Dev Anand: Evergreen Hindi Film Star from Gurdaspur

Dev Anand (26 September 1923 to 3 December 2011) was a Hindi film actor, director and producer from Gurdaspur in Punjab. Along with Raj Kapoor and Dilip Kumar, he formed the trio of stars who dominated Indian cinema in the 1950s and 1960s, according to The Guardian and the BBC.

Early life

Dev Anand was born Dharamdev Pishorimal Anand on 26 September 1923 in Gurdaspur, Punjab, according to Britannica, The Guardian and India's Press Information Bureau. Wikipedia places the birth in Shakargarh tehsil of Gurdaspur district, which is now in Narowal District, Pakistan. His father, Pishori Lal Anand, was a leading lawyer in the Gurdaspur district court, and his mother was Indravati.

He was the third of four sons; his brothers included the film-maker Chetan and the director Vijay, Wikipedia reports. Dev studied up to matriculation at Sacred Heart School in Dalhousie, then at Government College Dharamshala, and took a BA in English literature at Government College, Lahore. Britannica dates his graduation to 1943.

He tried and failed to join the Royal Indian Navy, The Guardian writes, and then went to Bombay, where he worked in the military censor's office at Churchgate before turning to films, according to the BBC and Wikipedia.

Career

Chetan introduced him to the Indian People's Theatre Association, and he was offered the lead in Prabhat's Hum Ek Hain (1946), a film about Hindu-Muslim unity. On that set in Pune he befriended Guru Dutt, and the two agreed to help each other when either succeeded, Wikipedia says. His breakthrough was Ziddi (1948) at Bombay Talkies, which also introduced Kishore Kumar as a playback singer, The Guardian reports.

In 1949 Dev and Chetan founded Navketan Films. Its first film, Afsar (1950), flopped, but Baazi (1951), directed by Guru Dutt, was a hit that the BBC calls the beginning of "Bombay Noir". Taxi Driver (1954), Nau Do Gyarah (1957), Kala Pani (1958), Kala Bazar (1960) and Tere Ghar Ke Samne (1963) kept him at the front of Hindi cinema. His peak came with Guide (1965), Jewel Thief (1967), Johny Mera Naam (1970) and Tere Mere Sapne (1971), all directed by Vijay, according to The Guardian.

Dev turned director with Prem Pujari (1970). His later directorial hits included Haré Raama Haré Krishna, about drugs among the young, and Des Pardes (1978), about illegal immigration to the UK. Wikipedia counts 114 Hindi films, 92 of them with him as the solo lead. His last film, Chargesheet (2011), was released two months before his death.

Honours and personal life

Britannica records two Filmfare Best Actor awards, for Kala Pani (1958) and Guide (1965). The Government of India gave him the Padma Bhushan in 2001 and the Dadasaheb Phalke Award for 2002, the 34th recipient of that award, according to the Press Information Bureau.

He opposed the Emergency of the 1970s, and Wikipedia reports that he led film personalities against it and campaigned in the 1977 elections. In 1954 he married the actress Kalpana Kartik. They had a son, Suneil, and a daughter, Devina, The Guardian and Wikipedia report.

Death and legacy

Dev Anand died of cardiac arrest in London on 3 December 2011, aged 88, according to Britannica and Wikipedia. His funeral was held in London, and his ashes were taken to India for immersion in the Godavari, Wikipedia says.

India Post issued a stamp with his image on 3 May 2013. The BBC's biographer Sidharth Bhatia called him "the first really cool hero of the Hindi screen". Actor Rajesh Khanna said he was his idol and inspiration, Wikipedia reports, and the playback singer Mohammed Rafi lent his voice to many of Dev's songs.

Where was Dev Anand born?

He was born on 26 September 1923 in Gurdaspur, Punjab, then part of British India, according to Britannica and the Press Information Bureau.

What is Dev Anand known for?

He is known as a romantic Hindi film hero of the 1950s and 1960s and the founder of Navketan Films, with classics such as Baazi, C.I.D., Guide and Jewel Thief.

Which awards did Dev Anand win?

He won the Padma Bhushan in 2001, the Dadasaheb Phalke Award for 2002 and two Filmfare Best Actor awards, according to Britannica and the Press Information Bureau.

ਦੇਵ ਆਨੰਦ (26 ਸਤੰਬਰ 1923 ਤੋਂ 3 ਦਸੰਬਰ 2011) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਨ੤ ਦ ਗਾਰਡੀਅਨ ਅਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਤਿਕੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ ਜਿਸ ਨੇ 1950 ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ੤

ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ, ਦ ਗਾਰਡੀਅਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰੈਸ ਇਨਫ਼ਰਮੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਮੁਤਾਬਕ ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਦਾ ਜਨਮ ਧਰਮਦੇਵ ਪਿਸ਼ੋਰੀਮਲ ਆਨੰਦ ਵਜੋਂ 26 ਸਤੰਬਰ 1923 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ੤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਜਨਮ ਨੂੰ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸ਼ਕਰਗੜ੍ਹ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਰੋਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ੤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪਿਸ਼ੋਰੀ ਲਾਲ ਆਨੰਦ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਕੀਲ ਸਨ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਇੰਦਰਾਵਤੀ ਸੀ੤

ਉਹ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜੇ ਸਨ; ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼ ਚੇਤਨ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਿਜੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ੤ ਦੇਵ ਨੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਤੱਕ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਦੇ ਸੈਕਰਡ ਹਾਰਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ੤ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦਾ ਸਾਲ 1943 ਦੱਸਦਾ ਹੈ੤

ਦ ਗਾਰਡੀਅਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਇਲ ਇੰਡੀਅਨ ਨੇਵੀ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਸਫ਼ਲ ਨਾ ਹੋਏ, ਫਿਰ ਬੰਬਈ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਬੀਬੀਸੀ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਰਚਗੇਟ ਦੇ ਫ਼ੌਜੀ ਸੈਂਸਰ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ੤

ਕਰੀਅਰ

ਚੇਤਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਥੀਏਟਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਤ ਦੀ 'ਹਮ ਏਕ ਹੈਂ' (1946) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਏਕਤਾ ਬਾਰੇ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ੤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਪੂਨੇ ਦੇ ਉਸ ਸੈੱਟ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਇਆ ਉਹ ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ੤ ਦ ਗਾਰਡੀਅਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਮੋੜ ਬੰਬੇ ਟਾਕੀਜ਼ ਦੀ 'ਜ਼ਿੱਦੀ' (1948) ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ੤

1949 ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਅਤੇ ਚੇਤਨ ਨੇ ਨਵਕੇਤਨ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ੤ ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਅਫ਼ਸਰ' (1950) ਨਾ ਚੱਲੀ, ਪਰ ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ 'ਬਾਜ਼ੀ' (1951) ਹਿੱਟ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੀਬੀਸੀ 'ਬੰਬੇ ਨਵਾਰ' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ੤ 'ਟੈਕਸੀ ਡਰਾਈਵਰ' (1954), 'ਨੌ ਦੋ ਗਿਆਰਾਂ' (1957), 'ਕਾਲਾ ਪਾਣੀ' (1958), 'ਕਾਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ' (1960) ਅਤੇ 'ਤੇਰੇ ਘਰ ਕੇ ਸਾਮਨੇ' (1963) ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਮੋਹਰਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ੤ ਦ ਗਾਰਡੀਅਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਖਰ 'ਗਾਈਡ' (1965), 'ਜਿਊਲ ਥੀਫ਼' (1967), 'ਜੌਨੀ ਮੇਰਾ ਨਾਮ' (1970) ਅਤੇ 'ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਸਪਨੇ' (1971) ਨਾਲ ਆਇਆ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਜੇ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ੤

ਦੇਵ ਨੇ 'ਪ੍ਰੇਮ ਪੁਜਾਰੀ' (1970) ਨਾਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ੤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ 'ਹਰੇ ਰਾਮਾ ਹਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ' ਅਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਰਵਾਸ ਬਾਰੇ 'ਦੇਸ ਪਰਦੇਸ' (1978) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ੤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 114 ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਗਿਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 92 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਮੁੱਖ ਨਾਇਕ ਸਨ੤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ' (2011) ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ੤

ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ

ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਕਾਲਾ ਪਾਣੀ' (1958) ਅਤੇ 'ਗਾਈਡ' (1965) ਲਈ ਦੋ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ੤ ਪ੍ਰੈਸ ਇਨਫ਼ਰਮੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2001 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਅਤੇ 2002 ਦੇ ਸਾਲ ਲਈ ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ 34ਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸਨ੤

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਹਸਤੀਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1977 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ੤ 1954 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਕਲਪਨਾ ਕਾਰਤਿਕ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ੤ ਦ ਗਾਰਡੀਅਨ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੁਨੀਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਦੇਵਿਨਾ ਹੈ੤

ਦੇਹਾਂਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ

ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਦਾ 3 ਦਸੰਬਰ 2011 ਨੂੰ 88 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਨਾਲ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ੤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਅਸਥੀਆਂ ਭਾਰਤ ਲਿਆ ਕੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਵਿੱਚ ਵਹਾਈਆਂ ਗਈਆਂ੤

ਇੰਡੀਆ ਪੋਸਟ ਨੇ 3 ਮਈ 2013 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵਾਲੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ੤ ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਜੀਵਨੀਕਾਰ ਸਿਧਾਰਥ ਭਾਟੀਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਹਿੰਦੀ ਪਰਦੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੂਲ ਹੀਰੋ" ਕਿਹਾ੤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਅਦਾਕਾਰ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਨੇ ਦੇਵ ਦੇ ਕਈ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ੤

ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿੱਥੇ ਹੋਇਆ?

ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਸ ਇਨਫ਼ਰਮੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਸਤੰਬਰ 1923 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਉਦੋਂ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ੤

ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਕਿਸ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?

ਉਹ 1950 ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਨਾਇਕ ਅਤੇ ਨਵਕੇਤਨ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਿਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਬਾਜ਼ੀ', 'ਸੀ.ਆਈ.ਡੀ.', 'ਗਾਈਡ' ਅਤੇ 'ਜਿਊਲ ਥੀਫ਼' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ੤

ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਨੇ ਕਿਹੜੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ?

ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਸ ਇਨਫ਼ਰਮੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ, 2002 ਦੇ ਸਾਲ ਲਈ ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਦੋ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ੤