ਲਾਂ

Lan (ਲਾਂ, ੇ) is the Gurmukhi vowel sign for the long “e” sound. It is written above a consonant, so ਸ (sa) becomes ਸੇ (se). Punjabi University’s teaching material compares the sound to the “a” in the English word “cake”.

Where lan is written

Punjabi University places lan above the letter, along with dulavan, hora and kanaura. It pairs lan with dulavan (ੈ): lan is the closed “e” and dulavan the open “ai”, so ਸੇ (se) and ਸੈ (sai) are pronounced differently. The ICANN Gurmukhi reference classes lan among the long vowel signs.

At the start of a word, the vowel is written as ਏ: the vowel carrier ੲ with lan. Punjabi University’s rules say ੲ carries only three vowel signs: sihari, bihari and lan.

Lan and laavan

Lan is also called laanv or lanvan (ਲਾਂਵ, ਲਾਂਵਾਂ): Punjabi University writes the name as lāṃvāṃ and the ICANN reference as lanvan. It is not the same as laavan (ਲਾਵਾਂ), the four hymns of the Anand Karaj, the Sikh wedding ceremony, even though the names sound alike.

Lan with bindi

Lan is a long vowel sign, so a nasalised “e” takes bindi rather than tippi, as in ਗੇਂਦ (ball). Punjabi University lists lan among the vowel signs used with bindi, and the ICANN reference gives the same rule for long-vowel signs.

Everyday words and typing

Everyday words with lan include ਮੇਲਾ (fair) and ਸੇਬ (apple). In Unicode text lan is U+0A47, GURMUKHI VOWEL SIGN EE, and the ICANN reference records its Punjabi name as lanvan. For all nine vowel signs, see the Gurmukhi alphabet guide.

ਲਾਂ ਕਿੱਥੇ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੁਤਾਬਕ ਲਾਂ ਦੁਲਾਵਾਂ, ਹੋੜੇ ਅਤੇ ਕਨੌੜੇ ਵਾਂਗ ਅੱਖਰ ਦੇ ਉੱਤੇ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਂ ਅਤੇ ਦੁਲਾਵਾਂ (ੈ) ਨੂੰ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਵਜੋਂ ਰੱਖਦੀ ਹੈ: ਲਾਂ ਬੰਦ ਏ ਅਤੇ ਦੁਲਾਵਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਐ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸੇ ਅਤੇ ਸੈ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ICANN ਦਾ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵੇਰਵਾ ਲਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਰ ਏ ਵਜੋਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਮਾਤਰਾ ਵਾਹਕ ੲ ਨਾਲ ਲਾਂ। ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨੇਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ੲ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ: ਸਿਹਾਰੀ, ਬਿਹਾਰੀ ਅਤੇ ਲਾਂ।

ਲਾਂ ਅਤੇ ਲਾਵਾਂ

ਇਸ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਲਾਂਵ ਜਾਂ ਲਾਂਵਾਂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ lāṃvāṃ ਅਤੇ ICANN ਦਾ ਵੇਰਵਾ lanvan ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਵਾਂ (laavan) ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਆਨੰਦ ਕਾਰਜ ਦੇ ਚਾਰ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਦੋਵਾਂ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਹੈ।

ਲਾਂ ਨਾਲ ਬਿੰਦੀ

ਲਾਂ ਲੰਮੇ ਸਵਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਨਾਸਕੀ ਏ ਲਈ ਟਿੱਪੀ ਦੀ ਥਾਂ ਬਿੰਦੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗੇਂਦ ਵਿੱਚ। ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਿੰਦੀ ਨਾਲ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਂ ਗਿਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ICANN ਦਾ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵੇਰਵਾ ਲੰਮੇ ਸਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਲਈ ਇਹੀ ਨੇਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਆਮ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਟਾਈਪਿੰਗ

ਮੇਲਾ ਅਤੇ ਸੇਬ ਵਰਗੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਯੂਨੀਕੋਡ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਕੋਡ U+0A47 ਅਤੇ ਨਾਮ GURMUKHI VOWEL SIGN EE ਹੈ, ਅਤੇ ICANN ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਮ lanvan ਦਰਜ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਨੌਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਲਈ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਾਲਾ ਲੇਖ ਵੇਖੋ।