ਰਾਗੀ

Ragi (ਰਾਗੀ) is the Punjabi word for a Sikh kirtan singer, a musician who sings the shabads of Guru Granth Sahib in the raags the scripture prescribes. Ragis usually perform as a ragi jatha, a small group with harmonium and tabla, seated on a raised platform beside the Guru Granth Sahib in the gurdwara.

What does ragi mean?

Ragi is formed from raag, the melodic framework of Indian music, with the ending -i, so a ragi is literally one who knows or sings raag. Punjabi University’s school-level dictionary gives exactly these senses: one who knows or sings raag, and one who performs Gurbani kirtan. In everyday Punjabi the word almost always means a kirtan singer of the gurdwara.

The ragi jatha

Ragis rarely sing alone. A ragi jatha today usually has three members, where in earlier times it had four, and besides singing they help with the gurdwara’s services. They sit on a raised platform facing the sangat, with the harmonium carrying the melody and the tabla keeping the rhythm. Male ragis carry the honorific Bhai, women ragis carry Bibi, and a ragi who serves at Harmandir Sahib in Amritsar is known as a Hazuri Ragi.

How did ragis begin?

Ragis grew up alongside the older rababi tradition, the hereditary Muslim musicians of Bhai Mardana Ji’s line. Sikh tradition credits Guru Arjan Dev Ji with encouraging Sikhs to sing kirtan themselves, so that the sangat would not depend on professional musicians, and over time these singers became the professional ragis of the gurdwaras. Later the Sikh princely states of Patiala, Nabha and Kapurthala supported ragi families, and Bhai Sham Singh sang at the Golden Temple for some 70 years.

Ragis and the revival of raag kirtan

In the twentieth century the harmonium took the place of the stringed instruments of the Gurus, and much gurdwara kirtan moved to simple tunes in a few common rhythms so the sangat could sing along. Bhai Avtar Singh, a leading ragi from a family of kirtan singers, held that a good kirtan singer must first live by the teachings of Guru Granth Sahib and then learn its raags. Today the Gurmat Sangeet revival trains ragis to sing in the prescribed raags on instruments such as the taus and saranda.

ਰਾਗੀ ਦਾ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ?

ਰਾਗੀ ਸ਼ਬਦ ਰਾਗ ਨਾਲ ਈ ਲੱਗ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਰਾਗ ਜਾਣਨ ਜਾਂ ਗਾਉਣ ਵਾਲਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ ਇਹੀ ਅਰਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਰਾਗ ਜਾਣਨ ਜਾਂ ਗਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਕੀਰਤਨੀਏ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰਾਗੀ ਜਥਾ

ਰਾਗੀ ਘੱਟ ਹੀ ਇਕੱਲੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਰਾਗੀ ਜਥੇ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਗਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੱਥ ਵਟਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਗਤ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਉੱਚੇ ਥੜ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਧੁਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਬਲਾ ਤਾਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਮਰਦ ਰਾਗੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਭਾਈ ਅਤੇ ਬੀਬੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਬੀਬੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਗੀ ਨੂੰ ਹਜ਼ੂਰੀ ਰਾਗੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰਾਗੀ ਪਰੰਪਰਾ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ?

ਰਾਗੀ ਪਰੰਪਰਾ ਪੁਰਾਣੀ ਰਬਾਬੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਧੀ, ਜੋ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਦੀ ਕੁਲ ਦੇ ਪੁਸ਼ਤੈਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਗਤ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਾ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਇਹ ਗਾਇਕ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰਾਗੀ ਬਣ ਗਏ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ, ਨਾਭਾ ਅਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੇ ਰਾਗੀ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਭਾਈ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਗਭਗ 70 ਸਾਲ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਨ ਕੀਤਾ।

ਰਾਗੀ ਅਤੇ ਰਾਗ ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਸੁਰਜੀਤੀ

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਤੰਤੀ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ, ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਕੀਰਤਨ ਕੁਝ ਆਮ ਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌਖੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਗਾ ਸਕੇ। ਕੀਰਤਨੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉੱਘੇ ਰਾਗੀ ਭਾਈ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਚੰਗੇ ਕੀਰਤਨੀਏ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਦੇ ਰਾਗ ਸਿੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸੁਰਜੀਤੀ ਰਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਤਾਊਸ ਅਤੇ ਸਰੰਦੇ ਵਰਗੇ ਸਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਗਾਉਣਾ ਸਿਖਾ ਰਹੀ ਹੈ।