Mansa is the headquarters of Punjab's southern cotton-belt district, carved out of Bathinda in 1992. A railway town on the Delhi–Bathinda branch line, it had a population of 82,956 in 2011 and serves as the market and administrative centre for the surrounding farmland.
- Facts
- Type
- City
- District
- Mansa
- Region
- Malwa, Punjab (India)
- Population
- 82,956 (2011 census)
- Status
- District headquarters since 1992
- Railway
- Station on the Delhi–Bathinda branch line
- PIN
- 151505
History
Mansa is the district headquarters of Punjab's southern cotton belt. On 13 April 1992, Mansa district was carved out of Bathinda, and the town became its administrative centre. Before that it was a tehsil town of Bathinda district.
Its position on the Delhi–Bathinda branch of the Northern Railway made Mansa a trading centre long before it became a district capital. Cotton transformed the region's fortunes: ginning mills and mandis grew up around the town, and Mansa became the place where the southern Malwa harvest was weighed, sold and dispatched.
Geography & people
Mansa lies in the southern Malwa plain, a flat landscape of cotton, wheat and paddy fields. Summers here are intensely hot, typical of the region bordering Haryana and Rajasthan.
The 2011 census counted 82,956 people in the town. Hindus and Sikhs both live here in large numbers, and Punjabi is the common language. The town serves a large rural hinterland that depends on it for markets, courts, colleges and hospitals.
Places of interest
Mansa's railway station, grain market and town gurdwaras anchor daily life, while the district administrative complex sits at the centre. The mandi in harvest season is the town's great spectacle. Nearby villages offer a straightforward look at rural Punjabi life.
Notable people
Mansa district is the home of Sidhu Moose Wala, the Punjabi singer from Moosa village whose music found a global audience. The district has also produced kabaddi players and farmer leaders.
ਇਤਿਹਾਸ
ਮਾਨਸਾ ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਰਮਾ-ਪੱਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਹੈ। 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1992 ਨੂੰ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਟ ਕੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮਾਨਸਾ ਇਸ ਦਾ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਦਿੱਲੀ–ਬਠਿੰਡਾ ਰੇਲ ਸ਼ਾਖਾ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮਾਨਸਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਰਮੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਬਦਲੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਿਨਿੰਗ ਮਿੱਲਾਂ ਅਤੇ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ।
ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਲੋਕ
ਮਾਨਸਾ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਨਰਮੇ, ਕਣਕ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਤੇਜ਼ ਗਰਮੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ।
2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 82,956 ਸੀ। ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਮ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕੇ ਲਈ ਮੰਡੀ, ਅਦਾਲਤਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਦੇਖਣਯੋਗ ਥਾਵਾਂ
ਮਾਨਸਾ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਅਨਾਜ ਮੰਡੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਵਾਢੀ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੰਡੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੋਕ
ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮੂਸਾ ਨਾਲ ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇਵਾਲਾ ਦਾ ਨਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ — ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਜਿਸਨੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੇ ਕਈ ਕਬੱਡੀ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
Timeline
- 1947Partition; Malwa's mandi towns absorb trade disrupted by the new border.
- 1966Punjab reorganised on linguistic lines.
- 1992Mansa district is carved out of Bathinda; the town becomes district headquarters.
- 2011Census records a population of 82,956.
Mansa in the news
No stories link to this entry yet.