Magh is the eleventh month of the Nanakshahi calendar, running from 13 January to 11 February. Its first day is Maghi, when Sikhs gather at Sri Muktsar Sahib to honour the Forty Mukte who fell there in 1705. In Punjab it is late winter turning to spring: mustard fields turn yellow, the cold begins to ease, and the Barah Maha hymns turn the month's ritual bathing into a lesson about purifying the mind.
- Punjabi name
- ਮਾਘ
- Month
- 11 of 12
- Gurmukhi name
- ਮਾਘ
- Nanakshahi dates
- 13 January to 11 February
- Days
- 30
- Season
- Late winter (Himkar), turning toward spring
- Key observance
- Maghi (1 Magh): Mela Maghi at Sri Muktsar Sahib for the Forty Mukte
Magh is the eleventh month of the Nanakshahi calendar, the Sikh solar year. It runs from 13 January to 11 February, and it opens with Maghi, when Sikhs gather at Sri Muktsar Sahib to honour the Forty Mukte, who gave their lives there in 1705. In Punjab, Magh is the turning point of winter: the mustard fields come into yellow flower, the bitter cold of Poh begins to loosen, and Basant announces that spring is coming.
What is Magh in the Nanakshahi calendar?
In the Nanakshahi calendar, adopted by the SGPC in 2003, every month has a fixed start date, and Magh always begins on 13 January. It has 30 days and ends on 11 February, when Phaggan begins. Magh is the eleventh of the twelve months, following Poh and coming before Phaggan, the last month of the year. Its name comes from the Barah Maha hymns of the Guru Granth Sahib, from which the calendar takes all twelve month names. See the Desi Mahine page and the Nanakshahi calendar page.
One honest note on dates: while the Nanakshahi months are fixed, a few observances of this season, among them Lohri and Basant, are still kept by the traditional Bikrami reckoning, so their Gregorian dates can shift by a day or so from year to year.
The season in Punjab: winter loosening its grip
In the calendar's seasonal cycle, Magh belongs to Himkar, late winter turning toward spring. The first half of the month still belongs to deep winter: cold nights, heavy morning fog, and frost that can nip young crops. As the weeks pass, the days grow visibly longer, the fog lifts earlier, and the sun regains its warmth. By the end of Magh the countryside has changed colour. The mustard crop, sown in autumn, stands waist high, covered in yellow flower, the surest sign in Punjab that spring has arrived.
Farming in Magh
For the farming year, Magh is a month of watching and waiting. The wheat crop is green and growing, and farmers guard it against late frost while watering as needed. The mustard is in full flower, drawing bees, and toward the month's end the first pods begin to set. Kitchen gardens and fodder crops feed households and cattle through the tail of winter, and sarson da saag, the mustard greens cooked all winter, is at its best now.
Maghi: the mela of the Forty Mukte
The first day of Magh is Maghi, one of the great gatherings of the Sikh year. Its home is Sri Muktsar Sahib, and its heart is a story from 1705. During the siege of Anandpur, forty Sikhs had left Guru Gobind Singh Ji, signing a written disclaimer, the bedava, renouncing him. Led by Mai Bhago, and moved by conscience, they returned to face the pursuing Mughal force and fought to the last beside the pool of Khidrana on 29 December 1705. The Guru cremated their bodies the next day, the first of Magh. He tore up the disclaimer, blessed the forty as the Mukte, the Liberated Ones, and renamed the pool Muktsar, the Pool of Liberation.
Every year on 1 Magh, tens of thousands of pilgrims gather at Muktsar for the three day Mela Maghi. They bathe in the sacred sarovar at dawn, hear the complete recital of the Guru Granth Sahib, kirtan and dhadi singing, and join the mahalla, the great procession that closes the mela by marching to Gurdwara Tibbi Sahib. Maghi is kept in gurdwaras everywhere, with recitations honouring the Forty Mukte, but Muktsar remains its home. The full story is told on our page about the Forty Mukte.
Basant Panchami: the yellow festival of the season
Later in the season comes Basant Panchami, the festival of Basant, spring itself. Unlike Maghi, fixed on 1 Magh, Basant Panchami is set by the lunar tithi, the fifth day of the bright half of the lunar month of Magha, so it falls in the Magh season in most years, in late January or early February. Punjab celebrates it in yellow: yellow clothes, yellow sweets, and mustard fields in bloom. Kites fill the sky over many towns, and at Maharaja Ranjit Singh's Lahore court, Basant was a famous festival, the Maharaja and his courtiers dressed head to toe in yellow, as in the painting at the top of this page.
Magh in the Barah Maha
The Guru Granth Sahib holds two Barah Maha hymns, songs of the twelve months, and both give Magh a special teaching. In Guru Nanak Dev Ji's Barah Maha in Raag Tukhari, Magh is the month of pilgrimage, and the pilgrimage is turned inward. The bride in the hymn realises that the sacred pool is within her: “ਪ੍ਰੀਤਮ ਗੁਣ ਅੰਕੇ ਸੁਣਿ ਪ੍ਰਭ ਬੰਕੇ ਤੁਧੁ ਭਾਵਾ ਸਰਿ ਨਾਵਾ ” “O my Beloved, beauteous Lord, listen: I sing Your glories. If it pleases You, I bathe in the sacred pool within.” The stanza closes: “ਨਾਨਕ ਮਾਘਿ ਮਹਾ ਰਸੁ ਹਰਿ ਜਪਿ ਅਠਸਠਿ ਤੀਰਥ ਨਾਤਾ ” “O Nanak, in Magh the supreme essence is meditation on the Lord; this is the cleansing bath of the sixty eight sacred shrines of pilgrimage.”
Guru Arjan Dev Ji's Barah Maha in Raag Majh, the hymn read in gurdwaras on every sangrand, takes up the old custom of the ceremonial Magh bath and gives it a new meaning: “ਮਾਘਿ ਮਜਨੁ ਸੰਗਿ ਸਾਧੂਆ ਧੂੜੀ ਕਰਿ ਇਸਨਾਨੁ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇ ਸੁਣਿ ਸਭਨਾ ਨੋ ਕਰਿ ਦਾਨੁ ” “In Magh, let your cleansing bath be in the dust of the company of the holy. Meditate on the Name of the Lord, listen to it, and share it with everyone.” The stanza teaches that kindness to all beings earns more merit than bathing at the sixty eight shrines, and it ends by saying that in Magh, those alone are counted pure whom the Perfect Guru blesses with His mercy.
The months around Magh
Magh is one of the twelve Desi Mahine, the Punjabi months of the Nanakshahi year. It follows Poh, the coldest month, and is followed by Phaggan, the last month of the year. The calendar the months belong to is explained on the Nanakshahi calendar page.
How many days are there in Magh?
Magh always has 30 days, from 13 January to 11 February. Unlike Phaggan, which gains a day in a leap year, Magh never changes its length.
When is Maghi in 2027?
Maghi falls on 1 Magh, which is 13 January in the fixed Nanakshahi calendar. In 2027 the Mela Maghi at Sri Muktsar Sahib will therefore gather on 13 January, and the mela runs for three days.
ਮਾਘ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਗਿਆਰਵਾਂ ਮਹੀਨਾ ਹੈ ਇਹ 13 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ 11 ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਾਘੀ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਸਿੱਖ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਚਾਲੀ ਮੁਕਤਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1705 ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਾਘ ਸਰਦੀ ਦਾ ਮੋੜ ਹੈ ਸਰਸੋਂ ਦੇ ਖੇਤ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪੋਹ ਦੀ ਕੜਾਕੇ ਦੀ ਠੰਢ ਢਿੱਲੀ ਪੈਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ
ਮਾਘ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ?
2003 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਤੈਅ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਘ ਹਮੇਸ਼ਾ 13 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ 30 ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ 11 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਫੱਗਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਮਾਘ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਿਆਰਵਾਂ ਹੈ ਇਹ ਪੋਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਆਖਰੀ ਮਹੀਨੇ ਫੱਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਨਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਰਾਂ ਮਾਹਾ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਬਾਰਾਂ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਲਏ ਗਏ ਹਨ ਸਾਰੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇਸੀ ਮਹੀਨੇ ਵਾਲੇ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਕੈਲੰਡਰ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਾਲੇ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ
ਤਾਰੀਖਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਮਹੀਨੇ ਤਾਂ ਤੈਅ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਰੁੱਤ ਦੇ ਕੁਝ ਪਿਆਰੇ ਤਿਉਹਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਹੜੀ ਅਤੇ ਬਸੰਤ, ਅਜੇ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀ ਬਿਕਰਮੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤਾਰੀਖਾਂ ਸਾਲ ਦਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਅੱਧਾ ਦਿਨ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰੁੱਤ: ਸਰਦੀ ਦੀ ਪਕੜ ਢਿੱਲੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ
ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਰੁੱਤ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮਾਘ ਨੂੰ ਹਿਮਕਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਸਰਦੀ ਦਾ ਅੰਤ ਅਤੇ ਬਹਾਰ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਸਮਾਂ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੱਧ ਅਜੇ ਡੂੰਘੀ ਸਰਦੀ ਦਾ ਹੈ ਰਾਤਾਂ ਠੰਢੀਆਂ, ਸਵੇਰੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸੰਘਣੀ ਧੁੰਦ ਅਤੇ ਕੋਹਰਾ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਬੀਤਦੇ ਹਨ, ਦਿਨ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਲੰਬੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਧੁੰਦ ਜਲਦੀ ਉੱਠਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਫੇਰ ਤਪਸ਼ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਮਾਘ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਬੀਜੀ ਸਰਸੋਂ ਕਮਰ ਜਿੱਡੀ ਉੱਚੀ ਹੋ ਕੇ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਆਉਣ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੀ ਪਛਾਣੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ
ਮਾਘ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ
ਖੇਤੀ ਸਾਲ ਲਈ ਮਾਘ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਉਡੀਕ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਹੈ ਕਣਕ ਦੀ ਫਸਲ ਹਰੀ ਭਰੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਰ ਦੇ ਕੋਹਰੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਸਰਸੋਂ ਪੂਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵੱਲ ਗਰਮ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਫਲੀਆਂ ਬਣਨ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਸਰਦੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਸੋਂ ਦਾ ਸਾਗ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਠੰਢ ਵਿੱਚ ਪੱਕਦਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਵਾਦ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਬੂਟੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੀਜ ਵੱਲ ਜਾਣ
ਮਾਘੀ: ਚਾਲੀ ਮੁਕਤਿਆਂ ਦਾ ਮੇਲਾ
ਮਾਘ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਮਾਘੀ ਹੈ, ਸਿੱਖ ਸਾਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇਸ ਦਾ ਘਰ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ 1705 ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਅਨੰਦਪੁਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੌਰਾਨ ਚਾਲੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਦਾਵਾ ਲਿਖ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਏ ਅਤੇ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਨਾਲ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ ਢਾਬ ਕੰਢੇ 29 ਦਸੰਬਰ 1705 ਨੂੰ ਅੰਤ ਤੱਕ ਲੜੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਮਾਘ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੇਦਾਵਾ ਪਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਚਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੇ, ਮੁਕਤੀ ਪਾਏ ਹੋਏ, ਕਹਿ ਕੇ ਨਿਵਾਜਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਢਾਬ ਦਾ ਨਾਂ ਮੁਕਤਸਰ ਰੱਖਿਆ, ਯਾਨੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਰੋਵਰ
ਹਰ ਸਾਲ 1 ਮਾਘ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿਖੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਮੇਲਾ ਮਾਘੀ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠ, ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਢਾਡੀ ਗਾਇਨ ਸੁਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹੱਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਜਲੂਸ ਜੋ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟਿੱਬੀ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ ਮੇਲੇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਮਾਘੀ ਹਰ ਥਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਲੀ ਮੁਕਤਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਪਾਠਾਂ ਨਾਲ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੁਕਤਸਰ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਅਸਲ ਘਰ ਹੈ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸਾਡੇ ਚਾਲੀ ਮੁਕਤੇ ਵਾਲੇ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਪੜ੍ਹੋ
ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ: ਰੁੱਤ ਦਾ ਪੀਲਾ ਤਿਉਹਾਰ
ਰੁੱਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਬਸੰਤ ਯਾਨੀ ਬਹਾਰ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਾਘੀ ਜੋ 1 ਮਾਘ ਨੂੰ ਤੈਅ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਤਿਥੀ ਨਾਲ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਚੰਦਰ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚਾਨਣੀ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਿਥੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਘ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਇਸ ਨੂੰ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ ਪੀਲੇ ਕੱਪੜੇ, ਪੀਲੀਆਂ ਮਿਠਾਈਆਂ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਰਸੋਂ ਦੇ ਖੇਤ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ ਪਤੰਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬਸੰਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਿਉਹਾਰ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤੱਕ ਪੀਲੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਪੰਨੇ ਦੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ
ਬਾਰਾਂ ਮਾਹਾ ਵਿੱਚ ਮਾਘ
ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਮਾਹਾ ਦੇ ਦੋ ਬਾਣੀ ਰੂਪ ਹਨ, ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਗੀਤ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਮਾਘ ਨੂੰ ਖਾਸ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਰਾਗ ਤੁਖਾਰੀ ਵਾਲੇ ਬਾਰਾਂ ਮਾਹਾ ਵਿੱਚ ਮਾਘ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਯਾਤਰਾ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ ਬਾਣੀ ਦੀ ਧਨ, ਆਤਮਾ ਰੂਪੀ ਇਸਤਰੀ, ਸਮਝਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੈ: “ਪ੍ਰੀਤਮ ਗੁਣ ਅੰਕੇ ਸੁਣਿ ਪ੍ਰਭ ਬੰਕੇ ਤੁਧੁ ਭਾਵਾ ਸਰਿ ਨਾਵਾ ” ਭਾਵ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਸੋਹਣੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੇਰੀਆਂ ਸਿਫ਼ਤਾਂ ਗਾਉਂਦੀ ਹਾਂ ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਭਾਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਨਹਾਉਂਦੀ ਹਾਂ ਤੁਕ ਦਾ ਅੰਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: “ਨਾਨਕ ਮਾਘਿ ਮਹਾ ਰਸੁ ਹਰਿ ਜਪਿ ਅਠਸਠਿ ਤੀਰਥ ਨਾਤਾ ” ਭਾਵ, ਹੇ ਨਾਨਕ, ਮਾਘ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਹੈ ਇਹੀ ਅਠਾਹਟ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਹੈ
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਰਾਗ ਮਾਝ ਵਾਲਾ ਬਾਰਾਂ ਮਾਹਾ, ਜੋ ਹਰ ਸੰਗਰਾਂਦ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਘ ਦੇ ਰਸਮੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਰੀਤ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਅਰਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: “ਮਾਘਿ ਮਜਨੁ ਸੰਗਿ ਸਾਧੂਆ ਧੂੜੀ ਕਰਿ ਇਸਨਾਨੁ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇ ਸੁਣਿ ਸਭਨਾ ਨੋ ਕਰਿ ਦਾਨੁ ” ਭਾਵ, ਮਾਘ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਦੀ ਚਰਨ ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਕਰੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੋ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣੋ ਅਤੇ ਸਭ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ ਇਹ ਤੁਕ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਦਿਆਲਤਾ ਅਠਾਹਟ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਘ ਵਿੱਚ ਸੱਚੇ ਉਹੀ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਗੁਰੂ ਆਪਣੀ ਮਿਹਰ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਮਾਘ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਮਹੀਨੇ
ਮਾਘ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਦੇਸੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੋਹ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਢਾ ਮਹੀਨਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੱਗਣ, ਸਾਲ ਦਾ ਆਖਰੀ ਮਹੀਨਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੈਲੰਡਰ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਾਲੇ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ
ਮਾਘ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਮਾਘ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ 30 ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, 13 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ 11 ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਫੱਗਣ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਘ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੀ
2027 ਵਿੱਚ ਮਾਘੀ ਕਦੋਂ ਹੈ?
ਮਾਘੀ 1 ਮਾਘ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੈਅ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ 13 ਜਨਵਰੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ 2027 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਮੇਲਾ ਮਾਘੀ 13 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਮੇਲਾ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਚੱਲੇਗਾ
More religion entries to explore
Sources (4)
Jugti is free and independent. Reader support keeps the Kosh growing.
Support