ਬਿੰਦੀ

ਬਿੰਦੀ (ਂ) ਗੁਰਮੁਖੀ ਦਾ ਨੁਕਤੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਨਾਸਕੀ ਧੁਨੀਆਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਂ ਅਤੇ ਗਾਂ ਵਿੱਚ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਰਥ ਕ੍ਰਮਵਾਰ crow ਅਤੇ cow ਹਨ। ਇੱਥੇ ਬਿੰਦੀ ਤੋਂ ਭਾਵ ਲਿਖਤ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਬਿੰਦੀ ਜਾਂ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਪੈਰ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਬਿੰਦੀ ਨਹੀਂ।

Which vowel signs take bindi?

Punjabi University’s teaching material lists bindi with kanna (ਾ), bihari (ੀ), lan (ੇ), dulavan (ੈ), hora (ੋ) and kanaura (ੌ). Thus ਕਾ becomes ਕਾਂ when the vowel is nasalised. The school dictionary and Baldev Singh Cheema’s terminology entry, available through Punjabipedia, describe the same nasal sign.

A useful exception to the shortcut “long vowels take bindi” is the independent short vowel ਉ, which also takes bindi. The independent vowel ਊ takes bindi too. By contrast, dulainkar (ੂ) after a consonant takes tippi, as in ਤੂੰ. Choose the nasal mark by the written vowel form, not vowel length alone.

Bindi is not every small Gurmukhi mark

Tippi (ੰ) also marks nasal sounds, but its spelling distribution differs. Addak (ੱ) doubles the following consonant. The dot below a consonant, called pair bindi or nukta (਼), changes the consonant letter rather than marking a nasal vowel. Their positions and jobs matter; they are not interchangeable decorations.

Reading and typing bindi

The Unicode character for the nasal bindi is U+0A02, GURMUKHI SIGN BINDI. The lower dot is a different character, U+0A3C, GURMUKHI SIGN NUKTA. For the surrounding letters and vowel signs, see the Gurmukhi alphabet guide.

ਕਿਹੜੀਆਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬਿੰਦੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪਾਠ ਸਮੱਗਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਨਾ (ਾ), ਬਿਹਾਰੀ (ੀ), ਲਾਂ (ੇ), ਦੁਲਾਵਾਂ (ੈ), ਹੋੜਾ (ੋ) ਅਤੇ ਕਨੌੜਾ (ੌ) ਨਾਲ ਬਿੰਦੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾ ਦੇ ਸਵਰ ਨੂੰ ਨਾਸਕੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਾਂ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਉਪਲਬਧ ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ ਦੇ ਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਾਲੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਨਾਸਕੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੈ।

“ਲੰਮੇ ਸਵਰਾਂ ਨਾਲ ਬਿੰਦੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ” ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਨੇਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਪਵਾਦ ਸੁਤੰਤਰ ਛੋਟਾ ਸਵਰ ਉ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੀ ਬਿੰਦੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਸੁਤੰਤਰ ਸਵਰ ਊ ਨਾਲ ਵੀ ਬਿੰਦੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਵਿਅੰਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੱਗੇ ਦੁਲੈਂਕੜ (ੂ) ਨਾਲ ਟਿੱਪੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਲਈ ਨਾਸਕੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਚੁਣਨ ਵੇਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਵਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦਾ ਲਿਖਤ ਰੂਪ ਵੇਖੋ।

ਹਰ ਛੋਟਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਿੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ

ਟਿੱਪੀ (ੰ) ਵੀ ਨਾਸਕੀ ਧੁਨੀਆਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਿੰਦੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਅੱਧਕ (ੱ) ਅਗਲੇ ਵਿਅੰਜਨ ਦੀ ਧੁਨੀ ਦੂਹਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਪੈਰ ਬਿੰਦੀ ਜਾਂ ਨੁਕਤਾ (਼) ਨਾਸਕੀ ਸਵਰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿਅੰਜਨ ਦਾ ਅੱਖਰੀ ਰੂਪ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਸਜਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਬਿੰਦੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਟਾਈਪ ਕਰਨਾ

ਨਾਸਕੀ ਬਿੰਦੀ ਦਾ ਯੂਨੀਕੋਡ U+0A02 ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ GURMUKHI SIGN BINDI ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਬਿੰਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਡ U+0A3C ਅਤੇ ਨਾਮ GURMUKHI SIGN NUKTA ਹੈ। ਅੱਖਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਨ ਲਈ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਾਲਾ ਪੰਨਾ ਵੇਖੋ।