98% of Punjab's Revenue Goes to Salaries, Pensions, Interest, Power Subsidy: Reportਪੰਜਾਬ ਦੀ 98% ਮਾਲੀਆ ਆਮਦਨ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ, ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ, ਵਿਆਜ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਸਬਸਿਡੀ 'ਤੇ ਖ਼ਰਚ: ਰਿਪੋਰਟ
Salaries, pensions, interest payments and power subsidies together swallow about 98 per cent of Punjab's revenue receipts, leaving very little for schools, roads and other development spending, according to a report released on Thursday by the PANJ Foundation, a Chandigarh-based policy think-tank. The report arrives a few months before the 2027 state elections.
What does the report say about Punjab's finances?
Titled "State of Punjab: Data Story of 15 Years", the report looks at the economy, public finances, employment, human development, crime and drugs, and the environment. Economist Upinder Sawhney said almost everything Punjab earns is spent before a rupee reaches a school or infrastructure. Revenue receipts are the regular income of a government, such as taxes, its share of central taxes and grants.
What about jobs?
Economist Lakhwinder Singh cited graduate unemployment, which the report says rose in Punjab from 13.1 per cent in 2017-18 to 16.9 per cent in 2023-24. Over the same period India's rate fell from 17.2 per cent to 13 per cent.
What does it say on drugs, colleges and health?
The report says NDPS Act cases per head in Punjab were 4.4 times the national rate in 2022-23. That figure counts registered cases, so it reflects enforcement as well as the scale of the problem. PANJ adviser Prof Aswini Kumar Nanda said government colleges per lakh young people match the national average, but enrolment in them has fallen. Infant mortality dropped from 28 in 2012 to 18 in 2020, though female infant mortality has risen, the report notes.
Why does it matter now?
With Assembly elections due in early 2027, the report gives parties and voters a common set of numbers on how Punjab has changed over 15 years. The full report is not posted openly; PANJ says it can be requested by writing to [email protected].
What share of Punjab's revenue goes to salaries and subsidies?
About 98 per cent of revenue receipts goes to salaries, pensions, interest and power subsidies combined, the report says.
How high is graduate unemployment in Punjab?
It rose to 16.9 per cent in 2023-24 from 13.1 per cent in 2017-18, while the national rate fell to 13 per cent.
Who published the report?
The PANJ Foundation, a Chandigarh-based policy think-tank, released it on Thursday, October 8.
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਥਿਤ ਨੀਤੀ ਥਿੰਕ-ਟੈਂਕ ਪੰਜ (PANJ) ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ, ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ, ਵਿਆਜ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਸਬਸਿਡੀ ਮਿਲ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 98 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਕੂਲਾਂ, ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਕਾਸ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੈਸਾ ਬਚਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ 2027 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿੱਤ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ?
"ਸਟੇਟ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ: ਡੇਟਾ ਸਟੋਰੀ ਆਫ਼ 15 ਯੀਅਰਜ਼" ਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਅਰਥਚਾਰੇ, ਜਨਤਕ ਵਿੱਤ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ, ਅਪਰਾਧ ਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਉਪਿੰਦਰ ਸਾਹਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਜੋ ਕਮਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲਗਭਗ ਸਾਰਾ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖ਼ਰਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨਿਯਮਿਤ ਆਮਦਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਟੈਕਸ, ਕੇਂਦਰੀ ਟੈਕਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ।
ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ?
ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਲਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 2017-18 ਦੇ 13.1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 2023-24 ਵਿੱਚ 16.9 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋ ਗਈ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਦਰ 17.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 13 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਹਿ ਗਈ।
ਨਸ਼ਿਆਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਕੀ ਹੈ?
ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ 2022-23 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਐਨਡੀਪੀਐਸ ਐਕਟ ਦੇ ਕੇਸ ਕੌਮੀ ਦਰ ਤੋਂ 4.4 ਗੁਣਾ ਸਨ। ਇਹ ਦਰਜ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪ੍ਰੋ. ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ ਨੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀ ਲੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਪਿੱਛੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਕੌਮੀ ਔਸਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਘਟੇ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਲ ਮੌਤ ਦਰ 2012 ਦੇ 28 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 2020 ਵਿੱਚ 18 ਰਹਿ ਗਈ, ਪਰ ਬੱਚੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਵਧੀ ਹੈ।
ਇਹ ਹੁਣ ਕਿਉਂ ਮਾਅਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ?
2027 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ 15 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਬਾਰੇ ਸਾਂਝੇ ਅੰਕੜੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ; ਪੰਜ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ [email protected] 'ਤੇ ਲਿਖ ਕੇ ਮੰਗਵਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਆਮਦਨ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਤੇ ਸਬਸਿਡੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 98 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ, ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ, ਵਿਆਜ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਸਬਸਿਡੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਕਿੰਨੀ ਹੈ?
ਇਹ 2017-18 ਦੇ 13.1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 2023-24 ਵਿੱਚ 16.9 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਕੌਮੀ ਦਰ ਘਟ ਕੇ 13 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਹਿ ਗਈ।
Key facts
- PANJ Foundation released 'State of Punjab: Data Story of 15 Years' on October 8, 2026.
- Salaries, pensions, interest and power subsidies take about 98% of revenue receipts.
- Graduate unemployment rose from 13.1% (2017-18) to 16.9% (2023-24); India's fell from 17.2% to 13%.
- NDPS cases per head were 4.4 times the national rate in 2022-23.