Om Puri: Ambala Actor of Ardh Satya

Om Puri (18 October 1950 to 6 January 2017) was an Indian actor from Ambala, in what was then East Punjab, who became one of the defining faces of Indian parallel cinema. He won two National Film Awards for Best Actor, received the Padma Shri in 1990, and carried his grounded, realistic style into British and Hollywood films such as East Is East and The Hundred-Foot Journey.

Early life in Ambala

Om Prakash Puri was born in Ambala into a Punjabi Hindu family. His father, Tek Chand Puri, served in the Indian Army and later worked on the railways. The family kept no birth certificate, and the date first entered in his school records, 9 March 1950, was assigned by an uncle. Puri later settled on 18 October 1950, working back from his mother's memory that he was born two days after the festival of Dussehra that year.

His childhood was marked by real hardship. When he was six, his father was imprisoned on an allegation of stealing cement from the railways and the family lost its home. His elder brother worked as a railway porter, while the young Om worked in a tea stall, took odd jobs and gathered coal from beside the railway tracks to help the household survive. Writers on his career often note how directly this early life fed the labourers, clerks and struggling men he later played on screen.

Training in Patiala, Delhi and Pune

Puri first turned towards the stage while studying at Khalsa College in Patiala, where he joined the local theatre group Punjab Kala Manch. He then won a place at the National School of Drama in Delhi and graduated in 1973, in the same circle as Naseeruddin Shah. Shah persuaded him to follow him to the Film and Television Institute of India in Pune. He arrived there with very little money, and the discipline of those two institutions, first theatre and then film, became the foundation of his craft.

How did Om Puri become famous?

Om Puri became famous through India's parallel cinema, the serious, low budget film movement of the late 1970s and 1980s. His first significant film was the Marathi picture Ghashiram Kotwal in 1976, adapted from Vijay Tendulkar's play. In Govind Nihalani's Aakrosh (1980) he played Lahanya Bhiku, a tribal labourer accused of murdering his wife, almost entirely without dialogue, and won the Filmfare Award for Best Supporting Actor. In Arohan he played a poor landless farmer and won his first National Film Award for Best Actor. Then came Ardh Satya (1983), in which his honest police inspector, worn down by a corrupt system, won him a second National Award and the Best Actor prize at the Karlovy Vary festival. In the same year he showed the opposite of that intensity as the corrupt builder Ahuja in the satire Jaane Bhi Do Yaaro, and he had already appeared briefly in Richard Attenborough's Gandhi (1982).

Parallel cinema and the commercial mainstream

Alongside Naseeruddin Shah, Shabana Azmi, Smita Patil and Amrish Puri, he became one of the emblematic actors of the art cinema movement, in films such as Bhavni Bhavai (1980), Mirch Masala (1987) and Dharavi (1992). Television gave him two of his most admired performances of the period: Satyajit Ray's Sadgati (1981) and Govind Nihalani's Tamas (1987), about the violence of Partition. He also narrated and acted in Shyam Benegal's television history Bharat Ek Khoj.

When parallel cinema faded in the 1990s, Puri moved into the commercial mainstream without losing his authority. He played police officers in Ghayal (1990) and Gupt (1997), a militant leader in Gulzar's Maachis (1996), and then revealed a gift for comedy that surprised audiences who knew only his serious work, in Chachi 420 (1997), Hera Pheri (2000), Malamaal Weekly (2006) and Chup Chup Ke (2006). Directors of popular cinema used him because a single scene with Puri could give a film weight.

An international career

From the early 1990s Puri built a second career abroad that few Indian actors of his generation matched. He played a Kolkata rickshaw puller opposite Patrick Swayze in City of Joy (1992), appeared with Jack Nicholson in Wolf (1994), and played a Pakistani taxi driver in Britain in My Son the Fanatic (1997). His best known international role came in East Is East (1999), as George Khan, a first generation immigrant father in northern England in conflict with his westernised children. He played the part as a frightened man defending his identity rather than as a simple tyrant, and it brought him a nomination for the BAFTA Award for Best Actor in a Leading Role. Later international work included playing General Zia-ul-Haq in Charlie Wilson's War (2007), returning as George Khan in West Is West (2010), starring opposite Helen Mirren in The Hundred-Foot Journey (2014), a role in the Pakistani film Actor in Law (2016), and the voice of Bagheera in The Jungle Book (2016).

Honours and later life

India honoured him with the Padma Shri, the country's fourth highest civilian award, in 1990. In 2004 the United Kingdom made him an honorary Officer of the Order of the British Empire for services to the British film industry. He also received the Filmfare Lifetime Achievement Award in 2009 and, earlier, a special grand prize at the Montreal World Film Festival for his contribution to cinema. Puri died of a heart attack at his home in Andheri, Mumbai, on 6 January 2017, aged 66. Two of his films, Viceroy's House and Tubelight, were released after his death, and in February 2017 the Academy Awards in Los Angeles included him in its memorial tribute, a rare honour for an Indian actor.

Legacy

Om Puri's legacy rests on range proved over more than four decades. The same actor could carry the silence of Aakrosh, the moral collapse of Ardh Satya, the farce of Jaane Bhi Do Yaaro and the warmth of The Hundred-Foot Journey. He had none of the conventional glamour Hindi cinema usually demanded of its stars, and he turned that into his strength: audiences believed the ordinary people he played because he played them without vanity. For Punjab, his story begins in Ambala and in the theatre rooms of Patiala, and it remains one of the clearest examples of training and persistence carrying a boy from a railway town to world cinema.

ਓਮ ਪੁਰੀ (18 ਅਕਤੂਬਰ 1950 ਤੋਂ 6 ਜਨਵਰੀ 2017) ਅੰਬਾਲਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸਨ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਂਤਰ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਛਾਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਦੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ, 1990 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਾਦੀ ਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਭਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਈਸਟ ਇਜ਼ ਈਸਟ ਅਤੇ ਦ ਹੰਡਰਡ-ਫੁੱਟ ਜਰਨੀ ਵਰਗੀਆਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤੱਕ ਲੈ ਗਏ।

ਅੰਬਾਲਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅੰਬਾਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਟੇਕ ਚੰਦ ਪੁਰੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਕੋਈ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਜ ਤਾਰੀਖ਼, 9 ਮਾਰਚ 1950, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਚਾਚੇ ਨੇ ਲਿਖਵਾਈ ਸੀ। ਪੁਰੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 18 ਅਕਤੂਬਰ 1950 ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਤੈਅ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਇਸ ਯਾਦ ਤੋਂ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾ ਕੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਉਸ ਸਾਲ ਦੁਸਹਿਰੇ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਚਪਨ ਅਸਲ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰੇਲਵੇ ਤੋਂ ਸੀਮੈਂਟ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਰੇਲਵੇ ਕੁਲੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਛੋਟੇ ਓਮ ਨੇ ਚਾਹ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਘਰ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਲਈ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਕੋਲਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਅਕਸਰ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ, ਕਲਰਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਝਲਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਰਦੇ ਉੱਤੇ ਨਿਭਾਇਆ।

ਪਟਿਆਲਾ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ

ਪੁਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਰੰਗਮੰਚ ਵੱਲ ਮੁੜੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਥੀਏਟਰ ਸੰਸਥਾ ਪੰਜਾਬ ਕਲਾ ਮੰਚ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ 1973 ਵਿੱਚ ਉਹ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਏ, ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਉਸੇ ਸਾਥੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ। ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਗਰ ਪੁਣੇ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲਈ ਮਨਾਇਆ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੈਸਿਆਂ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਰੰਗਮੰਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਫ਼ਿਲਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਦੀ ਨੀਂਹ ਬਣੀ।

ਓਮ ਪੁਰੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋਏ?

ਓਮ ਪੁਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਾਂਤਰ ਸਿਨੇਮਾ ਰਾਹੀਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ, ਜੋ 1970ਵਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ 1980ਵਿਆਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ, ਘੱਟ ਬਜਟ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਲਹਿਰ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫ਼ਿਲਮ 1976 ਦੀ ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮ ਘਾਸੀਰਾਮ ਕੋਤਵਾਲ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਜੇ ਤੇਂਦੂਲਕਰ ਦੇ ਨਾਟਕ ਉੱਤੇ ਬਣੀ ਸੀ। ਗੋਵਿੰਦ ਨਿਹਲਾਨੀ ਦੀ ਅਕਰੋਸ਼ (1980) ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਹਾਨਿਆ ਭੀਕੂ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਹੇਠ ਇੱਕ ਆਦਿਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਲਗਭਗ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਨਿਭਾਇਆ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਅਰੋਹਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਬੇਜ਼ਮੀਨੇ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਫਿਰ ਅਰਧ ਸੱਤਿਆ (1983) ਆਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਥੱਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਪੁਲਿਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰਲੋਵੀ ਵੇਰੀ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿਵਾਇਆ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਅੰਗ ਫ਼ਿਲਮ ਜਾਨੇ ਭੀ ਦੋ ਯਾਰੋ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਬਿਲਡਰ ਅਹੂਜਾ ਬਣ ਕੇ ਉਸ ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਉਲਟ ਰੂਪ ਦਿਖਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਿਚਰਡ ਐਟਨਬਰੋ ਦੀ ਗਾਂਧੀ (1982) ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।

ਸਮਾਂਤਰ ਸਿਨੇਮਾ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ

ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਸ਼ਾਹ, ਸ਼ਬਾਨਾ ਆਜ਼ਮੀ, ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਲਾ ਸਿਨੇਮਾ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣੇ, ਭਵਨੀ ਭਵਾਈ (1980), ਮਿਰਚ ਮਸਾਲਾ (1987) ਅਤੇ ਧਾਰਾਵੀ (1992) ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ। ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸਲਾਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਦੋ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ: ਸਤਿਆਜੀਤ ਰੇ ਦੀ ਸਦਗਤੀ (1981) ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਨਿਹਲਾਨੀ ਦੀ ਤਮਸ (1987), ਜੋ ਵੰਡ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਬਾਰੇ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇਤਿਹਾਸ ਲੜੀ ਭਾਰਤ ਏਕ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।

ਜਦੋਂ 1990ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂਤਰ ਸਿਨੇਮਾ ਢਿੱਲਾ ਪਿਆ, ਤਾਂ ਪੁਰੀ ਆਪਣੀ ਠੋਸ ਹਾਜ਼ਰੀ ਗੁਆਏ ਬਿਨਾਂ ਵਪਾਰਕ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘਾਇਲ (1990) ਅਤੇ ਗੁਪਤ (1997) ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ, ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਦੀ ਮਾਚਿਸ (1996) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਆਗੂ, ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਏ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਾਸੇ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਿਖਾਈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਕੰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਚਾਚੀ 420 (1997), ਹੇਰਾ ਫੇਰੀ (2000), ਮਾਲਾਮਾਲ ਵੀਕਲੀ (2006) ਅਤੇ ਚੁਪ ਚੁਪ ਕੇ (2006) ਵਿੱਚ। ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਰੀ ਵਾਲਾ ਇੱਕੋ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਭਾਰ ਦੇ ਸਕਦਾ ਸੀ।

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰੀਅਰ

1990ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਪੁਰੀ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਜੌਏ (1992) ਵਿੱਚ ਪੈਟ੍ਰਿਕ ਸਵੇਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਾਲਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਵੁਲਫ਼ (1994) ਵਿੱਚ ਜੈਕ ਨਿਕੋਲਸਨ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਆਏ, ਅਤੇ ਮਾਈ ਸਨ ਦ ਫੈਨਾਟਿਕ (1997) ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਕਸੀ ਚਾਲਕ ਬਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਈਸਟ ਇਜ਼ ਈਸਟ (1999) ਵਿੱਚ ਆਈ, ਜਾਰਜ ਖ਼ਾਨ ਵਜੋਂ, ਉੱਤਰੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਪਰਵਾਸੀ ਪਿਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਪੱਛਮੀ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਢਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਟਾਕਰਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜ਼ਾਲਮ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਚਾਉਂਦੇ ਇੱਕ ਡਰੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਨਿਭਾਇਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਬਾਫ਼ਟਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਦਿਵਾਈ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਚਾਰਲੀ ਵਿਲਸਨਜ਼ ਵਾਰ (2007) ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ-ਉਲ-ਹੱਕ, ਵੈਸਟ ਇਜ਼ ਵੈਸਟ (2010) ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜਾਰਜ ਖ਼ਾਨ, ਦ ਹੰਡਰਡ-ਫੁੱਟ ਜਰਨੀ (2014) ਵਿੱਚ ਹੈਲਨ ਮਿਰੇਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਐਕਟਰ ਇਨ ਲਾਅ (2016) ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ, ਅਤੇ ਦ ਜੰਗਲ ਬੁੱਕ (2016) ਵਿੱਚ ਬਘੀਰਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ

ਭਾਰਤ ਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਹੈ। 2004 ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਦਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਐਂਪਾਇਰ ਦਾ ਆਨਰੇਰੀ ਅਫ਼ਸਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2009 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਮੌਂਟਰੀਆਲ ਵਿਸ਼ਵ ਫ਼ਿਲਮ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵੱਡਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਪੁਰੀ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ 6 ਜਨਵਰੀ 2017 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਅੰਧੇਰੀ ਸਥਿਤ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਉਮਰ 66 ਸਾਲ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਵਾਇਸਰਾਏਜ਼ ਹਾਊਸ ਅਤੇ ਟਿਊਬਲਾਈਟ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ, ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 2017 ਵਿੱਚ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡਜ਼ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਦੁਰਲੱਭ ਸਨਮਾਨ ਹੈ।

ਵਿਰਾਸਤ

ਓਮ ਪੁਰੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਬਹੁਪੱਖਤਾ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੈ। ਉਹੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਕਰੋਸ਼ ਦੀ ਚੁੱਪ, ਅਰਧ ਸੱਤਿਆ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਟੁੱਟ-ਭੱਜ, ਜਾਨੇ ਭੀ ਦੋ ਯਾਰੋ ਦਾ ਹਾਸਾ-ਠੱਠਾ ਅਤੇ ਦ ਹੰਡਰਡ-ਫੁੱਟ ਜਰਨੀ ਦੀ ਨਿੱਘ ਸਭ ਨਿਭਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਉਹ ਰਵਾਇਤੀ ਚਮਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਬਣਾ ਲਿਆ: ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਯਕੀਨ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਿਖਾਵੇ ਦੇ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅੰਬਾਲਾ ਤੋਂ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਰੰਗਮੰਚ ਕਮਰਿਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਮਿਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਕਿ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਲਗਨ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਕਸਬੇ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਨੇਮਾ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।