Kapil Dev: Chandigarh-born 1983 World Cup captain

Kapil Dev (born 6 January 1959) is a former India cricket captain who led the side to its first World Cup title in 1983. Born in Chandigarh to a Punjabi family that came from what is now Pakistani Punjab, he played his domestic cricket for Haryana. He is the only player to have scored more than 5,000 Test runs and taken more than 400 Test wickets.

Early life

Kapil Dev Nikhanj was born in Chandigarh on 6 January 1959 into a Punjabi Hindu family, to the timber merchant Ram Lal Nikhanj and his wife Rajkumari, according to Wikipedia. The family moved to Fazilka after Partition before settling in Chandigarh. Wikipedia places the paternal family in Montgomery, now Sahiwal in Pakistan's Punjab, and a Tribune column also names Montgomery. India Today says they came from Rawalpindi.

He was one of seven children, studied at DAV School and College in Chandigarh, and trained at Desh Prem Azad's cricket academy in Sector 16, the Free Press Journal reports. India Today says a Chandigarh sector team drafted him at 13 when it was a player short.

Haryana and the Test debut

Chandigarh had no Ranji Trophy side, so Dev played for Haryana. He debuted in November 1975, aged 16, taking six wickets as Punjab were bowled out for 63, according to Wikipedia.

He made his one-day debut at Quetta on 1 October 1978 and his Test debut at Faisalabad on 16 October, the ICC and Wikipedia say. On that tour he hit what the Free Press Journal calls India's fastest Test fifty then, off 33 balls, and visited his family's ancestral village near Montgomery. India Today says he became the youngest to complete the Test double of 1,000 runs and 100 wickets, at 21.

The 1983 World Cup

Dev became captain in 1982-83. India had won one World Cup match before 1983, and the Free Press Journal says bookmakers offered 66-1. At Tunbridge Wells on 18 June 1983, with India struggling against Zimbabwe, he scored 175 not out and shared an unbeaten 126 with Syed Kirmani, Wikipedia reports.

In the final, Wikipedia says, he ran back about 20 yards to catch Viv Richards, and the West Indies were bowled out for 140. At 24 he was the youngest captain to win a World Cup, and he finished with 303 runs and 12 wickets.

Records and retirement

He retired in 1994 after 131 Tests and 225 one-day internationals, the ICC says. He took 434 Test wickets, a record he held until Courtney Walsh passed it in 1999, and 253 one-day wickets. He scored 5,248 Test runs, including eight centuries, and 3,783 one-day runs, with a top score of 175 not out.

Haryana won the 1990-91 Ranji Trophy, and in 1990 he hit four straight sixes off Eddie Hemmings at Lord's to avoid the follow-on.

Coach and controversy

Dev coached India from September 1999 and resigned on 12 September 2000 amid match-fixing claims. Former player Manoj Prabhakar alleged that Dev asked him to throw a 1994 match, which Dev defended himself against. Wikipedia says the CBI found "no credible evidence" against him in November 2000, and BCCI officer K. Madhavan concluded he did not try to bribe Prabhakar.

Honours and life off the field

Dev received the Padma Shri in 1982 and the Padma Bhushan in 1991. Wisden named him Indian Cricketer of the Century in 2002, and he entered the ICC Cricket Hall of Fame in 2010.

He married Romi Bhatia in 1980, and they have a daughter, Amiya. He became first chancellor of the Sports University of Haryana in 2019 and wrote four books, including We, The Sikhs. The film 83, with Ranveer Singh as Dev, tells the story of the World Cup win.

Where was Kapil Dev born?

He was born in Chandigarh on 6 January 1959, according to the ICC, Britannica and Wikipedia.

Why does Kapil Dev play for Haryana?

Chandigarh had no Ranji team, so the 16-year-old Dev joined Haryana, and he played for it from 1975, Wikipedia says.

What is Kapil Dev best known for?

He captained India to the 1983 World Cup and is the only cricketer with 5,000 Test runs and 400 Test wickets.

ਕਪਿਲ ਦੇਵ (ਜਨਮ 6 ਜਨਵਰੀ 1959) ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਪਤਾਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ 1983 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ੤ ਉਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਇਲਾਕੇ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਹਰਿਆਣਾ ਲਈ ਖੇਡੇ੤ ਉਹ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ 5,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ੤

ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਨਿਖੰਜ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਜਨਵਰੀ 1959 ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਰਾਮ ਲਾਲ ਨਿਖੰਜ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ੤ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਸ ਗਿਆ੤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਪਿਤਾ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਦਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਾਹੀਵਾਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਲਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ੤ ਇੰਡੀਆ ਟੁਡੇ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ੤

ਫ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰੈੱਸ ਜਰਨਲ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਸੱਤ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਡੀਏਵੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ, ਅਤੇ ਸੈਕਟਰ 16 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਆਜ਼ਾਦ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ੤ ਇੰਡੀਆ ਟੁਡੇ ਮੁਤਾਬਕ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਇੱਕ ਸੈਕਟਰ ਟੀਮ ਨੇ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਿਡਾਇਆ੤

ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਸ਼ੁਰੂਆਤ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਕੋਈ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫ਼ੀ ਟੀਮ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਦੇਵ ਹਰਿਆਣਾ ਲਈ ਖੇਡੇ੤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 1975 ਵਿੱਚ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਛੇ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ, ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਟੀਮ 63 ਦੌੜਾਂ ਉੱਤੇ ਆਊਟ ਹੋ ਗਈ੤

ਆਈਸੀਸੀ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1 ਅਕਤੂਬਰ 1978 ਨੂੰ ਕੁਇਟਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 16 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ੤ ਉਸ ਦੌਰੇ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 33 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਹ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰੈੱਸ ਜਰਨਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਟੈਸਟ ਅਰਧ-ਸੈਂਕੜਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਨੇੜੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ੤ ਇੰਡੀਆ ਟੁਡੇ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟਾਂ ਵਿੱਚ 1,000 ਦੌੜਾਂ ਅਤੇ 100 ਵਿਕਟਾਂ ਦਾ ਦੋਹਰਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣੇ੤

1983 ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ

ਦੇਵ 1982-83 ਵਿੱਚ ਕਪਤਾਨ ਬਣੇ੤ 1983 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦਾ ਇੱਕੋ ਮੈਚ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਫ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰੈੱਸ ਜਰਨਲ ਮੁਤਾਬਕ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ਾਂ ਨੇ 66-1 ਦਾ ਭਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ੤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ 18 ਜੂਨ 1983 ਨੂੰ ਟਨਬ੍ਰਿਜ ਵੈੱਲਜ਼ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਬਾਦ 175 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਸਈਅਦ ਕਿਰਮਾਨੀ ਨਾਲ ਨਾਬਾਦ 126 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ੤

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਫ਼ਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਲਗਭਗ 20 ਗਜ਼ ਦੌੜ ਕੇ ਵਿਵ ਰਿਚਰਡਸ ਦਾ ਕੈਚ ਫੜਿਆ, ਅਤੇ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਦੀ ਟੀਮ 140 ਦੌੜਾਂ ਉੱਤੇ ਆਊਟ ਹੋ ਗਈ੤ 24 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 303 ਦੌੜਾਂ ਅਤੇ 12 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ੤

ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸ

ਆਈਸੀਸੀ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 131 ਟੈਸਟਾਂ ਅਤੇ 225 ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੈਚਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1994 ਵਿੱਚ ਸੰਨਿਆਸ ਲਿਆ੤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 434 ਟੈਸਟ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ, ਜੋ ਰਿਕਾਰਡ 1999 ਵਿੱਚ ਕਰਟਨੀ ਵਾਲਸ਼ ਦੇ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ 253 ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ੤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਠ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸਣੇ 5,248 ਟੈਸਟ ਦੌੜਾਂ ਅਤੇ ਨਾਬਾਦ 175 ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸਕੋਰ ਸਣੇ 3,783 ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ੤

ਹਰਿਆਣਾ ਨੇ 1990-91 ਦੀ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫ਼ੀ ਜਿੱਤੀ, ਅਤੇ 1990 ਵਿੱਚ ਲਾਰਡਜ਼ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ਾਲੋਆਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਐਡੀ ਹੈਮਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਚਾਰ ਛੱਕੇ ਮਾਰੇ੤

ਕੋਚ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ

ਦੇਵ ਸਤੰਬਰ 1999 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਮੈਚ-ਫ਼ਿਕਸਿੰਗ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੌਰਾਨ 12 ਸਤੰਬਰ 2000 ਨੂੰ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ੤ ਸਾਬਕਾ ਖਿਡਾਰੀ ਮਨੋਜ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 1994 ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਚ ਹਾਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ੤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਸੀਬੀਆਈ ਨੂੰ ਨਵੰਬਰ 2000 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ "ਕੋਈ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ" ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੇ. ਮਾਧਵਨ ਨੇ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਵਤ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ੤

ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦਾ ਜੀਵਨ

ਦੇਵ ਨੂੰ 1982 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ 1991 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਮਿਲਿਆ੤ ਵਿਜ਼ਡਨ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਦੀ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਚੁਣਿਆ, ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਈਸੀਸੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਹਾਲ ਆਫ਼ ਫ਼ੇਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ੤

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1980 ਵਿੱਚ ਰੋਮੀ ਭਾਟੀਆ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਅਮੀਆ ਹੈ੤ ਉਹ 2019 ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਸਪੋਰਟਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚਾਂਸਲਰ ਬਣੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਦ ਸਿੱਖਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ੤ ਫ਼ਿਲਮ 83, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਣਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੇਵ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਇਸ ਜਿੱਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ੤