ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ (1942) ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ। ਕੇਦਾਰ, ਇੱਕ ਅਨਾਥ ਘੜੀਸਾਜ਼, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਆਦਮੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਂਦਿਆਂ। ਇਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦ ਵਾਚਮੇਕਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ 1970 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣੀ।
ਪੰਜਾਬੀ, ਗੁਰਮੁਖੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਸਮੇਤ- ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਂ
- ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ
- ਲੇਖਕ
- ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ (1897-1971)
- ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
- 1942
- ਭਾਸ਼ਾ
- ਪੰਜਾਬੀ (ਗੁਰਮੁਖੀ)
- ਰੂਪ
- ਨਾਵਲ
- ਪਿਛੋਕੜ
- ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਪੰਜਾਬ, 1930 ਦਾ ਦਹਾਕਾ
All 8 facts
- ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ
- ਦ ਵਾਚਮੇਕਰ, ਅਨੁਵਾਦਕ ਨਵਦੀਪ ਸੂਰੀ
- ਫ਼ਿਲਮ
- ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ (ਹਿੰਦੀ, 1970)
ਪਾਤਰ
About the book
Pavitra Paapi, published in 1942, is one of the best-loved novels of Nanak Singh (1897-1971), the writer widely regarded as the father of the Punjabi novel. Its title means 'the saintly sinner', and the whole book turns on that contradiction: a good man who does a wrong thing, and then spends his life trying to make it right.
The novel is set in Rawalpindi in the Punjab of the 1930s, a city of bazaars, workshops and railway colonies that then lay in undivided Punjab. Its hero is a young orphan who finds work as a watchmaker, and its plot is a slow moral trap: every decent choice he makes tightens it further.
Nanak Singh's grandson Navdeep Suri translated the novel into English, first as Saintly Sinner (2003) and later as The Watchmaker, and the book was made into the Hindi film Pavitra Papi (1970), starring Balraj Sahni, Parikshit Sahni and Tanuja.
The story: a job, a guilt and a love
Kedar is orphaned and penniless when he comes to Rawalpindi looking for work. He finds employment as a watchmaker, only to discover that the job was another man's: Panna Lal, whose debts are mounting and whose family depends on his wages. With the job gone, Panna Lal loses all hope of marrying off his daughter and settling his debts. He writes Kedar a letter blaming him for his misfortune, and then disappears.
Kedar searches for him and fails. Plagued by guilt, he decides to shoulder every responsibility of Panna Lal's family: he supports them, and tells them Panna Lal is safe, away on business in Bombay. In the course of that duty he falls in love with Veena, Panna Lal's daughter, but his conscience will not let him speak of it: how can he love the daughter of the man he has ruined?
The novel's crisis is a choice. Kedar is forced to decide between saving Panna Lal's family from homelessness and pursuing Veena for himself, and the book follows that choice to its tragic end: a tale of unrequited love in which doing the right thing costs the hero everything he wants.
What does "Pavitra Paapi" mean?
Pavitra means holy or pure, and paapi means sinner. The title is a riddle the novel answers: Kedar is a sinner because he took another man's livelihood, and he is saintly because he spends his life atoning for it, asking nothing for himself. Nanak Singh's point is that the two words can live in one person, and that a single act can make a man both.
The English title, The Watchmaker, points at the same idea from the other side. A watchmaker mends small, exact mechanisms, and Kedar spends the novel trying to mend a life he has broken, gear by gear, knowing it can never be made quite whole.
The title has entered Punjabi as a phrase for this kind of moral bind, and it is the reason the novel is still prescribed in schools and universities: it gives students a story in which right and wrong are not two camps but two claims on the same heart.
Themes: guilt, duty and love
Guilt is the engine of the book. Kedar's guilt is not imposed on him by any court or priest; it is his own conscience, and it is stronger than any punishment. Nanak Singh, who had himself survived the Jallianwala Bagh massacre and spent time in jail for the freedom movement, wrote often about men who must live with what they have done, and Kedar is his purest example.
Duty is the book's second theme, and it is shown as something larger than charity. Kedar does not help Panna Lal's family once and move on; he takes their whole burden, including the lie that keeps them hopeful, and carries it for years. The novel asks whether such a duty can ever be discharged, and answers that it cannot: the debt only grows.
Love is the third strand, and the most painful. Kedar's love for Veena is genuine, but it is tangled in his guilt, and the novel refuses the easy ending: love does not cancel the debt, and the debt does not cancel the love. That refusal is what makes the book a tragedy rather than a romance.
ਲੇਖਕ
Nanak Singh was born Hans Raj in 1897 in Chak Hamid, a village by the Jhelum river in what is now Pakistan. He had little formal schooling, no more than the fourth grade, and converted to Sikhism as a child. On 13 April 1919, aged twenty-two, he joined the peaceful protest at Jallianwala Bagh in Amritsar and survived the massacre; the experience turned him into a writer, and his long poem Khooni Vaisakhi, published in May 1920, was banned by the British almost at once.
He went on to write fifty-nine books, including thirty-eight novels, and to become the most widely read Punjabi novelist of his generation. He won the Sahitya Akademi Award in 1962 for Ik Mian Do Talwaraan, and his novels were prescribed in schools and universities, many of them reaching their twentieth and thirtieth reprints. He died in 1971.
Reception and legacy
Pavitra Paapi has been one of Nanak Singh's most enduring books. It was made into the Hindi film Pavitra Papi in 1970, directed by Rajendra Bhatia and starring Balraj Sahni as Pannalal, Parikshit Sahni as Kedarnath and Tanuja as Veena, with lyrics and music by Prem Dhawan; the film carried the story to audiences who had never read a Punjabi novel.
In English, the novel waited long for a translator. Navdeep Suri, Nanak Singh's grandson, translated it first as Saintly Sinner in 2003 and later as The Watchmaker, opening it to readers across India and the diaspora. Suri has since translated two more of his grandfather's novels, Adh Khidya Phul (A Life Incomplete) and Khoon De Sohile (Hymns in Blood).
For readers new to Punjabi fiction, Pavitra Paapi is often the recommended starting point: short, plainly told, and built around a moral question that needs no knowledge of Punjab to feel. For readers who know Nanak Singh already, it is the novel that best shows why he was called the father of the Punjabi novel: a common man's life, told without ornament, until it becomes universal.
ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ
ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ 1942 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ (1897-1971) ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੀ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧ ਹੈ: ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ, ਭਾਵ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਆਦਮੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਗ਼ਲਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਫਿਰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਵਲ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਅਣਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ, ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਆਂ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਕਲੋਨੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਇਕ ਇੱਕ ਅਨਾਥ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਘੜੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਹੌਲੀ ਨੈਤਿਕ ਫ਼ਾਹੀ ਹੈ: ਉਸ ਦਾ ਹਰ ਚੰਗਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਫ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੱਸਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੋਤੇ ਨਵਦੀਪ ਸੂਰੀ ਨੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਸੇਂਟਲੀ ਸਿਨਰ (2003) ਅਤੇ ਫਿਰ ਦ ਵਾਚਮੇਕਰ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ (1970) ਬਣੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ, ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਸਾਹਨੀ ਅਤੇ ਤਨੂਜਾ ਸਨ।
ਕਹਾਣੀ: ਇੱਕ ਨੌਕਰੀ, ਇੱਕ ਪਛਤਾਵਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਿਆਰ
ਕੇਦਾਰ ਅਨਾਥ ਅਤੇ ਕੰਗਾਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਘੜੀਸਾਜ਼ ਦਾ ਕੰਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨੌਕਰੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਸੀ: ਪੰਨਾ ਲਾਲ ਦੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਵੱਧਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸ ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਨੌਕਰੀ ਜਾਣ ਨਾਲ ਪੰਨਾ ਲਾਲ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਚੁਕਾਉਣ ਦੀ ਸਾਰੀ ਆਸ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੇਦਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਕੇਦਾਰ ਉੱਤੇ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਗ਼ਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੇਦਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਕਾਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਛਤਾਵੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਪੰਨਾ ਲਾਲ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ: ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖ਼ਰਚ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਨਾ ਲਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਈ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਰਜ਼ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਿਆਂ ਉਹ ਪੰਨਾ ਲਾਲ ਦੀ ਧੀ ਵੀਨਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਮੀਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ: ਜਿਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਬਰਬਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਉਹ ਪਿਆਰ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨਾਵਲ ਦਾ ਸੰਕਟ ਇੱਕ ਚੋਣ ਹੈ। ਕੇਦਾਰ ਨੂੰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੰਨਾ ਲਾਲ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਬੇਘਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਵੇ ਜਾਂ ਵੀਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾਵੇ, ਅਤੇ ਕਿਤਾਬ ਇਸ ਚੋਣ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਦੁਖਦਾਈ ਅੰਤ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਅਧੂਰੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨਾਇਕ ਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਚੁਕਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
“ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ” ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਪਵਿੱਤਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਪਾਕ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਤੇ ਪਾਪੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਸਿਰਲੇਖ ਇੱਕ ਪਹੇਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਾਵਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਕੇਦਾਰ ਪਾਪੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਖੋਹ ਲਈ, ਅਤੇ ਉਹ ਸੰਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਇਸ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ। ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਹੀ ਆਦਮੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਕੰਮ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿਰਲੇਖ ਦ ਵਾਚਮੇਕਰ ਉਸੇ ਗੱਲ ਵੱਲ ਦੂਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਘੜੀਸਾਜ਼ ਛੋਟੇ, ਸਹੀ ਕਲਪੁਰਜ਼ੇ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੇਦਾਰ ਸਾਰਾ ਨਾਵਲ ਉਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਤੋੜਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣਦਿਆਂ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਇਹ ਸਿਰਲੇਖ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਦੁਬਿਧਾ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਹਾਵਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਨਾਵਲ ਅੱਜ ਵੀ ਸਕੂਲਾਂ ਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਇਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕਹਾਣੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਧੜੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕੋ ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਦੋ ਦਾਅਵੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ੇ: ਪਛਤਾਵਾ, ਫ਼ਰਜ਼ ਅਤੇ ਪਿਆਰ
ਪਛਤਾਵਾ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਇੰਜਣ ਹੈ। ਕੇਦਾਰ ਦਾ ਪਛਤਾਵਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਅਦਾਲਤ ਜਾਂ ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ ਨਹੀਂ ਥੋਪਿਆ; ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਜ਼ਾ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ। ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਖ਼ੁਦ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਗਏ ਸਨ, ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੇਦਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਮਿਸਾਲ ਹੈ।
ਫ਼ਰਜ਼ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦਾਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੀ ਚੀਜ਼ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੇਦਾਰ ਪੰਨਾ ਲਾਲ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਦਦ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵੱਧਦਾ; ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਬੋਝ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਝੂਠ ਸਮੇਤ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਸ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਹ ਬੋਝ ਢੋਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਅਜਿਹਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ: ਕਰਜ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਧਦਾ ਹੈ।
ਪਿਆਰ ਤੀਜਾ ਤੰਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੁਖਦਾਈ। ਵੀਨਾ ਲਈ ਕੇਦਾਰ ਦਾ ਪਿਆਰ ਸੱਚਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਪਛਤਾਵੇ ਵਿੱਚ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਸੌਖਾ ਅੰਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਪਿਆਰ ਕਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਾ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਹੀ ਇਨਕਾਰ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਦੁਖਾਂਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਲੇਖਕ
ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1897 ਵਿੱਚ ਚੱਕ ਹਾਮਿਦ ਵਿੱਚ ਹੰਸ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਹਲਮ ਨਦੀ ਕੋਲ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਅੱਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਸਮੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਚੌਥੀ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਨੂੰ, ਬਾਈ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਤਲੇਆਮ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚ ਗਏ; ਇਸ ਤਜਰਬੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੇਖਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਕਵਿਤਾ ਖ਼ੂਨੀ ਵਿਸਾਖੀ, ਜੋ ਮਈ 1920 ਵਿੱਚ ਛਪੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨਹੱਤਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਠੱਤੀ ਨਾਵਲ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਬਣ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1962 ਵਿੱਚ ਇਕ ਮੀਆਂ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲ ਸਕੂਲਾਂ ਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਦੇ ਵੀਹਵੇਂ ਅਤੇ ਤੀਹਵੇਂ ਸੰਸਕਰਣ ਛਪੇ। 1971 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋਇਆ।
ਸਵਾਗਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ
ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਟਿਕਾਊ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤੇ 1970 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ ਬਣੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਰਾਜਿੰਦਰ ਭਾਟੀਆ ਨੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਪੰਨਾ ਲਾਲ, ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਸਾਹਨੀ ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਅਤੇ ਤਨੂਜਾ ਵੀਨਾ ਬਣੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਧਵਨ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ; ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਅਨੁਵਾਦਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਲੰਮੀ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੋਤੇ ਨਵਦੀਪ ਸੂਰੀ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਪਹਿਲਾਂ ਸੇਂਟਲੀ ਸਿਨਰ ਵਜੋਂ 2003 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦ ਵਾਚਮੇਕਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਦੇ ਦੋ ਹੋਰ ਨਾਵਲਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ: ਅਧ ਖਿੜਿਆ ਫੁੱਲ (ਅ ਲਾਈਫ਼ ਇਨਕੰਪਲੀਟ) ਅਤੇ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਸੋਹਿਲੇ (ਹਿਮਜ਼ ਇਨ ਬਲੱਡ)।
ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ ਅਕਸਰ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ: ਛੋਟਾ, ਸਾਦਾ ਬਿਆਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੈਤਿਕ ਸਵਾਲ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਪਾਠਕ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਉਹ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਬਿਨਾਂ ਸਜਾਵਟ ਦੱਸੀ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ।
ਐਡੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ
- ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀPunjabi · Gurmukhi · original, 1942 · Gurmukhi title: ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀਮੂਲ
- The WatchmakerEnglish · translation · Navdeep Suri · first published as Saintly Sinner, 2003ਅਨੁਵਾਦ
ਲੇਖਕ
ਜੁੜੇ ਹੋਏ
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਰੋਤ (4)
ਜੁਗਤੀ ਮੁਫ਼ਤ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਕੋਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਹਿਯੋਗ