ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ (1929 ਤੋਂ 2005) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੇਹਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੱਕਾ ਖੁਰਦ ਤੋਂ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸਨ, ਜੋ ਮਦਰ ਇੰਡੀਆ, ਸੁਜਾਤਾ, ਮੁਝੇ ਜੀਨੇ ਦੋ ਅਤੇ ਪੜੋਸਣ ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮੇ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਨਾਇਕ ਬਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਧਾਰਮਿਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਪੰਜ ਵਾਰ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, 1987 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਬੰਬਈ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੱਕ ਪੈਦਲ ਚੱਲੇ, ਅਤੇ ਯੁਵਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ।
ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ
- 1929ਜਨਮ Nakka Khurd village, Jhelum district, Punjab, British India; some pages give 1928 or 1930
- 1955ਫ਼ਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ Railway Platform
- 1957Known film Mother India
- 1959Known film Sujata
- 1963Known film Mujhe Jeene Do
- 1964Known film Yaadein
2 ਹੋਰ ਦਿਖਾਓ
- 1965Known film Waqt
- 2005ਦੇਹਾਂਤ Mumbai, aged 75, of a heart attack
- ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਂ
- ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ
- ਜਨਮ
- 6 ਜੂਨ 1929, ਪਿੰਡ ਨੱਕਾ ਖੁਰਦ, ਜੇਹਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੰਜਾਬ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ); ਕੁਝ ਪੰਨੇ 1928 ਜਾਂ 1930 ਦਿੰਦੇ ਹਨ
- ਜਨਮ ਨਾਂ
- ਬਲਰਾਜ ਦੱਤ
- ਘਰ ਦਾ ਪਿੰਡ
- ਨੱਕਾ ਖੁਰਦ
- ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
- ਜੇਹਲਮ
- ਇਲਾਕਾ
- ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ
All 16 facts
- ਸਿੱਖਿਆ
- ਜੈ ਹਿੰਦ ਕਾਲਜ, ਬੰਬਈ; ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬੀ. ਏ. ਆਨਰਜ਼, 1954; ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਬੀ. ਈ. ਐਸ. ਟੀ. ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ
- ਪਹਿਲਾ ਕੰਮ
- ਰੇਡੀਓ ਅਨਾਊਂਸਰ, ਰੇਡੀਓ ਸੀਲੋਨ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਸੇਵਾ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਿਪਟਨ ਕੀ ਮਹਿਫ਼ਲ)
- ਫ਼ਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
- ਰੇਲਵੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ (1955), ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਮੇਸ਼ ਸਹਿਗਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ
- ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
- ਮਦਰ ਇੰਡੀਆ (1957), ਸੁਜਾਤਾ (1959), ਮੁਝੇ ਜੀਨੇ ਦੋ (1963), ਯਾਦੇਂ (1964), ਵਕਤ (1965), ਖਾਨਦਾਨ (1965), ਪੜੋਸਣ (1968), ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ ਐਮ. ਬੀ. ਬੀ. ਐਸ. (2003)
- ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
- ਮਨ ਜੀਤੇ ਜਗ ਜੀਤ (1973), ਦੁੱਖ ਭੰਜਨ ਤੇਰਾ ਨਾਮ (1974), ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ (1977)
- ਪਰਿਵਾਰ
- 1958 ਵਿੱਚ ਨਰਗਿਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ; ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਸੰਜੇ ਦੱਤ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰਿਆ ਦੱਤ
- ਰਾਜਨੀਤੀ
- 1984 ਤੋਂ ਪੰਜ ਵਾਰ ਮੁੰਬਈ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ; ਯੁਵਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰੀ, 2004 ਤੋਂ 2005
- ਸ਼ਾਂਤੀ ਯਾਤਰਾ
- ਮਹਾਸ਼ਾਂਤੀ ਪਦਯਾਤਰਾ, ਬੰਬਈ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 1987 ਵਿੱਚ 76 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ
- ਸਨਮਾਨ
- ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1968); ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਪੁਰਸਕਾਰ (1995); ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਕੌਮੀ ਸਦਭਾਵਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ (1998)
- ਦੇਹਾਂਤ
- 25 ਮਈ 2005, ਮੁੰਬਈ, ਉਮਰ 75 ਸਾਲ, ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ
Sunil Dutt (6 June 1929 to 25 May 2005) was an actor, producer, director and politician from Nakka Khurd village in Jhelum district, Punjab, who rose from a bus company desk and a radio microphone to become one of Hindi cinema's leading men. As Birju in Mother India he played Indian cinema's first great rebel son, and he went on to star in Sujata, Mujhe Jeene Do, Waqt, Khandan and Padosan, to act in Punjabi religious films, and to walk some 2,000 kilometres from Bombay to Amritsar for peace in Punjab in 1987. India gave him the Padma Shri in 1968, and he died in office as the country's Minister for Youth Affairs and Sports.
Early life in Nakka Khurd and a Partition rescue
He was born Balraj Dutt on 6 June 1929 in Nakka Khurd, a village in Jhelum district in the Punjab of British India, now in Pakistan, to Punjabi Hindu parents, Diwan Raghunath Dutt and Kulwanti Devi Dutt. The family were landlords, and he had a younger brother, Som, and a younger sister, Raj Rani. His father died when he was five. He was eighteen when Partition came in 1947, and a Muslim friend of his father's named Yakub saved the whole family and helped them reach safety in India. Some reference pages give his birth year as 1928 or 1930; this page follows 1929, the year carried by his Lok Sabha record as cited on his main reference page and by IANS in its birth anniversary report.
The family resettled at Mandauli, a small village on the Yamuna in what is now Yamunanagar district, Haryana. Dutt spent time with his mother in Lucknow, then moved to Bombay, where he studied at Jai Hind College, worked in the BEST transport undertaking, and graduated with an honours degree in history in 1954.
Radio Ceylon, a new name and Mother India
His first stage was radio. Dutt hosted Lipton Ki Mehfil on the Hindi service of Radio Ceylon, and the director Ramesh Saigal, who had met him in 1953, offered him a film role. Dutt asked to finish his education first, and after graduating he made his debut in Saigal's Railway Platform in 1955. To avoid confusion with the established actor Balraj Sahni, Saigal gave the other Balraj a new screen name: Sunil Dutt.
Stardom arrived in two steps. B. R. Chopra's Ek Hi Raasta in 1956 was a major success, and Mehboob Khan's Mother India in 1957 became the highest grossing film of its year. Dutt played Birju, the rebellious, short tempered son of Nargis's Radha, a part later critics have called Hindi cinema's first anti hero. On the set, a fire broke out and, by the account carried in his reference pages, Dutt went through the flames to bring Nargis out. They married on 11 March 1958 and had three children, among them the actor Sanjay Dutt and Priya Dutt, who later followed her father into Parliament.
What films made Sunil Dutt a star?
Through the late 1950s and the 1960s Dutt was one of the busiest leading men in Bombay. He played a reformer in Sadhna in 1958, the lead opposite Nutan in Bimal Roy's Sujata in 1959, and a dacoit in Mujhe Jeene Do in 1963, which won him his first Filmfare Award for Best Actor. In 1964 he directed and acted in Yaadein, an experimental film in which he is the only actor on screen; it won a National Film Award and a place in the Guinness records for the fewest actors in a narrative film. Khandan in 1965, in which he played a paralysed family man, brought his second Filmfare Best Actor award, and the same year he appeared in the ensemble hit Waqt. Mera Saaya in 1966, Milan and Hamraaz in 1967, and the comedy Padosan in 1968, where his simple hearted Bhola broke his rugged image, kept him at the top into a second decade.
The 1970s changed his register rather than ending it. Heera in 1973, Pran Jaye Par Vachan Na Jaye in 1974, Zakhmee in 1975, Nagin in 1976 and Jaani Dushman in 1979 were all major successes, often with Dutt in action or dacoit roles. Alongside them he produced and directed the desert tragedy Reshma Aur Shera, a commercial failure that critics later treated as a cult film. In 1981 he launched his son Sanjay in Rocky. His last film, Munna Bhai M.B.B.S. in 2003, cast him as the strict, loving father of his real life son, and reviewers called the pairing one of the most genuine father and son performances in Hindi cinema.
The Punjabi films
The Jhelum born star also came home to Punjabi on screen. In the 1970s he acted in a series of Punjabi religious films: Man Jeete Jag Jeet in 1973, in which he played Baghel Singh, also called Bagga Daku, in a film whose songs, sung by singers including Mohammad Rafi, draw their words from the Gurbani; Dukh Bhanjan Tera Naam in 1974, where he appeared as a sadhu; and Sat Sri Akal in 1977, in which he played Hari Singh, an air force pilot. For Punjabi audiences these films, devotional in tone and modest in scale beside his Hindi hits, remain the most direct link between the Bombay star and the land of his birth.
Politics, the peace march and public work
After Nargis died of pancreatic cancer in 1981, Dutt founded the Nargis Dutt Foundation in her memory to help cancer patients, work he carried on for the rest of his life. He was Sheriff of Bombay in 1982, joined the Indian National Congress, and was first elected to Parliament from Mumbai North West in 1984, winning the seat five times in all. His years in politics were interrupted in the early 1990s by his campaign to free his son Sanjay, who had been arrested over an illegally held rifle after the Bombay blasts; he returned to Parliament in 1999 and again in 2004.
His most remembered public act had nothing to do with elections. In 1987, at the height of the Punjab militancy, Dutt and his daughter Priya walked the Mahashanti Padyatra, a peace march of about 2,000 kilometres over 76 days from Bombay to the Golden Temple in Amritsar, holding more than 500 roadside meetings for communal harmony on the way. He later walked from Nagasaki to Hiroshima against nuclear weapons. In interviews he kept returning to the same appeal, recorded by IANS from an archival Prasar Bharati conversation: that India's many religions, languages and folk traditions are its greatest treasure, and that no one should divide the country for selfish ends.
Honours and later life
The Government of India awarded Dutt the Padma Shri in 1968. Filmfare gave him its Lifetime Achievement Award in 1995, and his peace and harmony work brought the Rajiv Gandhi National Sadbhavana Award in 1998, among other honours. In May 2004 he became Minister for Youth Affairs and Sports in Manmohan Singh's government, the office he held until his death.
Sunil Dutt died of a heart attack in his sleep at his home in Bandra, Mumbai, on 25 May 2005, aged 75, and was cremated with full state honours. His daughter Priya won the parliamentary seat he had held, keeping it until 2014.
Legacy
Dutt's screen legacy runs from Birju's rage in Mother India to Bhola's innocence in Padosan and the one man experiment of Yaadein, a range few leading men of his generation attempted. His public legacy is rarer still: a film star who used fame first for cancer patients, then for Parliament, and, when his home province was burning, for a two month walk to Amritsar. Born in a Jhelum village and rescued in Partition by his father's Muslim friend, he spent a lifetime insisting, in films and on foot, that Punjab and India hold together.
ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ (6 ਜੂਨ 1929 ਤੋਂ 25 ਮਈ 2005) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੇਹਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੱਕਾ ਖੁਰਦ ਤੋਂ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸਨ, ਜੋ ਬੱਸ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਮਾਈਕ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮੇ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਨਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣੇ। ਮਦਰ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਬਿਰਜੂ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਬਾਗੀ ਪੁੱਤਰ ਨਿਭਾਇਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੁਜਾਤਾ, ਮੁਝੇ ਜੀਨੇ ਦੋ, ਵਕਤ, ਖਾਨਦਾਨ ਅਤੇ ਪੜੋਸਣ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਧਾਰਮਿਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 1987 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਬੰਬਈ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 2,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੈਦਲ ਚੱਲੇ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1968 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਯੁਵਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਈ।
ਨੱਕਾ ਖੁਰਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਬਚਾਅ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਬਲਰਾਜ ਦੱਤ ਵਜੋਂ 6 ਜੂਨ 1929 ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੇਹਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੱਕਾ ਖੁਰਦ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ ਮਾਪਿਆਂ, ਦੀਵਾਨ ਰਘੂਨਾਥ ਦੱਤ ਅਤੇ ਕੁਲਵੰਤੀ ਦੇਵੀ ਦੱਤ, ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਪਰਿਵਾਰ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੋਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਰਾਜ ਰਾਨੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਉਦੋਂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ। 1947 ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਉਹ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੋਸਤ ਯਾਕੂਬ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਕੁਝ ਹਵਾਲਾ ਪੰਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਲ 1928 ਜਾਂ 1930 ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਪੰਨਾ 1929 ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਲ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਵਾਲਾ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਈ. ਏ. ਐਨ. ਐਸ. ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਨਮ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਹੈ।
ਪਰਿਵਾਰ ਮੰਡੌਲੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੱਸਿਆ, ਯਮੁਨਾ ਕੰਢੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਪਿੰਡ ਜੋ ਹੁਣ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਯਮੁਨਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਦੱਤ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਲਖਨਊ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਬੰਬਈ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੈ ਹਿੰਦ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਬੀ. ਈ. ਐਸ. ਟੀ. ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਅਦਾਰੇ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 1954 ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਨਰਜ਼ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਰੇਡੀਓ ਸੀਲੋਨ, ਨਵਾਂ ਨਾਂ ਅਤੇ ਮਦਰ ਇੰਡੀਆ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੰਚ ਰੇਡੀਓ ਸੀ। ਦੱਤ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਸੀਲੋਨ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਸੇਵਾ ਉੱਤੇ ਲਿਪਟਨ ਕੀ ਮਹਿਫ਼ਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਮੇਸ਼ ਸਹਿਗਲ ਨੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1953 ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਦੱਤ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1955 ਵਿੱਚ ਸਹਿਗਲ ਦੀ ਰੇਲਵੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸਥਾਪਤ ਅਦਾਕਾਰ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਨਾਲ ਨਾਂ ਦੀ ਉਲਝਣ ਨਾ ਪਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਸਹਿਗਲ ਨੇ ਦੂਜੇ ਬਲਰਾਜ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਪਰਦੇ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ: ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ।
ਸਟਾਰਡਮ ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਬੀ. ਆਰ. ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਇੱਕ ਹੀ ਰਾਸਤਾ 1956 ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਹਿਬੂਬ ਖਾਨ ਦੀ ਮਦਰ ਇੰਡੀਆ 1957 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣੀ। ਦੱਤ ਨੇ ਬਿਰਜੂ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ, ਨਰਗਿਸ ਦੀ ਰਾਧਾ ਦਾ ਬਾਗੀ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇਖੋਰ ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਕਿਰਦਾਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਗਰੋਂ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਐਂਟੀ ਹੀਰੋ ਕਿਹਾ। ਸੈੱਟ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ ਅਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲਾ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕਿੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੱਤ ਅੱਗ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਨਰਗਿਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲੈ ਆਏ। 11 ਮਾਰਚ 1958 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਸੰਜੇ ਦੱਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਆ ਦੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਮਗਰੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਗਈ।
ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ ਨੂੰ ਸਟਾਰ ਕਿਹੜੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੇ ਬਣਾਇਆ?
1950ਵਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ 1960ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੱਤ ਬੰਬਈ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਨਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1958 ਵਿੱਚ ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰਕ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ, 1959 ਵਿੱਚ ਬਿਮਲ ਰਾਏ ਦੀ ਸੁਜਾਤਾ ਵਿੱਚ ਨੂਤਨ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 1963 ਵਿੱਚ ਮੁਝੇ ਜੀਨੇ ਦੋ ਵਿੱਚ ਡਾਕੂ ਬਣੇ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। 1964 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਾਦੇਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵੀ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਤਜਰਬਾਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਰਦੇ ਉੱਤੇ ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹਨ; ਇਸ ਨੇ ਕੌਮੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਕਥਾ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਬਣਾਈ। 1965 ਵਿੱਚ ਖਾਨਦਾਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਧਰੰਗ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲੈ ਆਈ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਹ ਸਮੂਹ ਹਿੱਟ ਵਕਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਏ। 1966 ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਸਾਇਆ, 1967 ਵਿੱਚ ਮਿਲਨ ਅਤੇ ਹਮਰਾਜ਼, ਅਤੇ 1968 ਵਿੱਚ ਕਾਮੇਡੀ ਪੜੋਸਣ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਦੇ ਦਿਲ ਭੋਲੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਰ੍ਹਵੀ ਛਵੀ ਤੋੜੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ।
1970ਵਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਬਦਲਿਆ, ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। 1973 ਵਿੱਚ ਹੀਰਾ, 1974 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਜਾਏ ਪਰ ਵਚਨ ਨਾ ਜਾਏ, 1975 ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮੀ, 1976 ਵਿੱਚ ਨਾਗਿਨ ਅਤੇ 1979 ਵਿੱਚ ਜਾਨੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਭ ਵੱਡੀਆਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਸਨ, ਅਕਸਰ ਦੱਤ ਐਕਸ਼ਨ ਜਾਂ ਡਾਕੂ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਰੂਥਲ ਦੁਖਾਂਤ ਰੇਸ਼ਮਾ ਔਰ ਸ਼ੇਰਾ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਪਰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਲਟ ਫ਼ਿਲਮ ਮੰਨਿਆ। 1981 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸੰਜੇ ਨੂੰ ਰੌਕੀ ਨਾਲ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਖਰੀ ਫ਼ਿਲਮ, 2003 ਵਿੱਚ ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ ਐਮ. ਬੀ. ਬੀ. ਐਸ., ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਖਤ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਮੀਖਿਅਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮੇ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੱਚੀਆਂ ਪਿਤਾ ਪੁੱਤਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਿਹਾ।
ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਜੇਹਲਮ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਸਟਾਰ ਪਰਦੇ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਘਰ ਪਰਤਿਆ। 1970ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਧਾਰਮਿਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ: 1973 ਵਿੱਚ ਮਨ ਜੀਤੇ ਜਗ ਜੀਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੱਗਾ ਡਾਕੂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ, ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਜਿਸ ਦੇ ਗੀਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਸਮੇਤ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਗਾਇਆ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੋਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; 1974 ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਭੰਜਨ ਤੇਰਾ ਨਾਮ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਾਧੂ ਵਜੋਂ ਆਏ; ਅਤੇ 1977 ਵਿੱਚ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੇ ਪਾਇਲਟ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਹਿੱਟਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਾਦੀਆਂ ਹਨ, ਬੰਬਈ ਦੇ ਸਟਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜਨਮ ਧਰਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹਨ।
ਰਾਜਨੀਤੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕੰਮ
1981 ਵਿੱਚ ਨਰਗਿਸ ਦੀ ਪੈਨਕ੍ਰੀਆਟਿਕ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੱਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਨਰਗਿਸ ਦੱਤ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਮ ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ 1982 ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ ਦੇ ਸ਼ੈਰਿਫ ਬਣੇ, ਭਾਰਤੀ ਕੌਮੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਅਤੇ 1984 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੰਸਦ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ, ਕੁੱਲ ਪੰਜ ਵਾਰ ਇਹ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ। 1990ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸੰਜੇ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਕਰ ਕੇ ਰੁਕ ਗਏ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੰਬਈ ਧਮਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰੱਖੀ ਰਾਈਫਲ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਉਹ 1999 ਅਤੇ ਫਿਰ 2004 ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਪਰਤੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਯਾਦਗਾਰ ਜਨਤਕ ਕੰਮ ਚੋਣਾਂ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। 1987 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਖਾੜਕੂਵਾਦ ਦੇ ਸਿਖਰ ਵੇਲੇ, ਦੱਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਪ੍ਰਿਆ ਮਹਾਸ਼ਾਂਤੀ ਪਦਯਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਚੱਲੇ, ਬੰਬਈ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੱਕ 76 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਯਾਤਰਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਫਿਰਕੂ ਸਾਂਝ ਲਈ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੜਕ ਕੰਢੇ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਨਾਗਾਸਾਕੀ ਤੋਂ ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਤੱਕ ਵੀ ਚੱਲੇ। ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕੋ ਅਪੀਲ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਉਂਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਆਈ. ਏ. ਐਨ. ਐਸ. ਨੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਧਰਮ, ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸੁਆਰਥ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੰਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਮਗਰਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੱਤ ਨੂੰ 1968 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦਿੱਤਾ। ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1995 ਵਿੱਚ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਾਂਝ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਲਈ ਹੋਰ ਸਨਮਾਨਾਂ ਸਮੇਤ 1998 ਵਿੱਚ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਕੌਮੀ ਸਦਭਾਵਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਮਈ 2004 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਯੁਵਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ, ਉਹ ਅਹੁਦਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਰਿਹਾ।
ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ ਦੀ ਮੌਤ 25 ਮਈ 2005 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਬਾਂਦਰਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਸੁੱਤਿਆਂ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਉਮਰ 75 ਸਾਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਪੂਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਪ੍ਰਿਆ ਨੇ ਉਹ ਸੰਸਦੀ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ 2014 ਤੱਕ ਰੱਖਿਆ।
ਵਿਰਸਾ
ਦੱਤ ਦਾ ਪਰਦੇ ਵਾਲਾ ਵਿਰਸਾ ਮਦਰ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਬਿਰਜੂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਪੜੋਸਣ ਵਿੱਚ ਭੋਲੇ ਦੀ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਅਤੇ ਯਾਦੇਂ ਦੇ ਇੱਕੋ ਅਦਾਕਾਰ ਵਾਲੇ ਤਜਰਬੇ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸਤਾਰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਘੱਟ ਹੀ ਨਾਇਕਾਂ ਨੇ ਅਜ਼ਮਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਤਕ ਵਿਰਸਾ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ: ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਟਾਰ ਜਿਸ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ, ਫਿਰ ਸੰਸਦ ਲਈ ਵਰਤੀ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਦਾ ਸੂਬਾ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੱਕ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੈਦਲ ਯਾਤਰਾ ਲਈ। ਜੇਹਲਮ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਅਤੇ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੋਸਤ ਹੱਥੋਂ ਬਚੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ, ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਚੱਲ ਕੇ, ਇਹੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ।
ਲੋਕ
ਥਾਵਾਂ
More actors & entertainers
ਸਾਰੇ ਵੇਖੋ
ਸਰੋਤ (3)
ਜੁਗਤੀ ਮੁਫ਼ਤ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਕੋਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਹਿਯੋਗ