ਕੌਰ ਸਿੰਘ: ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼

Kaur Singh (1948 or 1949 to 27 April 2023) was an Indian heavyweight boxer from Khanal Khurd village in Sangrur district, Punjab. In a boxing career that began only when he was 29, he won gold at the 1980 Asian Boxing Championships and at the 1982 Asian Games in New Delhi, received the Arjuna Award and the Padma Shri, and fought Muhammad Ali in a four-round exhibition bout in Delhi in January 1980, the only Indian boxer ever to share a ring with Ali.

Early life in Khanal Khurd

Kaur Singh was born in Khanal Khurd, a farming village in Dirba tehsil of Sangrur district, in Punjab's Malwa region. His family worked the land, and as a young man he farmed alongside them. The year of his birth was never firmly recorded: the sources that tell his story give 1948 in some places and 1949 in others, and no official record settles the question. What is certain is the village he came from and returned to all his life. Khanal Khurd sits about five kilometres from Dirba town, and it was there, far from any boxing ring, that the boy who would become India's heavyweight champion grew up.

The soldier who found boxing at 29

In 1971, at about 23, Kaur Singh joined the Indian Army as a havaldar. He served in the India-Pakistan war of that year and was awarded the Sena Medal for bravery. The Army gave him a steady life, but boxing came to him almost by accident. He took up the sport in 1977, when he was 29, an age when most boxers are already past their best. Within two years he was India's senior national heavyweight champion, winning the title in 1979 and holding it until 1983. The Army stayed at the centre of his life: he rose through its ranks, and in 1988 it awarded him the Vishisht Seva Medal for distinguished service.

How did Kaur Singh come to fight Muhammad Ali?

Muhammad Ali came to Delhi in January 1980 on a world exhibition tour. For the Delhi leg, the organisers needed an opponent, and there was only one serious answer: Kaur Singh, India's reigning national heavyweight champion. On 27 January 1980, at the National Stadium in New Delhi, the two men shared a ring in front of a crowd of more than 50,000 people. The bout lasted four rounds and was an exhibition, not a scored contest, and Ali was declared the winner. Kaur Singh treasured the night for the rest of his life. He later remembered Ali's famous jab seeming to come from nowhere, and Ali's speed never dropping across all four rounds, even though Ali was shorter than him and past his prime at 38. No other Indian boxer has ever fought Ali, before or since.

Asian golds and the Los Angeles Olympics

Two months after the Ali bout, Kaur Singh won his first international title, gold in the heavyweight division at the Asian Boxing Championships in Mumbai in 1980. The bigger prize came two years later, at home. At the 1982 Asian Games in New Delhi, he captained the Indian boxing team and fought through to the heavyweight final, where he beat Iraq's Ismail Khalil to take the gold. It was the only boxing gold India won at those Games. The honours followed at once: the Arjuna Award in 1982 and the Padma Shri, India's fourth-highest civilian honour, in 1983. Profiles of his career credit him with more than six gold medals in international tournaments. His last tournament was the 1984 Olympic Games in Los Angeles. There he won two bouts to reach the quarter-finals, where he lost to Henry Tillman of the United States, the man who went on to win the gold medal. He retired from boxing soon after the Games, aged about 36, having packed a whole career into seven years.

Hard years and the help that came late

After boxing, Kaur Singh returned to Khanal Khurd and to farming. The years that followed were hard, and they became the second half of his public story. Around 2015 he developed a cardiac ailment and needed a stent. The Army helped with Rs 3 lakh towards his treatment, but it was not enough, and he borrowed Rs 2 lakh from a private lender, repaying it from his harvest. In 2017 he had to borrow again for treatment at a private hospital in Mohali, and his debt stood at about Rs 2.5 lakh. He told reporters that the Punjab government had announced a cash award of Rs 1 lakh after his 1982 Asian Games gold, and that the money had never reached him. When his story reached the newspapers, help came from several directions. The Army paid Rs 5.27 lakh to the Mohali hospital and took on the monthly cost of his treatment. The actor Shah Rukh Khan gave Rs 5 lakh through his cricket team, the Kolkata Knight Riders. The Boxing Federation of India gave Rs 1 lakh, and Punjab's Chief Minister promised Rs 2 lakh. His doctors said his health had been affected by the injuries of his boxing days.

Death and legacy

Kaur Singh died on 27 April 2023 at a private hospital in Kurukshetra, Haryana, after treatment for multiple health problems. He was 74. He was survived by two sons and a daughter. His last rites were held at Khanal Khurd with full military honours, and Punjab's government announced that a memorial would be built in his memory and that his life story would be taught in the state's schools. Earlier that month, the Punjab government had said the life stories of four of the state's sporting greats, Kaur Singh among them alongside Milkha Singh, Balbir Singh Sr. and Gurbachan Singh Randhawa, would be included in the physical education textbooks for classes 9 and 10. A film about his life, Padma Shri Kaur Singh, was planned for release in 2020 and then delayed. The dispute over his birth year, 1948 or 1949, was never settled in his lifetime, and this page records it as it stands rather than choosing one year over the other. What is not in dispute is the record: a farmer's son from a Malwa village who took up boxing at 29, stood in the ring with the greatest boxer of all, and brought India an Asian Games gold.

ਕੌਰ ਸਿੰਘ (1948 ਜਾਂ 1949 ਤੋਂ 27 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਖਾਨਲ ਖੁਰਦ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੈਵੀਵੇਟ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰੀਅਰ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ 29 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1980 ਦੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ 1982 ਦੀਆਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 1980 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਨਾਲ ਚਾਰ ਗੇੜਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲੜਾਈ ਲੜੀ, ਅਲੀ ਨਾਲ ਰਿੰਗ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਕਲੌਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਬਣੇ।

ਖਾਨਲ ਖੁਰਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਕੌਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਦਿੜ੍ਹਬਾ ਦੇ ਖੇਤੀ ਪਿੰਡ ਖਾਨਲ ਖੁਰਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਖੇਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਸਾਲ ਕਦੇ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ ਸਰੋਤ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ 1948 ਅਤੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ 1949 ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜੋ ਪੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਖਾਨਲ ਖੁਰਦ ਦਿੜ੍ਹਬਾ ਕਸਬੇ ਤੋਂ ਕਰੀਬ ਪੰਜ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ, ਕਿਸੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਰਿੰਗ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹੈਵੀਵੇਟ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣਿਆ।

ਫ਼ੌਜੀ ਜਿਸ ਨੂੰ 29 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਮਿਲੀ

1971 ਵਿੱਚ, ਕਰੀਬ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਕੌਰ ਸਿੰਘ ਹਵਾਲਦਾਰ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ ਸੈਨਾ ਮੈਡਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਜੀਵਨ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਲਗਭਗ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1977 ਵਿੱਚ, 29 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਖੇਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਉਮਰ ਜਦੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ਤੋਂ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੈਵੀਵੇਟ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣ ਗਏ, 1979 ਵਿੱਚ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ 1983 ਤੱਕ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਰੱਖਿਆ। ਫ਼ੌਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹੀ: ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ 1988 ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸੇਵਾ ਮੈਡਲ ਦਿੱਤਾ।

ਕੌਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ?

ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਨਵਰੀ 1980 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਲੀ ਆਏ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਜਵਾਬ ਸੀ: ਕੌਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੈਵੀਵੇਟ ਚੈਂਪੀਅਨ। 27 ਜਨਵਰੀ 1980 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ 50,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਇਹ ਲੜਾਈ ਚਾਰ ਗੇੜਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਸੀ, ਅੰਕਾਂ ਵਾਲਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਅਲੀ ਨੂੰ ਜੇਤੂ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ। ਕੌਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਸੀ ਕਿ ਅਲੀ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜੈਬ ਕਿਤੋਂ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਜਾਪਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਚਾਰਾਂ ਗੇੜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਦੀ ਗਤੀ ਕਦੇ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਭਾਵੇਂ ਅਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਕੱਦ ਦੇ ਸਨ ਅਤੇ 38 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ਤੋਂ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਨੇ ਅਲੀ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਲੜੀ।

ਏਸ਼ਿਆਈ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਅਤੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਓਲੰਪਿਕ

ਅਲੀ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਕੌਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ, 1980 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ਿਆਈ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹੈਵੀਵੇਟ ਵਰਗ ਦਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ। ਵੱਡਾ ਇਨਾਮ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ। 1982 ਦੀਆਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਟੀਮ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਹੈਵੀਵੇਟ ਫਾਈਨਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਰਾਕ ਦੇ ਇਸਮਾਈਲ ਖਲੀਲ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਸੀ। ਸਨਮਾਨ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲੇ: 1982 ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 1983 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਬਾਰੇ ਲਿਖਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਛੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 1984 ਦੀਆਂ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਬਣਾਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹੈਨਰੀ ਟਿਲਮੈਨ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਬਾਅਦ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ, ਕਰੀਬ 36 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰੀਅਰ ਸਮੇਟ ਕੇ।

ਔਖੇ ਸਾਲ ਅਤੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਮਦਦ

ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੌਰ ਸਿੰਘ ਖਾਨਲ ਖੁਰਦ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲ ਔਖੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਤਕ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ। ਕਰੀਬ 2015 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸਟੈਂਟ ਪਾਉਣਾ ਪਿਆ। ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਇਲਾਜ ਲਈ 3 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਸਾਹੂਕਾਰ ਤੋਂ 2 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਉਧਾਰ ਲਏ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਕਮਾਈ ਤੋਂ ਮੋੜੇ। 2017 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਾਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਲਈ ਫਿਰ ਉਧਾਰ ਲੈਣਾ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਕਰੀਬ 2.5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1982 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੇ ਨਕਦ ਇਨਾਮ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਪੈਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ, ਤਾਂ ਕਈ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਮਦਦ ਆਈ। ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਮੋਹਾਲੀ ਹਸਪਤਾਲ ਨੂੰ 5.27 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦਾ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਖਰਚਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼ਾਹਰੁਖ਼ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਰਾਹੀਂ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੇ। ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਸੰਘ ਨੇ 1 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ 2 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪਾਇਆ ਸੀ।

ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ

ਕੌਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ 27 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਈ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ 74 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਖਾਨਲ ਖੁਰਦ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਫ਼ੌਜੀ ਸਨਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਕਹਾਣੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸੇ ਮਹੀਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸੂਬੇ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਖੇਡ ਹਸਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ, ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੌਰ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸਨ, 9ਵੀਂ ਅਤੇ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ, ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਕੌਰ ਸਿੰਘ, 2020 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਾਲ, 1948 ਜਾਂ 1949, ਦਾ ਵਿਵਾਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਨਿਬੜਿਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਨਾ ਇਸ ਨੂੰ ਉਵੇਂ ਹੀ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਚੁਣੇ ਬਿਨਾਂ। ਜਿਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵਿਵਾਦ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ: ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ 29 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਨਾਲ ਰਿੰਗ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।