The Nasihatnama, meaning letter of advice, is the name of two distinct works in Sikh tradition. One is a short code of conduct for Sikhs, written as questions and answers between Guru Gobind Singh Ji and Bhai Nand Lal Ji and also called the Tankahnama; its earliest dated copy is MS 770 of 1718-19, and it is the source of the line Raj karega Khalsa sung in the ardas. The other is a letter of advice attributed to Guru Nanak Dev Ji, addressed to the tyrant king Hamid Karun, teaching that wealth is fleeting and only the remembrance of God lasts.
- Punjabi name
- ਨਸੀਹਤਨਾਮਾ
- Meaning
- Letter of advice (Arabic nasiha, advice, and Persian nama, letter or book)
- Main work
- Nasihatnama attributed to Bhai Nand Lal Ji, also called the Tankahnama
- Earliest manuscript
- MS 770, Sammat 1775 (AD 1718-19), Guru Nanak Dev University Library
- Language
- Punjabi, Gurmukhi script
- Form
- Questions and answers between Guru Gobind Singh Ji and Bhai Nand Lal Ji
All 12 facts
- Length
- About three pages
- Core teaching
- Nam, dan, isnan: remembrance of the Name, charity, purity of life
- Famous line
- Raj karega Khalsa (the Khalsa shall rule)
- Other work
- Guru Nanak Dev Ji's letter to Sultan Hamid Karun, in the Janamsakhi tradition
- Status
- Both works are apocryphal; neither is in the Guru Granth Sahib
- Later standard
- Sikh Rahit Maryada, finalised in 1950
Nasihatnama means letter of advice, and in Sikh tradition the name belongs to two different works. One is a short code of conduct for Sikhs, written as questions and answers between Guru Gobind Singh Ji and Bhai Nand Lal Ji. The other is a letter of advice attributed to Guru Nanak Dev Ji, addressed to a cruel and wealthy king.
What does Nasihatnama mean?
The word comes from the Arabic nasiha, advice, joined to the Persian nama, a letter or a book. In Persian and Urdu literature a nasihatnama is a letter of counsel, often written to a ruler, in the tradition known as the mirror for princes: a text that tells a king how to rule justly. The Sikh works that carry the name sit in that wider tradition, but each of them is a Punjabi work, written for Sikhs rather than for a court.
The Nasihatnama of Bhai Nand Lal: the earliest Sikh code of conduct
The Nasihatnama most studied by scholars is a short manual of the Sikh way of life, also called the Tankahnama. It survives in a manuscript numbered MS 770 in the library of Guru Nanak Dev University, copied in Sammat 1775, which is 1718-19. The historian W. H. McLeod called the discovery of this manuscript a dramatic find, because it makes the Nasihatnama the earliest dated manual of Sikh conduct. Since MS 770 is a copy, the work itself must be older, close to the time of Guru Gobind Singh Ji.
The text is short, about three pages, written in Punjabi in the Gurmukhi script. It takes the form of questions and answers: Bhai Nand Lal Ji asks, and Guru Gobind Singh Ji answers. Copies differ in length and wording, and the work survives in many manuscripts scattered across Punjab. The British translated it in 1849, a sign of how important it already was.
What does the Nasihatnama teach?
The Guru's first answer gives the whole teaching in three words: nam, dan and isnan, remembrance of the Name, giving in charity, and purity of life. Everything else in the text flows from those three. The daily round it sets out is plain: rise early, bathe in cold water, recite Japji Sahib before eating, attend the sangat, listen to kirtan with attention, and recite the Rahiras in the evening. It describes the preparation of karah prasad in exact detail: equal parts of flour, ghee and sugar, made in a clean place by a person who has bathed and keeps repeating the Name.
The conduct it asks for is generous and honest: do not steal, slander, gamble or cheat; keep your promises; be charitable, above all to Sikh guests; stay faithful to your wife. It also speaks to the Khalsa as a community of soldiers: bear arms, ride horses, protect the poor, and never harm a created being. And it ends with a prophecy of sovereignty: the Khalsa shall rule, its enemies shall submit, and when its musketeers number 125,000 its rule shall be universal. It is from this closing passage that the line Raj karega Khalsa comes, the words now sung in the ardas.
Is the Nasihatnama really by Bhai Nand Lal?
The work is attributed to Bhai Nand Lal Ji, the Persian poet of Guru Gobind Singh Ji's court, but scholars doubt that he wrote it. McLeod argued that Nand Lal Goya, the polished Persian poet, was not the author of any of the three rahitnamas that carry his name, and that they were probably written by another Sikh, or by several, who used his name to give the text authority. Other scholars agree that the text cannot be from the Guru's own pen. The clues point to a date after the creation of the Khalsa in 1699, since the text uses the word Singh, and possibly before the Guru's death in 1708, since it speaks of him as a living teacher. What matters for readers today is not the signature but the text itself: it is the earliest dated record of how the early Khalsa understood its own way of life, and later printed versions, in Ganda Singh's Bhai Nand Lal Granthavali and Piara Singh Padam's Rahitname, kept it in circulation until the Sikh Rahit Maryada, finalised in 1950, became the community's standard code.
The other Nasihatnama: Guru Nanak's letter to a tyrant king
The second work called Nasihatnama belongs to the life stories of Guru Nanak Dev Ji, the Janamsakhis. They tell that on his fourth great journey, between 1519 and 1521, the Guru travelled to Rum, the old name for Anatolia, with Bhai Mardana, and met the king of that land, a cruel tyrant named Hamid Karun, who had piled up enormous wealth. The Guru's letter advises him to do good deeds, to be kind, and to spend his money on good causes, because money belongs to the one who spends it, not the one who hoards it. The world is passing, only God is eternal, and no one should be proud of possessions.
The figure of Karun is the Karun of the Qur'an, the fabulously rich man swallowed by the earth for his greed, the same figure as Croesus of Greek legend. That is why the story is best read as a teaching tale rather than history: the historian Rattan Singh Bhangu pointed out that Karun lived thousands of years before Guru Nanak, so the two can never have met. The composition is apocryphal, it is not part of the Guru Granth Sahib, and its language, called Turki, is an old Punjabi idiom that borrows from Persian. Even so, it is honoured in the Nihang, Taksal, Rara Sahib and Anandpur Sahib traditions, where it is recited as a guide to honest leadership and the right use of wealth.
Why the Nasihatnama still matters
The two Nasihatnamas show how the advice letter, a Persian form, became a Punjabi one. One gave the young Khalsa its first written code, and its closing lines still echo in gurdwaras every day. The other gave Sikhs a story about power and wealth that is still told whenever a ruler forgets that riches do not last. Both are short, both are plain-spoken, and both carry the same counsel that runs through Gurbani: remember the Name, give generously, and live cleanly.
ਨਸੀਹਤਨਾਮਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਸਲਾਹ ਦਾ ਪੱਤਰ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਾਂ ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੈ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਰਹਿਤਨਾਮਾ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਵਿਚਕਾਰ ਸਵਾਲ-ਜਵਾਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਹੈ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਜ਼ਾਲਮ ਅਤੇ ਧਨਵਾਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਸਲਾਹ।
ਨਸੀਹਤਨਾਮਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੈ?
ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅਰਬੀ ਦੇ ਨਸੀਹਤ, ਭਾਵ ਸਲਾਹ, ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਨਾਮਾ, ਭਾਵ ਪੱਤਰ ਜਾਂ ਕਿਤਾਬ, ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨਸੀਹਤਨਾਮਾ ਸਲਾਹ ਦਾ ਪੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਨਸਾਫ਼ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਇਹ ਨਾਂ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਸੇ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਕਿਸੇ ਦਰਬਾਰ ਲਈ ਨਹੀਂ।
ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਦਾ ਨਸੀਹਤਨਾਮਾ: ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਲਿਖਤ
ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਨਸੀਹਤਨਾਮਾ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਲਿਖਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਟਾਂਕਾਹਨਾਮਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਇੱਕ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ, ਨੰਬਰ ਐੱਮ.ਐੱਸ. 770, ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਮਤ 1775, ਭਾਵ 1718-19 ਈਸਵੀ, ਵਿੱਚ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਡਬਲਿਊ. ਐੱਚ. ਮੈਕਲਿਓਡ ਨੇ ਇਸ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਟਕੀ ਖੋਜ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਨਸੀਹਤਨਾਮਾ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਵਾਲੀ ਲਿਖਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਐੱਮ.ਐੱਸ. 770 ਇੱਕ ਨਕਲ ਹੈ, ਅਸਲ ਰਚਨਾ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਲਿਖਤ ਛੋਟੀ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ, ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਵਾਲ-ਜਵਾਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ: ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਨਕਲਾਂ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਲਿਖਤ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ 1849 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਇਹ ਕਿੰਨੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਨਸੀਹਤਨਾਮਾ ਕੀ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ?
ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜਵਾਬ ਸਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਨਾਮ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਇਸਨਾਨ, ਭਾਵ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵਨ। ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਸਾਦਾ ਹੈ: ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠੋ, ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ, ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਪੜ੍ਹੋ, ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਜਾਓ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕੀਰਤਨ ਸੁਣੋ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਰਹਿਰਾਸ ਪੜ੍ਹੋ। ਕਰਾਹ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ਼ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਆਟਾ, ਘਿਉ ਅਤੇ ਖੰਡ ਬਰਾਬਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਸਾਫ਼ ਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜੋ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਰਹੇ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੰਗਿਆ ਗਿਆ ਚਲਣ ਉਦਾਰ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹੈ: ਚੋਰੀ, ਚੁਗਲੀ, ਜੂਆ ਜਾਂ ਠੱਗੀ ਨਾ ਕਰੋ, ਆਪਣੇ ਵਾਅਦੇ ਨਿਭਾਓ, ਦਾਨ ਦਿਓ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਰਹੋ। ਇਹ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਹਥਿਆਰ ਰੱਖੋ, ਘੋੜੇ ਸਵਾਰ ਹੋਵੋ, ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਦਿਓ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਦੇ ਵੈਰੀ ਝੁਕ ਜਾਣਗੇ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀ ਇੱਕ ਲੱਖ ਪੱਚੀ ਹਜ਼ਾਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸੇ ਅੰਤਿਮ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ ਖਾਲਸਾ ਵਾਲੀ ਸਤਰ ਆਈ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਜ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਨਸੀਹਤਨਾਮਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਹੈ?
ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ ਸਨ, ਪਰ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਉੱਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੈਕਲਿਓਡ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਨੰਦ ਲਾਲ ਗੋਇਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਸੁਧਰੇ ਹੋਏ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਰਹਿਤਨਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੀ ਲੇਖਕ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਲਿਖਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਿੱਖ, ਜਾਂ ਕਈ ਸਿੱਖਾਂ, ਨੇ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਮਾਣ ਦੇਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਵਰਤਿਆ। ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਲਿਖਤ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਸੰਕੇਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ 1699 ਵਿੱਚ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ 1708 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਿਉਂਦੇ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਦਸਤਖ਼ਤ ਨਹੀਂ, ਲਿਖਤ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ: ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਲਿਖਤੀ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਖਾਲਸਾ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਗ੍ਰੰਥਾਵਲੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ ਦੇ ਰਹਿਤਨਾਮੇ ਵਰਗੀਆਂ ਛਪੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚਲਦਾ ਰੱਖਿਆ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ 1950 ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਹੋਈ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਸੰਗਤ ਦਾ ਮਿਆਰੀ ਨਿਯਮ ਨਾ ਬਣ ਗਈ।
ਦੂਜਾ ਨਸੀਹਤਨਾਮਾ: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜ਼ਾਲਮ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਪੱਤਰ
ਦੂਜੀ ਰਚਨਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਸੀਹਤਨਾਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨ ਕਥਾਵਾਂ, ਜਨਮਸਾਖੀਆਂ, ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੀ ਚੌਥੀ ਵੱਡੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, 1519 ਤੋਂ 1521 ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਨਾਲ ਰੂਮ ਗਏ, ਜੋ ਅਨਾਤੋਲੀਆ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਇੱਕ ਜ਼ਾਲਮ ਹਾਕਮ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਹਾਮਿਦ ਕਾਰੂਨ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰੇ, ਦਿਆਲੂ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪੈਸਾ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਖ਼ਰਚੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੈਸਾ ਉਸ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਖ਼ਰਚਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਅਸਥਾਈ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਰੱਬ ਸਦੀਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਕਾਰੂਨ ਕੁਰਾਨ ਦਾ ਉਹ ਕਾਰੂਨ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਬੇਅੰਤ ਦੌਲਤ ਕਰਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਯੂਨਾਨੀ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰੋਇਸਸ ਵਰਗਾ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਭਰੀ ਕਹਾਣੀ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਾਰੂਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਉਂਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਦੋਵੇਂ ਕਦੇ ਮਿਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਰਚਨਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਬੋਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘਾਂ, ਟਕਸਾਲਾਂ, ਰਾੜਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਇਮਾਨਦਾਰ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਦੌਲਤ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਸੀਹਤਨਾਮਾ ਅੱਜ ਵੀ ਕਿਉਂ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ?
ਦੋਵੇਂ ਨਸੀਹਤਨਾਮੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਲਾਹ ਦਾ ਪੱਤਰ, ਜੋ ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਰੂਪ ਸੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲਿਖਤੀ ਨਿਯਮ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਖ਼ਰੀ ਸਤਰਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਦੌਲਤ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਹਾਕਮ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੌਲਤ ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਦੋਵੇਂ ਛੋਟੀਆਂ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਸਾਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਨਾਮ ਜਪੋ, ਉਦਾਰਤਾ ਨਾਲ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਓ।
More religion entries to explore
Sources (4)
Jugti is free and independent. Reader support keeps the Kosh growing.
Support