Source: https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/mata-jito-ji/ ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ [Kosh](https://jugti.com/kosh/)/[Religion](https://jugti.com/kosh/religions/)/[Sikhism](https://jugti.com/kosh/religions/sikhism/)/Mata Jito Ji Religion · Sikhism # Mata Jito Jiਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ First wife of Guru Gobind Singh Ji and mother of Jujhar, Zorawar and Fateh Singh, who stood beside the Guru at the creation of the Khalsa in 1699. [In short](#in-short)[Who was Mata Jito Ji?](#s-k2)[How did Mata Jito Ji marry Guru Gobind Singh Ji?](#s-k4)[What happened at Vaisakhi 1699?](#s-k6)[Who were Mata Jito Ji's sons?](#s-k8)[How did Mata Jito Ji die?](#s-k10)[Were Mata Jito Ji and Mata Sundari Ji the same person?](#s-k12)[Related topics](#related-topics)[More religion entries](#more-like-this) In short Mata Jito Ji (about 1670 to 1700), also called Mata Ajeet Kaur, was the first wife of Guru Gobind Singh Ji, the tenth Sikh Guru, and the mother of three of the Char Sahibzade: Jujhar Singh, Zorawar Singh and Fateh Singh. She married the Guru in 1677, stood beside him when he created the Khalsa at Anandpur in 1699, and died at Anandpur on 5 December 1700, four years before her sons gave their lives for the faith. Updated 11 Nov 2026 Facts Punjabi name ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ Born About 1670, Lahore Parents Bhai Harjas and Mata Sabhrai Also called Mata Ajeet Kaur, Jeeto Spouse Guru Gobind Singh Ji Married 21 June 1677, Guru ka Lahore All 9 facts Sons Jujhar Singh, Zorawar Singh, Fateh Singh Died 5 December 1700, Anandpur Sahib Memorial Gurdwara Mata Jito Ji, Agampura Full story4 min read Mata Jito Ji (about 1670 to 1700), also called Mata Ajeet Kaur, was the first wife of [Guru Gobind Singh Ji](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-gobind-singh-ji/), the tenth Sikh Guru, and the mother of three of the Char Sahibzade: Jujhar Singh, Zorawar Singh and Fateh Singh. She married the Guru in 1677, stood beside him when he created the Khalsa at [Anandpur](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/anandpur-sahib/) in 1699, and died at Anandpur on 5 December 1700, four years before her sons gave their lives for the faith. ## Who was Mata Jito Ji? Mata Jito Ji was born Ajeet Kaur in Lahore, around 1670, the daughter of Bhai Harjas, a Subhikkhi Khatri, and Mata Sabhrai. In her family she was called Jeeto, a name that became Jito in the histories. She grew up in Lahore, then the capital of the Mughal rulers, at a time when the Gurus and the Mughal court were already in open conflict. Her marriage joined her to the house of Guru Nanak while she was still a child, and she spent her life at the Guru's side, first at Anandpur and then through the years when the Khalsa was born. ## How did Mata Jito Ji marry Guru Gobind Singh Ji? The betrothal took place in 1673\. Her father had wished the young Guru to come to Lahore at the head of a marriage party, so that the ceremony could be held with due dignity. But the martyrdom of [Guru Tegh Bahadur Ji](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-tegh-bahadur-ji/) in 1675 had made travel to Lahore dangerous for the Guru's family, and in the changed circumstances the wedding could not be held there. Instead, the Guru raised a settlement near the village of Basantgarh, about 10 kilometres north of Anandpur, and named it Guru ka Lahore. The nuptials were held there on 21 June 1677, the 23rd of Har in the year 1734 Bikrami. The muklawa, the ceremony that marks the completion of a marriage, was held in late 1688, after the Guru had returned to Anandpur from Paonta Sahib. Mata Jito Ji was the Guru's first wife. ## What happened at Vaisakhi 1699? On 30 March 1699, Guru Gobind Singh Ji created the [Khalsa](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/khalsa-panth/) at Anandpur Sahib. Sikh tradition remembers Mata Jito Ji as the first woman to take [Amrit](https://jugti.com/kosh/religion/practices/amrit-sanchar/) that day, and a fresco that once stood in the original Akal Takht building showed her adding sugar crystals, patase, to the Amrit as it was prepared. Historians differ on this detail. Bhai Kahn Singh Nabha, in the Mahan Kosh, says it was Mata Sahib Kaur who added the patase, while the Twarikh Guru Khalsa says it was Mata Jito Ji. What is certain is that her name is tied to the first Amrit in the memory of the Panth. ## Who were Mata Jito Ji's sons? Three sons were born to Mata Jito Ji: Jujhar Singh on 14 March 1691, Zorawar Singh on 17 November 1696, and Fateh Singh on 25 February 1699\. She raised them on the martyrdom tales of their grandfather, Guru Tegh Bahadur Ji, and their great-great-grandfather, Guru Arjan Dev Ji, and taught them that a Sikh never runs from a battlefield. The Guru's eldest son, Ajit Singh, was not her son: he was born to [Mata Sundari Ji](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/mata-sundari-ji/) at Paonta on 26 January 1687\. Mata Jito Ji did not live to see what her sons became. Jujhar Singh, thirteen years old, fell fighting beside his father at [Chamkaur](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/chamkaur-sahib/) in December 1704\. Zorawar Singh, nine, and Fateh Singh, six, were bricked alive at [Sirhind](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/fatehgarh-sahib/) after they refused to convert to Islam. Sikh tradition tells that Mata Jito Ji, deep in prayer, foresaw their martyrdom and asked the Guru's leave to depart this world rather than live to see it. ## How did Mata Jito Ji die? Mata Jito Ji died at Anandpur Sahib on 5 December 1700, four years before Chamkaur and Sirhind. Her cremation took place at Agampura, near the Holgarh Fort, and a memorial shrine now stands on the spot: Gurdwara Mata Jito Ji, also called Gurdwara Mata Ajeet Kaur Ji, in the village of Agampura next to Anandpur Sahib. She was about thirty years old. ## Were Mata Jito Ji and Mata Sundari Ji the same person? Some modern scholars argue that Guru Gobind Singh Ji had only one wife, and that Jito was renamed Sundari after her marriage, as was the custom in Punjabi families. On that reading, the marriage took place in 1684 and the same woman lived on in Delhi until 1747\. The Encyclopaedia of Sikhism, and historians including Bhai Kahn Singh Nabha, Bhai Santokh Singh, Giani Gian Singh and Kesar Singh Chibber, treat them as two wives. They point to the separate memorials: the place of Mata Jito Ji's cremation at Agampura near Anandpur, and the place of [Mata Sundari Ji](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/mata-sundari-ji/)'s cremation in Delhi. This entry follows the Encyclopaedia's account, which treats them as two wives, and records the other view here so that readers can weigh it for themselves. ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ (ਲਗਭਗ 1670 ਤੋਂ 1700), ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਸਨ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ, ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ, ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ 1677 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਉਹ 1699 ਵਿੱਚ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵੇਲੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ ਅਤੇ 5 ਦਸੰਬਰ 1700 ਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ। ## ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ ਕੌਣ ਸਨ? ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1670 ਵਿੱਚ ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਈ ਹਰਜਸ, ਇੱਕ ਸੁਭਿੱਖੀ ਖੱਤਰੀ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸਭਰਾਈ ਦੀ ਧੀ ਸਨ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀਤੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜੀਤੋ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਾਹੌਰ ਮੁਗ਼ਲ ਹਾਕਮਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਟਕਰਾਅ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਘਰ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬਿਤਾਇਆ, ਪਹਿਲਾਂ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਖ਼ਾਲਸਾ ਜਨਮਿਆ। ## ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਮੰਗਣੀ 1673 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਗੁਰੂ ਬਰਾਤ ਲੈ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਆਉਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਆਹ ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕੇ। ਪਰ 1675 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਜਾਣਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬਸੰਤਗੜ੍ਹ ਪਿੰਡ ਨੇੜੇ, ਅਨੰਦਪੁਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬਸਤੀ ਵਸਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਗੁਰੂ ਕਾ ਲਾਹੌਰ ਰੱਖਿਆ। ਵਿਆਹ ਉੱਥੇ 21 ਜੂਨ 1677 ਨੂੰ, ਹਾੜ੍ਹ 23, ਸੰਮਤ 1734 ਬਿਕਰਮੀ ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਮੁਕਲਾਵਾ, ਵਿਆਹ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਦੀ ਰਸਮ, 1688 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਸਨ। ## ਵਿਸਾਖੀ 1699 ਨੂੰ ਕੀ ਹੋਇਆ? 30 ਮਾਰਚ 1699 ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਾਜਿਆ। ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦਿਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਇਸਤਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਇੱਕ ਭਿੱਤੀ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਸਮੇਂ ਪਤਾਸੇ ਪਾਉਂਦੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵੇਰਵੇ ਉੱਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਤਭੇਦ ਹੈ। ਭਾਈ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਨੇ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਤਾਸੇ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਨੇ ਪਾਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਵਾਰੀਖ਼ ਗੁਰੂ ਖ਼ਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ ਸਨ। ਜੋ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਪੰਥ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ## ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੌਣ ਸਨ? ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ 14 ਮਾਰਚ 1691 ਨੂੰ, ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ 17 ਨਵੰਬਰ 1696 ਨੂੰ ਅਤੇ ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ 25 ਫਰਵਰੀ 1699 ਨੂੰ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਅਤੇ ਪੜਦਾਦਾ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾ ਕੇ ਵੱਡਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੱਜਦਾ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸਨ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਜੀ ਤੋਂ ਪਾਉਂਟਾ ਵਿਖੇ 26 ਜਨਵਰੀ 1687 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਦਸੰਬਰ 1704 ਵਿੱਚ ਚਮਕੌਰ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ ਸਰਹਿੰਦ ਵਿਖੇ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਕੰਧ ਵਿੱਚ ਚਿਣ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ ਨੇ ਸਿਮਰਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੇਖ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਇਹ ਦੇਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ ਸੀ। ## ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ 5 ਦਸੰਬਰ 1700 ਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ, ਚਮਕੌਰ ਅਤੇ ਸਰਹਿੰਦ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਅਗੰਮਪੁਰਾ ਵਿਖੇ, ਹੋਲਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੇੜੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਹੁਣ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਸਥਾਨ ਹੈ: ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇੜੇ ਅਗੰਮਪੁਰਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮਾਤਾ ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਜੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲਗਭਗ ਤੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਨ। ## ਕੀ ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਜੀ ਇੱਕੋ ਹੀ ਸਨ? ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕੋ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੀਤੋ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁੰਦਰੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਵਾਜ ਸੀ। ਇਸ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ 1684 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 1747 ਤੱਕ ਜੀਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼, ਅਤੇ ਭਾਈ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ, ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ, ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਛਿੱਬਰ ਵਰਗੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੱਖਰੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਅਨੰਦਪੁਰ ਨੇੜੇ ਅਗੰਮਪੁਰਾ ਵਿਖੇ ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਦੀ ਥਾਂ, ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਜੀ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਦੀ ਥਾਂ। ਇਹ ਲੇਖ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦੇ ਮੱਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਮੱਤ ਇੱਥੇ ਇਸ ਲਈ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਠਕ ਆਪ ਤੋਲ ਸਕਣ। ## Related topics [ਗGuru Gobind Singh JiReligion · Tenth and last human Sikh Guru · 1666–1708](https://jugti.com/kosh/religion/guru-gobind-singh-ji/)[ਮMata Sundari JiReligion · Wife of Guru Gobind Singh Ji who guided the Sikh Panth from Delhi for nearly forty years after 1708, issuing hukamnamas under her own seal](https://jugti.com/kosh/religion/mata-sundari-ji/)[ਮMata Gujri JiReligion · Mata Gujri Ji (1624 to 1704): wife of Guru Tegh Bahadur Ji and mother of Guru Gobind Singh Ji, martyred in the Thanda Burj at Sirhind with the Chhote Sahibzade](https://jugti.com/kosh/religion/mata-gujri-ji/)[ਅAnandpur SahibReligion · Town · where the Khalsa began, 1699](https://jugti.com/kosh/religion/anandpur-sahib/)[ਚChamkaur SahibReligion · Town in Malwa, Punjab · site of the 1704 battle](https://jugti.com/kosh/religion/chamkaur-sahib/)[ਫFatehgarh SahibReligion · Town · Fatehgarh Sahib district](https://jugti.com/kosh/religion/fatehgarh-sahib/)[ਅAmrit SancharReligion · Amrit Sanchar: the Khalsa initiation ceremony of 1699, how amrit is prepared and what initiates promise, explained](https://jugti.com/kosh/religion/amrit-sanchar/)[ਖKhalsa PanthReligion · Khalsa Panth: the collective body of initiated Sikhs founded by Guru Gobind Singh Ji at Anandpur Sahib on Vaisakhi 1699, its Panj Pyare, Five Ks and Guru Panth role](https://jugti.com/kosh/religion/khalsa-panth/)[ਗGuru Tegh Bahadur JiReligion · Ninth Sikh Guru · 1621–1675](https://jugti.com/kosh/religion/guru-tegh-bahadur-ji/)[ਮMata Sahib Kaur JiReligion · Mata Sahib Kaur Ji explained: Mother of the Khalsa, her birth at Rohtas in 1681, the patase tradition of Vaisakhi 1699, her Anandpur and Delhi years](https://jugti.com/kosh/religion/mata-sahib-kaur-ji/)[ਮMata Sundari JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/mata-sundari-ji/)[ਮMata Sahib Kaur JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/mata-sahib-kaur-ji/)[ਮMata Gujri JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/mata-gujri-ji/)[ਖKhalsa PanthReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/khalsa-panth/)[ਅAmrit SancharReligion · Practices & customs](https://jugti.com/kosh/religion/practices/amrit-sanchar/)[ਗGuru Tegh Bahadur JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-tegh-bahadur-ji/)[ਫFatehgarh SahibReligion · Gurdwaras & shrines](https://jugti.com/kosh/religion/gurdwaras/fatehgarh-sahib/)[ਚChamkaur SahibReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/chamkaur-sahib/)[ਅAnandpur SahibReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/anandpur-sahib/)[ਗGuru Gobind Singh JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/guru-gobind-singh-ji/) ## More religion entries to explore [ਬBaba Isher Singh JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/baba-isher-singh-ji/)[ਬBaba Sahib Singh BediReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/baba-sahib-singh-bedi/)[ਭBhai Banno JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/bhai-banno-ji/)[ਬBibi Kaulan JiReligion · Sikhism](https://jugti.com/kosh/religion/sikhism/bibi-kaulan-ji/) Advertisement Sources (3) 1. [Mata Jito - Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Mata%5FJito) 2. [Mata Jito - SikhiWiki](https://www.sikhiwiki.org/index.php/Mata%5FJito) 3. [Mata Jito - The Sikh Encyclopedia](https://www.thesikhencyclopedia.com/jitoji-mata/) [Report a correction](https://jugti.com/corrections/) **Jugti is free and independent.** Reader support keeps the Kosh growing. [Support](https://jugti.com/support/) On this page[In short](#in-short)[Who was Mata Jito Ji?](#s-k2)[How did Mata Jito Ji marry Guru Gobind Singh Ji?](#s-k4)[What happened at Vaisakhi 1699?](#s-k6)[Who were Mata Jito Ji's sons?](#s-k8)[How did Mata Jito Ji die?](#s-k10)[Were Mata Jito Ji and Mata Sundari Ji the same person?](#s-k12)[Related topics](#related-topics)[More religion entries](#more-like-this) Facts Punjabi name ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ Born About 1670, Lahore Parents Bhai Harjas and Mata Sabhrai Also called Mata Ajeet Kaur, Jeeto Spouse Guru Gobind Singh Ji Married 21 June 1677, Guru ka Lahore Sons Jujhar Singh, Zorawar Singh, Fateh Singh Died 5 December 1700, Anandpur Sahib Memorial Gurdwara Mata Jito Ji, Agampura Advertisement ## Keep exploring Everything in the Kosh, with sources. [People502 entries](https://jugti.com/kosh/people/)[Places12,428 places](https://jugti.com/kosh/places/)[Books246 books](https://jugti.com/kosh/books/)[ੳWords627 words](https://jugti.com/kosh/words/)[ੳA to ZEvery entry by letter](https://jugti.com/kosh/a-z/)