Maharaja Duleep Singh: Last Maharaja of Punjab

Duleep Singh was born in Lahore on 6 September 1838, the youngest son of Maharaja Ranjit Singh, the founder of the Sikh Empire, and the only child of Maharani Jind Kaur. Ranjit Singh died in June 1839, when Duleep was an infant, and after years of court intrigue and assassinations the boy was brought from Jammu, where he had been living quietly with his mother, and proclaimed Maharaja of Punjab on 16 September 1843, at the age of five. Real power lay with his mother as regent and with the increasingly restless Khalsa army.

A child Maharaja and the fall of the Sikh Empire

The First Anglo-Sikh War of 1845 to 1846 ended with treaties that shrank the empire, placed a British Resident in Lahore and pushed Jind Kaur aside; she was first removed as regent, then imprisoned and exiled from Punjab, separated from her son. After the Second Anglo-Sikh War, the East India Company annexed Punjab outright on 29 March 1849. Duleep Singh, aged ten, was deposed, granted a pension and stripped of his property, which contemporaries valued at some fifteen million rupees. Under the Treaty of Lahore, the great Koh-i-Noor diamond was surrendered to Queen Victoria. It remains in the British Crown Jewels, and its return is still demanded in India and Punjab.

Exile in England and a new faith

The boy was placed in the care of Dr John Login, sent to Fatehgarh in December 1849 and raised deliberately apart from his mother tongue and faith, in an English Christian household. On 8 March 1853, still only fourteen, he converted to Christianity. The following year he was exiled to Britain, where Queen Victoria received him warmly; he became a favourite at court, sat for the court painter Winterhalter, and was made one of the first knights of the Order of the Star of India in 1861. His pension of twenty five thousand pounds a year supported a grand country life, first in Perthshire, where Scots called him the Black Prince of Perthshire, and from 1863 at Elveden in Suffolk, a seventeen thousand acre estate famous for its shooting.

Reunion with his mother and a family of his own

In January 1861 Duleep Singh was allowed a brief, controlled visit to India and was at last reunited with Maharani Jind Kaur in Calcutta. He brought her back to England, where she died in 1863; escorting her ashes to India the next year, he met Bamba Müller, the Arabic-speaking daughter of a German banker and an Abyssinian mother, and married her in Alexandria in June 1864. They had six children who survived infancy, among them Princess Sophia Duleep Singh, who became a leading suffragette in Britain. After Bamba's death in 1887, he married Ada Douglas Wetherill in 1889, and they had two daughters.

His Elveden years also made him a figure of English country life: he remodelled the hall in an Indian style, kept one of the most famous shoots in England, and entertained princes and royalty, even as the debts that would force the estate's sale after his death quietly mounted around him.

Why did Duleep Singh turn against the British?

With the years, debts, a reduced pension and a growing sense of dispossession embittered the Maharaja. Through his cousin Thakar Singh Sandhawalia he re-established contact with Punjab, and in March 1886 he set sail for India, intending to reclaim his heritage and return to the Sikh faith. The British intercepted and arrested him at Aden; there, in a modest ceremony arranged by emissaries from Punjab, he was formally re-initiated into Sikhism. Forced back to Europe, he settled in Paris, appealed to European powers for support, and lived for a time as the centre of a would-be exiled court, before eventually apologising to Queen Victoria and having his pension restored.

Death in Paris and a lasting legacy

Maharaja Duleep Singh died in a Paris hotel on 22 October 1893, aged fifty five. His wish to be buried in India was refused, for the British feared the unrest his funeral in Punjab might stir, and he was buried with Christian rites in Elveden churchyard beside Bamba. None of his children left heirs, so the direct line of Ranjit Singh ended with that generation. Yet his story has only grown with time: a bronze statue of the Maharaja on horseback was unveiled at Thetford in 1999, and his life has been retold in books and in the 2017 film The Black Prince. In Punjab he is remembered as the child king from whom an empire was taken, and the Koh-i-Noor he surrendered as a boy remains its most famous symbol.

ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਸਤੰਬਰ 1838 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਿੰਦ ਕੌਰ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਜੂਨ 1839 ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਦਲੀਪ ਅਜੇ ਬੱਚੇ ਹੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਦਰਬਾਰੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕਤਲਾਂ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਮੂ ਤੋਂ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 16 ਸਤੰਬਰ 1843 ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ। ਅਸਲ ਸੱਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜੋ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਵਜੋਂ ਰਾਜ ਚਲਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਰਹੀ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੀ।

ਬਾਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਪਤਨ

1845 ਤੋਂ 1846 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅੰਗਰੇਜ਼-ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁੱਕੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਬਿਠਾਇਆ ਅਤੇ ਜਿੰਦ ਕੌਰ ਨੂੰ ਕਿਨਾਰੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਤੋਂ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਕੈਦ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਜਲਾਵਤਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਕੇ। ਦੂਜੀ ਅੰਗਰੇਜ਼-ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ 29 ਮਾਰਚ 1849 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਲਿਆ। ਦਸ ਸਾਲ ਦੇ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤਖਤ ਤੋਂ ਲਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪੈਨਸ਼ਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਗਭਗ ਡੇਢ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਸੰਧੀ ਤਹਿਤ ਮਹਾਨ ਕੋਹਿਨੂਰ ਹੀਰਾ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਅੱਜ ਵੀ ਬਰਤਾਨਵੀ ਤਾਜ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਮੰਗ ਹੁਣ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਜਲਾਵਤਨੀ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਧਰਮ

ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਡਾ. ਜਾਨ ਲੋਗਿਨ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਦਸੰਬਰ 1849 ਵਿੱਚ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਈਸਾਈ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ। 8 ਮਾਰਚ 1853 ਨੂੰ, ਅਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਅਪਣਾ ਲਿਆ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨੀਆ ਜਲਾਵਤਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਰਮਜੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਚਹੇਤੇ ਬਣ ਗਏ, ਦਰਬਾਰੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਵਿੰਟਰਹਾਲਟਰ ਲਈ ਬੈਠੇ ਅਤੇ 1861 ਵਿੱਚ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਦ ਸਟਾਰ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਈਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਸਾਲਾਨਾ ਪੱਚੀ ਹਜ਼ਾਰ ਪੌਂਡ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਥਸ਼ਾਇਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਸਕਾਟ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਥਸ਼ਾਇਰ ਦਾ ਕਾਲਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ 1863 ਤੋਂ ਐਲਵੇਡਨ, ਸਫੋਕ ਵਿੱਚ, ਸਤਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਏਕੜ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।

ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪਰਿਵਾਰ

ਜਨਵਰੀ 1861 ਵਿੱਚ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ, ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਹੋਈ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਿੰਦ ਕੌਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਲੈ ਆਏ, ਜਿੱਥੇ 1863 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਭਾਰਤ ਲੈ ਜਾਂਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਬੰਬਾ ਮਿਊਲਰ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜੋ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਬੈਂਕਰ ਅਤੇ ਅਬੀਸੀਨੀਆਈ ਮਾਤਾ ਦੀ ਅਰਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਧੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੂਨ 1864 ਵਿੱਚ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੇ ਬੱਚੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਜੀਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੋਫੀਆ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵੋਟ ਹੱਕ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਆਗੂ ਬਣੀ। 1887 ਵਿੱਚ ਬੰਬਾ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1889 ਵਿੱਚ ਐਡਾ ਡਗਲਸ ਵੈਦਰਿਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।

ਐਲਵੇਡਨ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਬਣਾਇਆ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾਨ-ਨਿਵਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਰਜ਼ੇ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਵਧਦੇ ਰਹੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਗੀਰ ਵੇਚਣੀ ਪਈ।

ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਉਂ ਹੋਏ?

ਸਾਲਾਂ ਨਾਲ ਕਰਜ਼ੇ, ਘਟੀ ਹੋਈ ਪੈਨਸ਼ਨ ਅਤੇ ਖੋਹੇ ਜਾਣ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੂੰ ਤਲਖ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਠਾਕਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਫਿਰ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਮਾਰਚ 1886 ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਲਈ ਜਹਾਜ਼ ਚੜ੍ਹੇ, ਆਪਣੀ ਵਿਰਾਸਤ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਰਤਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਦਨ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਕੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਉੱਥੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਆਏ ਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਸਾਦੀ ਜਿਹੀ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੁੜ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਯੂਰਪ ਪਰਤਣ ’ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ, ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਯੂਰਪੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵੀ ਜਲਾਵਤਨ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਤੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗ ਲਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਬਹਾਲ ਹੋ ਗਈ।

ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਵਿਰਾਸਤ

ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ 22 ਅਕਤੂਬਰ 1893 ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ 55 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਫਨਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਫੈਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਈਸਾਈ ਰੀਤ ਨਾਲ ਐਲਵੇਡਨ ਦੇ ਗਿਰਜੇ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਬੰਬਾ ਦੇ ਕੋਲ ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਾਰਸ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਇਸ ਲਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਵੰਸ਼ ਉਸੇ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਮੁੱਕ ਗਈ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ। 1999 ਵਿੱਚ ਥੈਟਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਘੋੜੇ ’ਤੇ ਸਵਾਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀ ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ 2017 ਦੀ ਫਿਲਮ ਦ ਬਲੈਕ ਪ੍ਰਿੰਸ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਬਾਲ ਰਾਜੇ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਮਰਾਜ ਖੋਹਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਕੋਹਿਨੂਰ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।