱਚ ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਸਦਾ ਲਈ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰੇ। ## ਗੁਰੂ ਮਾਨਿਓ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ? 'ਗੁਰੂ ਮਾਨਿਓ ਗ੍ਰੰਥ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਮੰਨੋ।' ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉਸ ਹੁਕਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ: 'ਸੱਭ ਸਿੱਖਣ ਕੋ ਹੁਕਮ ਹੈ ਗੁਰੂ ਮਾਨਯੋ ਗ੍ਰੰਥ।' ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਮੰਨੋ। ਇਹ ਪੰਕਤੀ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਸੰਗਤ ਇਹ ਹੁਕਮ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਸੁਣੇ। ਇਸ ਐਲਾਨ ਨੇ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਦੋ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਗੁਰੂ ਇੱਕ ਜਿਉਂਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੱਕ, ਕੁੱਲ ਦਸ ਮਨੁੱਖੀ ਗੁਰੂ। 1708 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਗਿਆਰਵਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਜੋਤ ਹੁਣ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇਗੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦੇ ਗੁਰੂ ਵਾਂਗ ਸਤਕਾਰਿਆ, ਪੁੱਛਿਆ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ## ਨਾਂਦੇੜ, ਅਕਤੂਬਰ 1708 ਇਹ ਐਲਾਨ ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਅੱਜ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇੱਕ ਭੱਟ ਵਹੀ, ਭਾਟਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ, ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਮੌਜੂਦ ਨਰਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਰਵੇ ਅਨੁਸਾਰ 6 ਅਕਤੂਬਰ 1708 ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਗ੍ਰੰਥ ਲਿਆ ਕੇ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਅੱਗੇ ਪੰਜ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਾਰੀਅਲ ਰੱਖਿਆ, ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਾਰਸ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੱਖ ਹਰ ਸਾਲ 20 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਨੇੜੇ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਲਸੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਵਾਲ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੌਣ ਅਗਵਾਈ ਕਰੇਗਾ। ਗੁਰਗੱਦੀ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਰਸੀ ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਅਤੇ ਦਾਅਵੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੋਈ ਹਾਕਮ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਆਪਣਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬਿਠਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਸੰਗਤ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਂਦੀ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ। ## ਐਲਾਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਮਿਲਦੇ ਹਨ: 'ਆਗਿਆ ਭਈ ਅਕਾਲ ਕੀ ਤਬੀ ਚਲਾਯੋ ਪੰਥ। ਸੱਭ ਸਿੱਖਣ ਕੋ ਹੁਕਮ ਹੈ ਗੁਰੂ ਮਾਨਯੋ ਗ੍ਰੰਥ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਜੀ ਮਾਨਯੋ ਪਰਗਟ ਗੁਰਾਂ ਕੀ ਦੇਹ।' ਅਕਾਲ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਪੰਥ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਮੰਨੋ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟ ਦੇਹ ਮੰਨੋ। ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ 1708 ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲਿਖ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜਦੋਂ 1604 ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਅੱਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥ ਤੋਂ ਨੀਵੇਂ ਆਸਣ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਐਲਾਨ ਨੇ ਉਸੇ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਪੱਕਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਸਿੱਖ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਮੰਨਦੇ ਆਏ ਸਨ: ਅਸਲੀ ਗੁਰੂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਜੋਤ ਹੈ। ## ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜਿਸ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ, ਉਹ ਇੱਕ ਸਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਬਾਣੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਕੋਲੋਂ 1604 ਵਿੱਚ ਲਿਖਵਾਈ। ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਤੱਕ ਛੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਭਗਤਾਂ, ਗਿਆਰਾਂ ਭੱਟਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1705 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਪੂਰਾ ਗ੍ਰੰਥ 1,430 ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਉਸ ਰਾਗ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਨਾਂ ਉਹ ਅੱਜ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਜਿਉਂਦਾ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਸਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਗੁਰੂਆਂ ਰਾਹੀਂ ਚਮਕਦੀ ਕਰਤਾਰ ਦੀ ਇੱਕੋ ਜੋਤ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ## ਅੱਜ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਹਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਜਿਉਂਦੇ ਹਾਜ਼ਰ ਗੁਰੂ ਵਾਂਗ ਵਰਤਾਉ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਚੰਦੋਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੰਥ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਸਵੇਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸੁੱਖ ਆਸਣ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਹਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਰਾਤ ਉਸ ਨੂੰ ਰਸਮ ਨਾਲ ਸੁੱਖ ਆਸਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਗਤ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਉਸ ਅੱਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੀ ਹੈ, ਭੇਟਾ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾ, ਉਸ ਦਿਨ ਲਈ ਗੁਰੂ ਦਾ ਹੁਕਮ, ਸੁਣਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਗ੍ਰੰਥ ਵੱਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੜਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਜਿਉਂਦੇ ਗੁਰੂ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀਆਂ ਸਨ। ਵਿਆਹ, ਜਨਮ ਅਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵੇਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮੌਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠ, ਪੂਰੇ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਠ, ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰੰਥ ਸਿਰਫ਼ ਪੜ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ## ਇਹ ਐਲਾਨ ਅੱਜ ਵੀ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ? ਤਿੰਨ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਹ ਐਲਾਨ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਪੁਜਾਰੀ ਜਾਂ ਹਾਕਮ ਨਹੀਂ ਖੜ੍ਹਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਗ੍ਰੰਥ 1708 ਵਿੱਚ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੱਝ ਗਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਰਸੀ ਗ੍ਰੰਥ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਗਈ, ਇਸ ਲਈ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਕੌੜੇ ਝਗੜੇ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਨੂੰ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਐਲਾਨ ਨੇ ਪੰਥ ਦੇ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਵੀ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸੰਸਾਰਕ ਕਾਰਜ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ, ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਆਗੂ, ਨਿਭਾਉਣਗੇ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਅਗਵਾਈ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਮਿਲੇਗੀ। ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦੀ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲਾ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਮਨਾਈ ਅਤੇ ਨਾਂਦੇੜ ਵਿੱਚ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਾਲ ਭਰ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਹੋਏ, ਉਸੇ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ## Related topics [ਗGuru Gobind Singh JiReligion · Tenth and last human Sikh Guru · 1666–1708](https://jugti.com/kosh/religion/guru-gobind-singh-ji/)[ਆAdi GranthReligion · Adi Granth: the first Sikh scripture, compiled by Guru Arjan Dev Ji in 1604 and scribed by Bhai Gurdas Ji, the first form of the Guru Granth Sahib](https://jugti.com/kosh/religion/adi-granth/)[ਦDasam GranthReligion · Dasam Granth: the collection of compositions attributed to Guru Gobind Singh Ji, its contents, manuscripts and daily banis](https://jugti.com/kosh/religion/dasam-granth/)[ਗGurdwara Takht Sri Hazur Sahib, NandedReligion · One of the five Sikh Takhts, marking the spot at Nanded, Maharashtra, where Guru Gobind Singh Ji became Joti Jot in 1708.](https://jugti.com/kosh/religion/hazur-sahib-nanded/)[ਪThe Five Takhts (Panj Takht)Religion · The five thrones of Sikh spiritual and temporal authority](https://jugti.com/kosh/religion/panj-takht/)[ਗGuru Arjan Dev JiReligion · Fifth Sikh Guru · 1563–1606](https://jugti.com/kosh/religion/guru-arjan-dev-ji/)[ਆAdi GranthReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/adi-granth/)[ਦDasam GranthReligion · Scriptures & texts](https://jugti.com/kosh/religion/scriptures/dasam-granth/)[ਪThe Five Takhts (Panj Takht)Religion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/panj-takht/)[ਗGurdwara Takht Sri Hazur Sahib, NandedReligion · Gurdwaras & shrines](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/hazur-sahib-nanded/)[ਗGuru Gobind Singh JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-gobind-singh-ji/)[ਗGuru Arjan Dev JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-arjan-dev-ji/) ## More religion entries to explore [ਗGuru Har Krishan JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-harkrishan-ji/)[ਬBaba Isher Singh JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/baba-isher-singh-ji/)[ਬBaba Sahib Singh BediReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/baba-sahib-singh-bedi/)[ਭBhai Banno JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/bhai-banno-ji/) Advertisement Sources (2) 1. [Guru Maneyo Granth, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Guru%5FManeyo%5FGranth) 2. [Conferring of Guruship on the Guru Granth Sahib, RE:Online](https://www.reonline.org.uk/festivals-calendar/conferring-of-guruship-on-the-guru-granth-sahib-by-guru-gobind-singh-1708-ce/) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[What does Guru Maneyo Granth mean?](#s-k2)[Nanded, October 1708](#s-k5)[The words of the declaration](#s-k8)[From Adi Granth to Guru Granth Sahib](#s-k11)[How is the Guru Granth Sahib honoured today?](#s-k14)[Why does the declaration still matter?](#s-k17)[Related topics](#related-topics)[More religion entries](#more-like-this) Facts Punjabi name ਗੁਰੂ ਮਾਨਿਓ ਗ੍ਰੰਥ Declared October 1708, Nanded, Maharashtra (celebrated 20 October, Guru Gaddi Divas) Declared by Guru Gobind Singh Ji, tenth Guru Record Bhatt Vahi, by the eyewitness Narbud Singh Command Sabh Sikhan ko hukam hai, Guru Maneyo Granth Scripture Adi Granth, compiled 1604 by Guru Arjan Dev Ji, completed 1705 Contents Bani of six Gurus, 15 Bhagats, 11 Bhatts, 3 Gursikhs; 1,430 angs Tercentenary October 2008, celebrated worldwide Advertisement ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [People504 entries](https://jugti.com/kosh/people/)[Places12,428 places](https://jugti.com/kosh/places/)[Books248 books](https://jugti.com/kosh/books/)[ੳWords629 words](https://jugti.com/kosh/words/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)