Manmohan Singh: Gah-born economist, India's PM

Manmohan Singh (26 September 1932 to 26 December 2024) was an Indian economist and politician, and the prime minister of India from 2004 to 2014. Born in the village of Gah in what is now Pakistani Punjab, he studied in Amritsar and taught at Panjab University before becoming the architect of India's 1991 economic reforms. He was the first Sikh to hold the country's top post.

Early life

Manmohan Singh was born on 26 September 1932 in Gah, a village now in Chakwal district of Pakistan's Punjab, within the union council of Begal. According to Wikipedia he was born to Gurmukh Singh Kohli and Amrit Kaur in a Punjabi Sikh Khatri family. His mother died when he was very young, and his paternal grandmother Jamna Devi raised him.

He first studied Urdu and Punjabi at a local gurdwara and entered the village primary school on 17 April 1937, where he studied up to Class 4, The Hindu reports. The school register gives his birth date as 4 February 1932, while the obituaries give 26 September.

Partition and Punjab studies

The family left Gah around Partition in 1947 and settled in Amritsar, according to the Guardian and India Today. India Today says he studied at Hindu College, Amritsar, from 1951 to 1954, where classmates remembered his skill in mathematics. Wikipedia says he took his bachelor's degree in 1952 and master's in 1954 at Panjab University, which was then temporarily based in Hoshiarpur, and that he stood first throughout.

A university scholarship took him to St John's College, Cambridge, where the Guardian says he earned a first in economics. Wikipedia adds that he completed the Economics Tripos in 1957. He later took a doctorate at Nuffield College, Oxford, with a 1962 thesis on India's export performance.

Teacher, civil servant and finance minister

Singh taught economics at Panjab University from 1957 to 1965, rising from lecturer to professor, according to Wikipedia. India Today says he built a house in Sector 11, Chandigarh. He worked at the UN trade body UNCTAD from 1966 to 1969, was chief economic adviser from 1972, and served as governor of the Reserve Bank of India from 1982 to 1985.

In 1991 Prime Minister P. V. Narasimha Rao made him finance minister during a balance of payments crisis. The BBC says the reforms cut taxes, devalued the rupee and encouraged foreign investment, and Wikipedia says they dismantled the licence raj. He sat in the Rajya Sabha from 1991, first for Assam and from 2019 for Rajasthan.

Prime minister

After the 2004 election Sonia Gandhi named him as the Congress-led alliance's choice, and he took office on 22 May 2004. His governments passed the rural employment guarantee and Right to Information laws in 2005 and signed the India-US civil nuclear agreement in 2008. He won a second term in 2009, and left office in May 2014.

In 2005 he apologised in Parliament for the 1984 anti-Sikh riots. His second term was marked by the 2G spectrum and Commonwealth Games scandals, and critics such as L. K. Advani called him weak, the BBC reports.

Family and death

He married Gursharan Kaur in 1958, and they had three daughters, Upinder, Daman and Amrit. He collapsed at his Delhi home on 26 December 2024 and died hours later at AIIMS, aged 92. A state funeral followed at Nigam Bodh Ghat on 28 December.

Legacy in Punjab

The president of the Hindu College alumni association credits him with the city's modern airport and the Attari integrated check post. Panjab University was planning to name its economics department after him, India Today reports.

Where was Manmohan Singh born?

He was born on 26 September 1932 in the village of Gah, Chakwal district, now in Pakistan's Punjab, according to the BBC, The Hindu and Wikipedia.

Which Punjab colleges did Manmohan Singh attend?

He studied at Hindu College, Amritsar, and at Panjab University, then in Hoshiarpur, before Cambridge and Oxford, and later taught at Panjab University in Chandigarh.

What is Manmohan Singh best known for?

He is known as the finance minister behind India's 1991 reforms and as the prime minister from 2004 to 2014, and the first Sikh in that office.

ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ (26 ਸਤੰਬਰ 1932 ਤੋਂ 26 ਦਸੰਬਰ 2024) ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਨ ਅਤੇ 2004 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ੤ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਪਿੰਡ ਗਾਹ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ, ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਦੇ 1991 ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰ ਬਣੇ੤ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਸਨ੤

ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਸਤੰਬਰ 1932 ਨੂੰ ਗਾਹ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਚਕਵਾਲ ਵਿੱਚ, ਬੇਗਲ ਯੂਨੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਅੰਦਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ੤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਖੱਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੇ੤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਵਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਾਦੀ ਜਮਨਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ੤

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਨਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹੀ ਅਤੇ 17 ਅਪ੍ਰੈਲ 1937 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੌਥੀ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ੤ ਸਕੂਲ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਤਰੀਕ 4 ਫ਼ਰਵਰੀ 1932 ਦਰਜ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ 26 ਸਤੰਬਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ੤

ਵੰਡ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ

ਦ ਗਾਰਡੀਅਨ ਅਤੇ ਇੰਡੀਆ ਟੁਡੇ ਮੁਤਾਬਕ ਪਰਿਵਾਰ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਗਾਹ ਛੱਡ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਸ ਗਿਆ੤ ਇੰਡੀਆ ਟੁਡੇ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1951 ਤੋਂ 1954 ਤੱਕ ਹਿੰਦੂ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਜਮਾਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿਸਾਬ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ੤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ, ਜੋ ਉਦੋਂ ਆਰਜ਼ੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, 1952 ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਅਤੇ 1954 ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਅੱਵਲ ਰਹੇ੤

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੈਂਬਰਿਜ ਦੇ ਸੇਂਟ ਜੌਨਜ਼ ਕਾਲਜ ਲੈ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਦ ਗਾਰਡੀਅਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ਸਟ ਕਲਾਸ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ੤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1957 ਵਿੱਚ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਟ੍ਰਾਈਪੋਸ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ੤ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਦੇ ਨਫ਼ੀਲਡ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੇਟ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ 1962 ਦਾ ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਬਾਰੇ ਸੀ੤

ਅਧਿਆਪਕ, ਅਫ਼ਸਰ ਅਤੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਸਿੰਘ ਨੇ 1957 ਤੋਂ 1965 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਬਣੇ੤ ਇੰਡੀਆ ਟੁਡੇ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 11 ਵਿੱਚ ਮਕਾਨ ਬਣਾਇਆ੤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1966 ਤੋਂ 1969 ਤੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਵਪਾਰ ਸੰਸਥਾ ਯੂਐੱਨਸੀਟੀਏਡੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, 1972 ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਆਰਥਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰਹੇ, ਅਤੇ 1982 ਤੋਂ 1985 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਰਹੇ੤

1991 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪੀ. ਵੀ. ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਨੇ ਅਦਾਇਗੀਆਂ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਦੇ ਸੰਕਟ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ੤ ਬੀਬੀਸੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੇ ਟੈਕਸ ਘਟਾਏ, ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ਘਟਾਈ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਾਇਸੈਂਸ ਰਾਜ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ੤ ਉਹ 1991 ਤੋਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਅਸਾਮ ਤੋਂ ਅਤੇ 2019 ਤੋਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੋਂ੤

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ

2004 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਅੱਗੇ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 22 ਮਈ 2004 ਨੂੰ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ੤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਗਾਰੰਟੀ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਅਮਰੀਕਾ ਸਿਵਲ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤੇ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ੤ ਉਹ 2009 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਚੁਣੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਮਈ 2014 ਵਿੱਚ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਿਆ੤

2005 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ 1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ ਲਈ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗੀ੤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਉੱਤੇ 2ਜੀ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਘੁਟਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਮੁਤਾਬਕ ਐੱਲ. ਕੇ. ਅਡਵਾਨੀ ਵਰਗੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਿਹਾ੤

ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦੇਹਾਂਤ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1958 ਵਿੱਚ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਹਨ: ਉਪਿੰਦਰ, ਦਮਨ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ੤ 26 ਦਸੰਬਰ 2024 ਨੂੰ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚਲੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ 92 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਏਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ੤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਸਸਕਾਰ 28 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਨਿਗਮਬੋਧ ਘਾਟ ਉੱਤੇ ਹੋਇਆ੤

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਸਤ

ਹਿੰਦੂ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਅਤੇ ਅਟਾਰੀ ਦੀ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਿਡ ਚੈੱਕ ਪੋਸਟ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ੤ ਇੰਡੀਆ ਟੁਡੇ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਪਣੇ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਸੀ੤

ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿੱਥੇ ਹੋਇਆ?

ਬੀਬੀਸੀ, ਦ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਸਤੰਬਰ 1932 ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਚਕਵਾਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗਾਹ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੈ੤

ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ?

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੈਂਬਰਿਜ ਤੇ ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿੰਦੂ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਉਦੋਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ੤